I SA/Wa 826/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. S., utrzymał w mocy decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] o umorzeniu R. S. [...] % pozostałej do spłaty części kredytu studenckiego udzielonego na podstawie umowy o kredyt nr [...] z dnia [...] marca 1999 r. zawartej z Bankiem [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2004 r. R. S. wystąpił do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o umorzenie kredytu studenckiego, wynikającego z zawartej umowy kredytowej z dnia [...] marca 1999 r., nr [...], zawartej z Bankiem [...], z uwagi na trudną sytuację życiową. W uzasadnieniu wskazał, że [...] na [...]. Zamieszkuje w wynajmowanym w S. lokalu wraz z pozostającym bez [...] i [...] ojcem. Utracił prawo do [...] po [...], a jego jedyny dochód stanowi wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie. Jednak uzyskiwane dochody nie są wystarczające do opłacania niezbędnych kosztów związanych z [...] i stosowaniem [...] oraz wynajmem mieszkania, co uniemożliwia opłacenie zadłużenia z tytułu kredytu studenckiego. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] umorzył [...] % części kredytu studenckiego, pozostałego do spłaty na dzień wydania decyzji. W dniu [...] stycznia 2005 r. R. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2004 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Komisja do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich opiniując wniosek oparła się na dokumentach przesłanych przez stronę, biorąc pod uwagę, fakt, że podstawowym zadaniem Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) jest udzielanie pożyczek i kredytów studenckich, natomiast każdorazowe umorzenie kredytu studenckiego powoduje zmniejszenie możliwości udzielania nowych kredytów. W ocenie organu R. S. wykazał i udokumentował pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej, będącej wynikiem [...]. Przedstawione zostały dokumenty potwierdzające, iż środki finansowe dostępne kredytobiorcy uniemożliwiają spłatę kredytu w pełnej wysokości. Na etapie postępowania odwoławczego stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Strona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączyła żadnych dowodów wskazujących na okoliczności, których ocena mogłaby świadczyć o pogorszeniu się sytuacji życiowej kredytobiorcy, co mogłoby wpłynąć na decyzję w przedmiocie umorzenia kredytu. W przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej ustawodawca w § 10 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczek i kredytów studenckich spłacanych przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835 ze zm.) przewidział możliwość rozłożenia spłaty kredytu studenckiego na mniejsze raty. Poza tym spłata kredytu powinna być kwestią priorytetową dla kredytobiorcy, gdyż podpisując umowę o kredyt z bankiem zobowiązał się do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu na warunkach określonych w umowie. W dniu [...] marca 2005 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lutego 2005 r., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie kredytu w całości. W uzasadnieniu zarzucił Ministrowi Edukacji Narodowej i Sportu pominięcie stanu faktycznego wykazanego we wniosku o umorzenie w całości kredytu studenckiego oraz załączonych do niego dowodach oraz błędną ocenę trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Wskazał, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie przyjął, że wniosek o umorzenie kredytu studenckiego dotyczył częściowego umorzenia kwoty kredytu, gdyż w rzeczywistości żądanie wniosku dotyczyło umorzenia kredytu studenckiego w całości, z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Skarżący nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem organu, iż jego zarobki w kwocie [...] zł netto z umowy zlecenia są wystarczające do spłaty części kredytu nieobjętej decyzją o umorzeniu oraz że z kwoty pozostałej po opłaceniu raty kredytowej będzie w stanie pokryć wydatki związane z przyjmowaniem [...], stosowaniem odpowiedniej [...], a także zapewnić sobie odpowiednie warunki życia. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oceny tej sąd dokonuje na podstawie akt sprawy i stanu prawnego, istniejących w dniu wydania decyzji. Postępowanie w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego regulują przepisy art. 10, art. 12 ust. 1 pkt 5, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) oraz wydane na podstawie tej ustawy i w celu jej wykonania rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich (...). Zgodnie z § 14 ust. 8 powołanego rozporządzenia w przypadku zaistnienia po stronie kredytobiorcy trwałej utraty zdolności do spłaty zobowiązań (§ 4 rozporządzenia) bądź trudnej sytuacji życiowej (§ 7 rozporządzenia) umorzenia kredytu studenckiego w całości bądź w części dokonuje Minister Edukacji Narodowej po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Sprawa o umorzenie kredytu studenckiego jest sprawą administracyjną. Zatem w postępowaniu tym znajdują zastosowanie przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 KPA. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie o umorzenie kredytu studenckiego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. W rozstrzygnięciu organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W przedmiotowej sprawie sąd stwierdził, że zarówno decyzja ostateczna jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Należy zauważyć, że obie wydane w niniejszej sprawie decyzje opierają się na materiale dowodowym, którego brak w aktach sprawy. Z ich treści wynika bowiem, że w prowadzonych postępowaniach Minister Edukacji Narodowej i Sportu podzielił stanowisko Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, która na posiedzeniu w dniu [...] października 2004 r. na podstawie dokumentów złożonych przez R. S. pozytywnie zaopiniowała wniosek strony proponując umorzenie kredytu studenckiego w wysokości [...] % kwoty pozostałej do spłaty na dzień wydania decyzji przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Jednak przedstawione wyżej ustalenia organu są tylko stwierdzeniem, ponieważ materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera dokumentów dotyczących postępowania toczącego się przed Komisją do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Taki stan rzeczy uniemożliwił sądową kontrolę decyzji organu administracji publicznej. Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie wyjaśnił do tego – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – z jakich przyczyn nie uwzględnił wniosku strony w pozostałym (poza [...] %) zakresie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2004 r. Sąd uznał, że organ administracji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego obowiązany jest dokonać szczegółowej oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów, świadczących o trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Ustalenia organu winny zostać omówione w uzasadnieniu decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.