I SA/Wa 828/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant referendarz sądowy Lucyna PIcho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2006 r., [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] kwietnia 1976 r., orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości położonej w M., oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako [...] o pow. [...] m-, obj. KW nr [...], oraz przyznającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został następujący stan sprawy. Na wniosek Dyrekcji Okręgowej [...] w K. Urząd Powiatowy w P. decyzją z dnia [...] lutego 1975 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu pod budowę stacji przeładunkowej w M. szeregu nieruchomości położonych w gminie M., w tym nieruchomości oznaczonej [...] o pow. [...] m-, obj. KW [...] (punkt [...] decyzji). Wnioskiem z dnia 19 grudnia 1975 r. [...] Dyrekcja Okręgowa [...] w K. wystąpiła do Urzędu Wojewódzkiego w P. o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego, zakończonego prawomocną decyzją Urzędu Powiatowego w P. z dnia [...] lutego 1975 r. w części dotyczącej ww. nieruchomości. Powyższy wniosek uzasadniano tym, iż nieruchomość położona w M., oznaczona jako [...], jeszcze przed wywłaszczeniem uległa podziałowi na nowe działki o numerach [...] o pow. [...] m- (właściciel M. S. - KW nr [...]) i [...] o pow. [...] m- (własność W. i S. S. - KW nr [...]). Podział tej nieruchomości nie został uwzględniony w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym. Wicewojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1976 r. nr [...] wznowił postępowanie wywłaszczeniowe w zakresie nieruchomości ujętej w punkcie [...] decyzji Urzędu Powiatowego w P. z dnia [...] lutego 1975 r. i uchylił w całości ten punkt decyzji, przekazując jednocześnie sprawę do dalszego prowadzenia przez Naczelnika Gminy w M.. Naczelnik Gminy w M., decyzją z dnia [...] kwietnia 1976 r. (bez numeru) w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości oznaczonej [...] o pow. [...] m- objętej Księgą Wieczystą KW nr [...], stanowiącej na zasadzie wspólności ustawowej własność W. i S. S. oraz przyznał tymże właścicielom nieruchomości odszkodowanie. Pismem z dnia 28 października 2001 r. J. L. (poprzednie nazwisko S.) syn W. i S. S. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczej Naczelnika Gminy w M., podnosząc, że nieruchomość ta w dacie wywłaszczenia stanowiła jego własność co potwierdza akt własności ziemi, a kwestionowaną decyzją wywłaszczono i przyznano odszkodowanie jego rodzicom. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w M. wskazując, że kwestionowana decyzja nie jest dotknięta żadnymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa i że została skierowana do odpowiednich osób. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi wniesionej przez J. L., wyrokiem z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt I SA 3059/02 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony. W aktach sprawy brakuje bowiem decyzji Wicewojewody [...] o wznowieniu postępowania wywłaszczeniowego, wskutek czego nie można ustalić czy decyzja wywłaszczeniowo odszkodowawcza Urzędu Powiatowego w P. z dnia [...] lutego 1975 r. stała się ostateczna i została wykonana. Sąd ocenił, iż brak ww. dokumentu powoduje, iż nie można określić stanu faktycznego sprawy, a tym samym dokonać oceny prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1976 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda [...] uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty, na brak których wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczej Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] kwietnia 1976 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podniósł, iż nie można uznać, że decyzja Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] kwietnia 1976 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub też została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, ponieważ postępowanie było prowadzone z udziałem osób wskazanych w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości. Wojewoda [...] wskazał, iż decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza stała się wykonalna co potwierdzają kopie przekazów pocztowych o doręczeniu ustalonych kwot odszkodowania W. i S. S. Organ przyznał, iż wprawdzie z akt sprawy wynika, że faktycznym właścicielem działki gruntowej nr [...] położonej w M. był na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1973 r. J. S. (używający obecnie nazwiska L.), jednakże nabywca tego prawa nie zadbał o to, aby dokonać co do nabytego prawa własności odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Tym samym wobec braku przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo - odszkodowawczej. W wyniku wniesionego przez J. L. odwołania, Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. zarzucił organom rozstrzygającym brak rzetelności i staranności w wyjaśnianiu sprawy. Skarżący podniósł, iż w dacie wywłaszczenia to on był faktycznym właścicielem nieruchomości, a zatem decyzja wywłaszczeniowa skierowana do jego rodziców dotyczy osób trzecich i wniósł o uchylenie zarówno decyzji Naczelnika Gminy w M. z 1976 r. jak i decyzji nadzorczych Wojewody [...] oraz Ministra Transportu i Budownictwa. Odpowiadając na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na wstępie należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie czy decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu tym organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Skarżący żądał stwierdzenia, w ramach postępowania nadzorczego, nieważności decyzji Naczelnika Gminy w M. wskazując, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na skierowaniu decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej do osoby nie będącej właścicielem nieruchomości, co oznacza, że została ona skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Sąd podziela stanowisko Ministra Transportu i Budownictwa, iż przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie nadzorcze nie wykazało, by decyzja Naczelnika Gminy w M. z dnia [...] kwietnia 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) zostało przeprowadzone w stosunku do właściciela nieruchomości i do niego zostało skierowane rozstrzygnięcie czy też do osoby trzeciej, oraz czy skierowanie decyzji do W. i S. S. (ujawnionych w księdze wieczystej jako właścicieli nieruchomości) i pominięcie J. S. (faktycznego właściciela nieruchomości) stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stosownie do art. 16 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wnioskodawca wywłaszczenia był zobowiązany do wskazania we wniosku o wywłaszczenie osoby właściciela nieruchomości i miejsca jego zamieszkania. W przypadku, gdy nieruchomość posiadała urządzona księgę wieczystą jako właściciela nieruchomości należało wskazać osobę ujawnioną w księdze wieczystej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Poza sporem pozostaje fakt, iż przedmiotowa nieruchomość posiadała w dniu wywłaszczenia urządzoną księgę wieczystą KW nr [...] (obecnie zamkniętą), w której jako właściciele działki gruntowej [...] wpisani byli małżonkowie W. i S. S. (Dział [...] księgi wieczystej). Nie budzi wątpliwości również to, że zmiany własnościowe potwierdzone aktem własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1973 r. nr [...] wydanym przez Prezydium Powiatowe Rady Narodowej w P. stwierdzającym własność J. S. (obecnie J. L.) działki nr [...] o pow. [...] ha w M. nie zostały ujawnione w dziale [...] tejże księgi. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, skierowanie decyzji do osób wymienionych w księdze wieczystej jako właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa , ani nie stanowi okoliczności uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 kpa tj. skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Jednocześnie Sąd zauważa, iż osoba nie ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej mogła w trybie art. 20 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wystąpić o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony ( przy obowiązku udowodnienia swojego prawa własności do nieruchomości). W ocenie Sądu brak uczestnictwa w postępowaniu wywłaszczeniowym osoby uprawnionej - w tym wypadku J. L. może stanowić, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, przesłankę do wznowienia postępowania. Nie jest natomiast przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Sąd nie stwierdził również by postępowanie nadzorcze Wojewody [...] oraz Ministra Transportu i Budownictwa prowadzone było w sposób nierzetelny czy niestaranny, a tym samym naruszało zasady postępowania określone w kpa. W związku z powyższym podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego Sąd uznał za chybione. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.