I SA/Wa 832/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 21/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] marca 2019 r. [...] (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 21/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ lub Prezydent) do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 8000 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o stwierdzenie istnienia obowiązku po stronie organu do wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że pomimo upływu terminu do wykonania wyroku, organ nie rozstrzygnął wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...]. Uzasadniając przyznanie sumy pieniężnej wskazał, że będzie to stanowić zadośćuczynienie za konieczność sporządzenia niezbędnych analiz prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są między innymi bardzo dużą ilością wpływających do tutejszego Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. W niniejszym postępowaniu Prezydent [...] pismem z [...] kwietnia 2019 r zwrócił się do wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dowód potwierdzający własność nieruchomości na dzień 21 listopada 1945 r. tj. datę wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ponadto organ zaznaczył, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako: "ppsa". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 21/18, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 18 lipca 2018 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upłynął 18 października 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez stronę skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku( vide: pismo z [...] grudnia 2018 r. ), Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 5 kwietnia 2018 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Tym bardziej, że grzywna może być wymierzana wielokrotnie. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, publik CBOSA). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby po otrzymaniu 18 lipca 2018 r., prawomocnego wyroku z 5 kwietnia 2018 r. organ podjął jakiekolwiek czynności w sprawie mające na celu zakończenie postępowania. Jedyne pismo, jakie skierował po tej dacie do wnioskodawcy, to pismo z [...] kwietnia 2018 r. wzywające do uzupełnienia wniosku o dowód własności nieruchomości przysługujący na dzień 21 listopada 1945 r. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 ppsa i w tej części skargę oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 154 § 7 ppsa oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie wykazano, że skarżący poniósł szkodę w związku z bezczynnością organu. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 ppsa. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.