I SA/Wa 833/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], mocą której odmówiono S. W. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłat bieżących za energię i wodę. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazało, że organ pierwszej instancji odmówił S. W. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłat bieżących za energię i wodę. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta R. przedstawił cele na jakie w szczególności należy przeznaczyć zasiłki celowe oraz podniósł, że S. W. oraz jego żona, jako pomoc w utrzymaniu mieszkania otrzymują już dodatek mieszkaniowy. Wnioskodawcy przyznano ponadto zasiłki celowe na dofinansowanie zakupu żywności, leków i środków czystości. W odwołaniu od tej decyzji S. W. zaznaczył, że całość opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, w tym opłat za energię elektryczną i wodę ponosi żona, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Zdaniem skarżącego połowę tych kosztów powinien ponosić on, a środki powinien otrzymać z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R rozpoznając odwołanie stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie w całości lub w części kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Inne niewymienione w tym przepisie potrzeby mogą być zabezpieczone w miarę posiadanych środków. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podniosło, że oznacza to, iż o przyznaniu danej pomocy oraz jej rozmiarze nie decydują tylko zgłoszone występujące potrzeby w ich zaspokojeniu, ale też możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Ocena tych możliwości należy do ośrodka. Zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że może być przyznany, gdy mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej i gdy organ dysponuje środkami finansowymi na jego pokrycie. Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2006 r. przyznano już S. W. zasiłki celowe na żywność, leki i środki czystości uznając, że należą one do niezbędnych potrzeb bytowych. W utrzymaniu mieszkania ma pomóc zaś dodatek mieszkaniowy, który skarżący już otrzymuje. Stanowi on ½ przyznanej kwoty dodatku, a nie jak wskazano w odwołaniu ½ wysokości czynszu. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uznało, że brak jest podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. W. podnosząc, że organy "złamały art. 67 Konstytucji RP". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2006 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2006 r. nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspakajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ rozpoznający wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi natomiast mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wysokość środków finansowych, którymi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. oraz liczba osób objętych pomocą tego ośrodka pozwalają na przyznanie zasiłku celowego w wysokości około [...] zł miesięcznie na rodzinę. Dane powyższe wynikają z decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...]. Zaznaczyć trzeba, że przedmiotową decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. przyznano S. W. zasiłki celowe na dofinansowanie zakupu żywności, leków i środków czystości w łącznej wysokości [...] zł. Późniejszą decyzją z dnia [...] marca 2006 r. podwyższono ponadto zasiłek celowy na dofinansowania zakupu środków czystości z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. Skarżący otrzymał zatem świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości znacznie przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. O odmowie przyznania świadczenia na dofinansowanie opłat bieżących za energię i wodę decydowały nie tylko potrzeby skarżącego i fakt przyznania mu już określonej pomocy, ale również możliwości finansowe ośrodka i potrzeby innych osób, a więc organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Tę normę Konstytucji RP precyzuje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, której jak wykazano wyżej organ nie naruszył. Rozpoznając przedmiotowa sprawę sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji wskazanego przepisu art. 67 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.