I SA/Wa 833/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Rolnictwa i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., utrzymał zaskarżona decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2007 r. A. W. – spadkobierca E. W. – zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r. [...] w części orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi W., gminie K., powiecie w. o powierzchni [...] ha. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r. [...] wskazując, że w dacie przejęcia nieruchomości wieś W. była miejscowością przylegającą do granicy Państwa a tym samym znajdowała się w pasie granicznym i podpadała pod przepis dekretu 27 lipca 1949 r. Organ wskazał ponadto, że poprzedniczka prawna wnioskodawcy E. W. mieszkała we wsi W., w powiecie N., zatem nieruchomość położona we wsi W. nie pozostawała w jej faktycznym władaniu, co oznacza, zdaniem Wojewody [...], że spełniona została przesłanka utraty faktycznego władztwa nad nieruchomością. Od tej decyzji odwołanie złożył A. W. wnosząc o jej uchylenie. W swym odwołaniu podniósł, że w jego ocenie decyzja Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r., nie spełniania warunków art. 75 Rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 45 poz. 416) rażąco naruszając ten przepis. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] było prawidłowe. Organ powołał przepis art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...] i [...], stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji wskazując, że kluczowe znaczenie dla oceny tego orzeczenia ma to czy właścicielka gospodarstwa – E. W. faktycznie władała nieruchomością ziemską przejętą na własność Państwa. Minister wskazał, że organ pierwszej instancji bezspornie ustalił że w dacie wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego E. W. faktycznie nie władała swoją nieruchomością położoną we wsi W., bowiem w dniu wydania orzeczenia mieszkała we wsi W., powiecie N.. Fakt ten potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym karta przesiedleńcza z dnia [...] lipca 1947 r. oraz oświadczenie A. W. z dnia [...] października 2010 r. W związku z czym Minister uznał, że ustalony przez Wojewodę [...] stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Odnosząc się do odwołania organ wskazał, że kwestionowane orzeczenie Starosty Powiatowego we W. spełnia wszystkie warunki określone w art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. Wyjaśnił przy tym, że opis przejmowanego mienia jest bardzo ogólny ale to samo w sobie nie przesądza o rażącym naruszeniu ww. przepisu. W związku z powyższym stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując na liczne uchybienia orzeczenia Starosty Powiatowego we W. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługują na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. Przede wszystkim zaś Sąd z urzędu bada czy kwestionowany akt obarczony jest kwalifikowanymi wadami prawnymi prowadzącymi do jego nieważności. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – powoływany dalej jako "k.p.a.". Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu, uczestniczka postępowania O. P. zmarła w dniu [...] lutego 2013 r. , a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że powyższe rozstrzygnięcie, którego adresatem była między innymi O. P. (reprezentowana przez pełnomocnika A. W.) zostało skierowane do osoby zmarłej, a więc takiej, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tym miejscu wyjaśnić należy, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednakże zarówno doktryna jak i wypracowane już na tym gruncie orzecznictwo sądowe wskazuje, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06). Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarła O. P., jako osoba niemająca zdolności prawnej nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do niej podjętego rozstrzygnięcia. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że rozstrzygnięcie to obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowadząc postępowanie administracyjne organ miał wiedzę na ten temat czy też nie. Jedynie ma marginesie wyjaśnić należy, że wobec stwierdzenia wystąpienia ww. wady prawnej zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd nie oceniał tego orzeczenia merytorycznie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 1 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.