I SA/Wa 835/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi Z. W. i P. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. W. wnioskiem z dnia 14 maja 2008 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. W. i P. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz czwórką dzieci. Rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów męża z działalności gospodarczej wynoszących [...] złotych. Wszystkie dzieci pobierają naukę co wymaga dużych wydatków. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, pismem z dnia 6 czerwca 2008 r. referendarz sądowy wezwała w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Z. W. do złożenia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy następujących dokumentów: - zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy o pozostawaniu wnioskodawczyni bez pracy, - zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o uzyskiwanych przez męża wnioskodawczyni dochodach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, - wykazu oraz wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowy rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwego urzędu gminy określającego rodzaj i wielkość posiadanych nieruchomości (w tym wskazanej we wniosku nieruchomości rolnej) oraz wskazującego czy z przedmiotowych nieruchomości osiągany jest dochód, - wskazania wysokości miesięcznie ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wydatków na utrzymanie swoje i rodziny i przedłożenia dokumentów potwierdzających te wydatki (kopie rachunków za światło, gaz, energię elektryczną, czynsz itp.). Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 13 czerwca 2008 r. i do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W myśl art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z przywołanych przepisów wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawczyni jako osoba zainteresowana winna wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie Z. W. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Nie można uznać za wykazanie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania lakoniczne powołanie się na fakt ponoszenia dużych wydatków, bez wykazania ich rodzaju czy choćby przybliżonych wartości tych wydatków. Skarżąca wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów - w tym tak istotnych z punku widzenia oceny jej możliwości ekonomicznych jak: zaświadczenie o pozostawaniu skarżącej bez pracy, zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskiwanych przez męża czy też zaświadczenia o rodzaju i wielkości posiadanych nieruchomości - nie przedstawiła żadnego z żądanych dokumentów, ani w żaden sposób nie odpowiedziała na to wezwanie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazała, że poniesienie tych kosztów w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jej niezbędnych kosztach utrzymania oraz kosztach utrzymania rodziny. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł być uwzględniony. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu. W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, skarżąca tego nie uczyniła. W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.