I SA/Wa 838/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi G. B. i J. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 229/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz G. B. i J. B. sumy pieniężne w kwotach po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz G. B. i J. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 229/15, uwzględniającym skargę G. B. i J. B., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 1999 r. o ustalenie odszkodowania za ¾ części gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] października 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Kolejnym orzeczeniem z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1713/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł, a ponadto stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] lutego 2018 r. skarżące G. B. i J. B. wezwały organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 29 lipca 2015 r. W skardze na niewykonanie powyższego orzeczenia, złożonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, G. B. i J. B. wniosły o: - wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości, zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a; - zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. – sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent [...] nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, pomimo nałożenia grzywny przez Sąd oraz wezwań do wykonania wyroku, co uzasadnia wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości – z uwagi na rażące przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Podniosła, że bezczynność organu ma charakter rażący, bowiem Sąd nałożył już grzywnę. Jednocześnie zwłoka organu w niniejszej sprawie ma drastyczny charakter, a przedłużająca się bezczynność organu pozwala stwierdzić, iż bez zasądzenia na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej, wniosek pozostanie nierozpoznany. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wobec podejmowania przez niego czynności, mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy. Podniósł ponadto, że pewne opóźnienia w rozpoznawaniu spraw są spowodowane, m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji oraz faktem, że akta sprawy, na skutek wnoszenia różnych środków prawnych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 229/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 1999 r. o ustalenie odszkodowania za ¾ części gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi [...] października 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał [...] grudnia 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lutego 2017 r. ukarał organ grzywną z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżące po raz kolejny w 2018 r. wezwały Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 229/15. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał orzeczenia Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę kilkuletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 3.000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 229/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadły uprzednio w sprawie wyrok wymierzający grzywnę, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu [...], a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, wskazać należy, iż w ocenie Sądu jej przyznanie uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu sytuacja, która wystąpiła w niniejszej sprawie, tj. brak odpowiedniej reakcji organu na wyroki zapadłe w sprawie, powoduje, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Ten środek bowiem, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma też znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoistego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma więc - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącym stratę, jaką poniosły na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA z: 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2934/16; 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu suma pieniężna w zasądzonej wysokości spełnia opisane uprzednio ustawowe cele. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek o przyznanie, na podstawie art. 154 § 7 tej ustawy, sumy pieniężnej, w pkt 3 sentencji wyroku, na rzecz skarżących. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).