I SA/Wa 84/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] odmawiającej J. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w S. przy ul. [...] – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że powyższa decyzja organu wojewódzkiego doręczona została pełnomocnikowi J. Z. G. C. w dniu [...] września 2011 r., co wynika z podpisu złożonego przez C. C. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej decyzji i od tego dnia należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Zatem ostatnim dniem do wniesienia odwołania od kwestionowanej decyzji był dzień [...] września 2011 r. Tymczasem J. Z. wniósł odwołanie w dniu [...] października 2011 r. za pośrednictwem faksu – odwołując jednocześnie pełnomocnictwo udzielone G. C. – uchybiając terminowi do jego wniesienia określonemu w art. 129 § 2 kpa, co powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonej decyzji. Minister podniósł, że obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie wniesione zostało w ustawowym terminie. Natomiast każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, wydając postanowienie przewidziane w art. 134 kpa. Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. Z., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i podnosząc, że wobec zamieszkiwania poza granicami kraju, wszystkie wiadomości dochodzą do niego z opóźnieniem. Natomiast upoważniony do prowadzenia sprawy pełnomocnik okazał się być niekompetentny do dokonywania czynności prawnych, co spowodowało opóźnienie przepływu informacji. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 63 § 1 i § 3 kpa podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone m. in. pisemnie, za pomocą telefaksu. Podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego, gdyż podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania niemożność jego rozpoznania. Tę ostatnią problematykę reguluje art. 64 § 2 kpa stanowiący, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie pismo przesłane przez skarżącego do organu za pośrednictwem telefaksu w dniu [...] października 2011 r. i zatytułowane "Odwołanie" nie zawiera podpisu strony. Mimo to organ odwoławczy nie wezwał skarżącego, pod rygorem z art. 64 § 2 kpa pozostawienia odwołania bez rozpoznania, do uzupełnienia braku, lecz odwołanie rozpoznał – stwierdzając uchybienie terminu do jego wniesienia – mimo że nie wywoływało ono skutków prawnych. Okoliczność powyższa powoduje zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że przepis art. 64 § 2 kpa dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, a do takich braków z pewnością należy brak podpisu strony. Zaniechanie wezwania do uzupełnienia braku w postaci podpisu pod odwołaniem, o którym mowa w art. 64 § 2 kpa i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez umożliwienia stronie usunięcia tego braku stanowi rażące naruszenie art. 64 § 2 kpa, a także art. 134 kpa. Ponadto podanie wnoszone pisemnie rozumieć należy jako podanie wnoszone "na piśmie". Co do zasady chodzi zatem o tekst napisany ręcznie, maszynowo czy za pomocą jeszcze innej techniki na kartce (kartkach) papieru. W rozpoznawanej sprawie odwołanie wniesione zostało do organu odwoławczego za pomocą telefaksu. Telefaks to urządzenie służące do przekazywania obrazów, np. maszynopisów, rysunków, za pomocą sieci telefonicznej. Zatem podanie wniesione za pośrednictwem takiego urządzenia jest podaniem wniesionym za pomocą telefaksu. Posłużenie się faksem w celu wniesienia podania powoduje, że do organu wpływa kopia pisma. Takie podanie dotknięte jest brakiem formalnym, nie zawiera bowiem własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej podanie. W takiej sytuacji obowiązkiem organu jest wezwanie wnoszącego podanie do uzupełnienia tego braku przez podpisanie podania w trybie art. 64 § 2 kpa. Uzupełnienie braku może nastąpić zarówno przez złożenie podpisu na kopii, która wpłynęła do organu, jak i złożenie oryginału dokumentu, podpisanego przez stronę. Zatem dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę za pomocą telefaksu konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 63 § 2 kpa. Podpis, mimo że nie został wprost wymieniony w tym przepisie, należy do wymogów podstawowych, a to ze względu na charakter regulacji art. 63 § 3 kpa, która nie dopuszcza braku podpisu. Jest bowiem zasadą, że podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego i mowa tu jest o podpisie własnoręcznym. Nie jest dopuszczalne posłużenie się technicznym odwzorowaniem podpisu, np. kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu, a tym bardziej zastąpienie go wydrukiem, bowiem podpis jako minimalny i zarazem podstawowy element każdego podania wytycza aspekt podmiotowy jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego i ma takie znaczenie, że potwierdza pochodzenie podania od osoby wskazanej jako wnoszącej podanie. Zatem na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek badania prawidłowości formalnej złożonych pism, dlatego wobec braku podpisu, organ winien był postąpić zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 64 § 2 kpa. Artykuł ten w sposób jednoznaczny obliguje organ do wezwania wnoszącego do usunięcia wszelkich braków podania w terminie i ze skutkami wymienionym w tym przepisie. W trakcie podejmowanych czynności muszą być bowiem zachowane zasady określone w kpa, w przeciwnym razie nie będą one wywoływać skutków prawnych. Powyższy obowiązek uzasadniony jest również i tym, że rzeczywista treść podania może ulec zniekształceniu na skutek przepływu informacji za pomocą telefaksu. Mając powyższe na uwadze postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nie może się ostać, dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.