I SA/Wa 84/17
WyrokWSA w Warszawie2017-03-09
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o naliczeniu opłat za użytkowanie nieruchomości może stanowić samoistny dowód na istnienie prawa zarządu nieruchomością, niezbędnego do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat za użytkowanie lub zarząd nieruchomością nie może stanowić samoistnego dowodu na istnienie prawa zarządu, jeśli nie jest wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Prawo zarządu musi być udokumentowane w sposób jednoznaczny, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Spółka V. S.A. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Spółka twierdziła, że przedłożone dokumenty, w tym decyzje o naliczeniu opłat, potwierdzają prawo zarządu jej poprzednika prawnego. Organy administracji obu instancji uznały, że przedstawione dokumenty nie są wystarczające do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
V. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. dotyczącą odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr[...], wraz z przeniesieniem prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
S. S.A. złożyła w dniu 23 sierpnia 2005r. wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez S. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul.[...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] oraz prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na gruncie, na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy, przesłanką stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej było wykazanie się, że osoby te legitymowały się w tym dniu prawem zarządu do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa lub gminy.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Prezydent W. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., przy ul. [...].
Po rozpatrzeniu odwołania S. S.A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2012 r. uchyliło decyzję nr [...] Prezydenta W. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium uznało równocześnie za zasadne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., Prezydent W. ponownie odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., przy ul. [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr[...], wraz z przeniesieniem prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła V. S.A., następca prawny S. S.A., kwestionując odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy ul. [...]. Skarżąca spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, że złożone w sprawie dokumenty nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia posiadania prawa zarządu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. własnością Dzielnicy - Gminy W., co zostało potwierdzone decyzją nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. W decyzji tej nieruchomość została oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]. Na podstawie przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) przedmiotowa nieruchomość stanowi własność W..
Na podstawie decyzji [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent W. zatwierdził podział nieruchomości położonej w Dzielnicy [...] ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] na działki ewidencyjne nr:[...].
Na mocy art. 21 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta W., S. z dniem 1 stycznia 2003 r. z mocy prawa, uległo przekształceniu w jednoosobową spółkę prawa handlowego m. W.. Następnie, zgodnie z protokołem Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników Spółki pod firmą: S. S.A. z siedzibą w W., Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki dokonało uchwałą nr [...] zmian Statutu Spółki, poprzez m.in. zmianę firmy spółki na D. S.A. z siedzibą w W. Kolejną uchwałą nr [...] Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki dokonało uchwałą zmian Statutu Spółki, zmieniając firmę spółki na V. S.A.
Podstawą materialno-prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), dalej zwanej "ugn". Art. 200 ust. 1 przedmiotowej ustawy stanowi, że:
Art. 200. 1. W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;
2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
Art. 200 ugn odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.
Zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, o których mowa w art. 200 ust. 1, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r, nr 23, poz. 120 z późn. zm.).
Stosownie zatem do § 4 ww. rozporządzenia, właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwal komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 1965 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. udzieliło D. pozwolenia na użytkowanie Ośrodka Badawczo-Doświadczalnego położonego w W.
Pismem z dnia [...] stycznia 1970r. Nr [...] Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. ustalił opłatę za użytkowanie przez S., terenu położonego przy ul. [...] o powierzchni [...].
Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1973r. Prezydium Rady Narodowej W. ustaliło lokalizację adaptacji byłej kotłowni na pomieszczenia warsztatowe i socjalne SPEC na terenie położonym w D.
Decyzją nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. uchylił pkt II "decyzji" z dnia [...] stycznia 1970r. nr [...] wydanej przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. w sprawie ustalenia opłat w związku z użytkowaniem terenu przy ul. [...], na rzecz Ośrodka [..] i ustalił nowe opłaty roczne z tytułu użytkowania ww. terenu o powierzchni [...] m2.
W ocenie skarżącej, dokumenty powyższe wyraźnie potwierdzają istniejące na przedmiotowej nieruchomości prawo zarządu. Z kolei zdaniem organu I instancji, złożone dokumenty nie mogą być uznane za dowód na istnienie zarządu sprawowanego przez S.
Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta W., że za taki dokument nie można uznać znajdującej się w aktach kopii decyzji nr [...]. W treści tej decyzji znajduje się następujący zapis: "na podstawie decyzji z dnia [...] wydanej przez Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej b. Prezydium Rady Narodowej W. teren położony w W. przy ul. [...] pozostaje w użytkowaniu O".
Podczas prowadzonego postępowania spółka nie złożyła do akt sprawy decyzji, na mocy której ustanowione zostało na jej rzecz użytkowanie gruntów przy ul [...], przedłożyła jedynie kserokopię decyzji nr[...]. Skarżąca spółka wskazała, że w treści decyzji zmieniającej zawarte zostało stwierdzenie o istnieniu zarządu wobec przedmiotowej nieruchomości. Przywołany został art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu pierwotnym (Dz. U. 1985r. nr 22, poz. 99), zgodnie, z którym prawa użytkowania istniejące w dniu wejścia w życie tej ustawy uległy przekształceniu z mocy prawa w prawo zarządu tymi nieruchomościami.
Organ I jak i II instancji stanął na stanowisku, że nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) wyraził pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. I OSK 2469/13 sąd podkreślił: Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (vide: wyroki NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt ISA 1989/97; z dnia 5 listopada 1999 r. sygn. akt ISA 2240/98; z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 1295/05; z dnia 18 czerwca 2013r., sygn. akt I OSK 45/12, z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1370/12).
Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem, że skoro została wydana decyzja w przedmiocie opłaty należy domniemywać, że istniała również decyzja o ustanowieniu zarządu. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna bowiem określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por: uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r.,sygn. III CZP 81/93, ONSC 1994 r., nr 2, poz. 27). Takiego dokumentu w aktach sprawy Kolegium nie odnalazło.
W związku ze wskazówkami Kolegium, zawartymi w decyzji z [....] marca 2012 r., Prezydent W. wystąpił do [...] z zapytaniem czy w powyższych archiwach znajdują się dokumenty potwierdzające posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez S. w W. prawo zarządu przedmiotowego gruntu. Żadna z tych instytucji nie dysponuje poszukiwanymi dokumentami.
Zdaniem organu decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 1988r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W., na którą powołuje się wnioskodawca, nie stanowi dowodu posiadania przez S. prawa zarządu przedmiotowego gruntu, gdyż decyzją tą nie orzeczono o przekazaniu nieruchomości w zarząd, lecz jedynie zmieniono opłaty z tego tytułu, powołując się na pkt. II "decyzji" z dnia[...]. W aktach sprawy znajduje się jedynie nie potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia pisma z dnia [...] stycznia 1970r. Prezydium Rady Narodowej W. Z treści tego pisma wynika, iż powołana decyzja z dnia [...] stycznia 1970r. jest jedynie pismem o naliczeniu opłat za faktyczne użytkowanie. Zatem decyzja nr [...] nie może być uznana za dokument będący podstawą do stwierdzenia prawa zarządu, o którym mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r, gdyż sam fakt jej wydania nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa zarządu.
Skarżąca wskazała, że przedłożone przez nią dokumenty stanowią zaistniałe w obrocie prawnym decyzje administracyjne, a nie pisma. Organ nie zgodził się z takim stanowiskiem. Niezbędne elementy decyzji administracyjnej wymienione zostały w art.107 § 1 kpa, który stanowi co decyzja powinna zawierać. Już proste zestawienie treści pisma z dnia 17 czerwca 1974 r. z brzmieniem art. 107 § 1 k.p.a. wskazuje, że w sposób oczywisty nie spełnia ono warunków wymienionych w tym przepisie. Natomiast żadnego innego dokumentu o wskazanym w treści numerze i opatrzonym datą [...] czerwca 1973r. nie odnaleziono.
V. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...].
Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), dalej: Ustawa o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich niezasadne niezastosowanie i odmówienie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. w W. użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawa własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń,
b) § 4 ust. 1 pkt 1, 6 i 7 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż znajdujące się w materiale dowodowym sprawy dokumenty nie spełniają wymogów wskazanych w tych przepisach, a tym samym nie pozwalają na stwierdzenie przysługującego S. w W. prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości.
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
a) art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960r. (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), poprzez błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, że skarżąca nie udowodniła, iż jej poprzednik prawny posiadał prawo zarządu nieruchomością położoną w W. przy ul. [....], na dzień 5 grudnia 1990 r.,
b) art. 7, 77, 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez brak odniesienia się do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla wyniku sprawy, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do wskazywanych w odwołaniu zarzutów skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów podlegała oddaleniu w całości jako bezzasadna.
Na wstępie należy nadmienić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994r. Nr 2, poz. 27).
Zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali można było dokonać, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Nie może być zatem wątpliwości co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości było posiadanie gruntów objętych wnioskiem w zarządzie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (na dzień 5 grudnia 1990 r.), a udowodnienie tej okoliczności spoczywa właśnie na podmiocie zainteresowanym.
Skarżąca Spółka na dowód istnienia prawa zarządu przedstawiła jedynie decyzję z dnia [...] stycznia 1970 r. oraz decyzję z dnia [...] kwietnia 1988r dotyczącą wymierzenia opłaty za użytkowanie nieruchomości.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (publ. OTK 1999/7/159), analizując § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu podał, że zgodnie z jego treścią prawo użytkowania nieruchomości wyjątkowo można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Dokonując wykładni tego przepisu wskazał, iż decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Jednak dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. W konsekwencji oznacza to, że w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.
Ten wywód należy przenieść na grunt regulacji odnoszących się do niniejszej sprawy i odnieść do ustalonego w niej stanu faktycznego. Tak rzecz ujmuje się w judykaturze sądowoadministracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 651/11, 12 czerwca 2014.r, sygn. akt I OSK 198/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela te poglądy i nie znajduje powodów dla odstąpienia od tej linii orzeczniczej.
Przechodząc do oceny, czy w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. spełniona została przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (uprzednio art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) wskazać należy, iż pojęcie "zarządu" nie było ustawowo określone. W związku z tym na potrzeby uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych udokumentowanie przez te podmioty faktu, że na wyżej wskazany dzień przysługiwał im zarząd gruntów oraz budynków, lokali i innych urządzeń na nich posadowionych, jest dokonywane w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. W świetle § 4 ust. 1 tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 cyt. rozporządzenia).
W niniejszej sprawie skarżąca powołuje się na decyzję nr [....] z dnia [...] kwietnia 1988 r. dotyczącą wymierzenia opłaty rocznej za zarząd przedmiotową nieruchomością. Zdaniem Sądu przedstawiony przez skarżącą Spółkę dokument nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Podstawą stwierdzenia nabycia nieruchomości nie może być bowiem decyzja ustalająca opłatę roczną, gdyż nie przesądza istnienia samego prawa zarządu. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę jego stwierdzenia wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu.
Decyzja z dnia [...] kwietnia 1988r. odwołuje się do decyzji z dnia [...] stycznia 1970r. nr [...] określając, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w użytkowaniu O. Natomiast decyzja z dnia [...] stycznia 1970r. nr [...] nie stanowi o ustanowieniu prawa zarządu do nieruchomości na rzez S. Należy przy tym nadmienić, że w aktach znajduje się jedynie niepoświadczona kserokopia tej decyzji. Przyjmując jednak, że taka decyzja znajdowała się w obrocie prawnym należy zważyć, że nie ustanawia ona prawa zarządu zgodnie z podana wyżej wykładnią a jedynie odwołuje się do faktycznego użytkowania nieruchomości.
Organ przy tym słusznie przyjął, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia by w obrocie prawnym funkcjonowała inna decyzja, która dotyczyłaby ustanowienia prawa zarządu. Prezydent W. wystąpił do [...] z zapytaniem czy w powyższych archiwach znajdują się dokumenty potwierdzające posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez S. w W. prawo zarządu przedmiotowego gruntu. Żadna z tych instytucji nie dysponowała poszukiwanymi dokumentami.
Skarżąca Spółka nie przedstawiła dokumentów z których wynikałoby ustanowienie prawa zarządu na rzecz jej poprzednika prawnego. Trzeba mieć jednocześnie na uwadze, że doszło do istotnej zmiany art. 7 kpa. Wprowadzając z dniem 11 kwietnia 2011 r. nowe brzmienie tego przepisu ustawodawca zdecydował się na przełamanie dotychczas obowiązującej zasady wyjaśniania z urzędu przez organ wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. Obecnie obowiązujący art. 7 kpa wskazuje, że istotną rolę w wyjaśnianiu prawdy obiektywnej ma strona, a zatem to strona winna składać wnioski dowodowe i dowodzić faktów. Zwłaszcza jeśli z określonych faktów czy dowodów wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Przerzucenie w całości tego obowiązku na organ nie znajduje zatem umocowania w obowiązujących przepisach.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 kpa, art.77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art.107 § 3 kpa należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 podkreślił, że: Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa czy art. 107 § 3 kpa, nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź, co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art.7 kpa, art.77 kpa , art. 80 kpa czy art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło