I SA/Wa 840/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania W.K., decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] o odmowie przyznania W.K. świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na oddłużenie mieszkania, ksero dokumentów, zakup znaczków pocztowych oraz zakup jednego zamka i jego wymianę w drzwiach wejściowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków W.K. zawartych w protokole z dnia [...] stycznia 2010 r., odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na oddłużenie mieszkania, wykonanie kserokopii dokumentów, zakup znaczków pocztowych oraz zakup jednego zamka i jego wymianę w drzwiach wejściowych, Od powyższej decyzji W.K. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa wart. 2 ust. 1 przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" Z akt sprawy wynika natomiast, że W.K. mieszka sam i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest osobą niepełnosprawną, a jego dochód wynosi [...] zł. Wobec przekroczenia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. kwoty 477 zł) organ Kolegium wskazało, że zastosowanie znajduje art. 41 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zdaniem organu, istota przyznania zasiłku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 polega na tym, że osoba znajdująca się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, pomimo iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o pomocy społecznej, może ubiegać się o zasiłek w formie przewidzianej tym przepisem. Celem takiej wyjątkowej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielenie pomocy w takich indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej kwalifikacji. W ocenie Kolegium, wnioskowane przez odwołującego się potrzeby, tj. oddłużenie mieszkania, wykonanie kserokopii dokumentów, zakup znaczków pocztowych nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, które winny być zaspokojone poprzez przyznanie tego świadczenia. Z treści powołanego art. 41 wynika, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Podejmując taką decyzję organ orzekający ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 Kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Kolegium zauważyło, że specjalny zasiłek celowy może być przyznany w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której ona się znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzić wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak to czyni się w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. Organ wskazał ponadto, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż skarżący ma możliwość nieodpłatnego wykonania 30 sztuk kopii dokumentów miesięczne na kserokopiarce Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem organu, zakup znaczków pocztowych, jak również pokrycie zadłużenia mieszkania nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, zaś skarżący objęty jest stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej i otrzymuje niezbędną pomoc na opłacenie energii elektrycznej, wody, gazu, telefonu stacjonarnego. Odnosząc się do żądania przyznania pomocy pieniężnej na zakup i wymianę zamka organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] W.K. została przyznana pomoc pieniężna w formie zasiłku celowego zwrotnego z odstąpieniem od żądania jego zwrotu z przeznaczeniem na ten cel. Podsumowując Kolegium wskazało, że na podstawie analizy akt sprawy nie można uznać, aby w odniesieniu do potrzeb wnioskowanych przez skarżącego, zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w. art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. twierdząc, że W.K. nie jest uprawniony do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 oraz w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej). Poza sporem jest, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł (renta – [...] zł i zasiłek stały – [...] zł), co wyłącza możliwość przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Za prawidłowe należało uznać stanowisko Kolegium dotyczące braku istnienia po stronie W.K. podstaw do przyznania mu zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu wynika, że rozpatrując sprawę w oparciu o ten przepis organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek". Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania tej formy pomocy pieniężnej W.K. Zgodzić należy się z Kierownikiem Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., że sytuacja osobista W.K., który permanentnie nie płaci za mieszkanie spółdzielcze nie stanowi przypadku zupełnie wyjątkowego, ponieważ stałe zaleganie z opłatami mieszkaniowymi, to sytuacja dość często występująca wśród osób korzystających z pomocy społecznej. Sąd uznał za trafne spostrzeżenia organu odwoławczego, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego zgodnie z żądaniem wniosku nie miało by sensu, skoro zasiłek ten może być przyznany osobie w wysokości nieprzekraczającej 477 zł, a zadłużenie na dzień [...] stycznia 2010 r. wynosi [...] zł (kopia zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B., aktualizacja wywiadu środowiskowego). Jak słusznie zauważył organ zastosowanie tej formy pomocy nie rozwiąże ciążącego na skarżącym problemu spłaty zadłużenia w opłatach czynszowych. Zasadne są również argumenty organów, że szczególnie uzasadnionego przypadku nie stanowi fakt prowadzenia przez skarżącego w szerokim zakresie korespondencji listownej, której adresatem są organy administracji publicznej i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem finansowanie twego rodzaju działalności wnioskodawcy, która jest prowadzona z jego własnej, nieprzymuszonej woli. Zgodzić należy się z organami, że koszty zakupu znaczków pocztowych i wykonania kserokopii dokumentów nie są wydatkami na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych. Sąd zauważa, że w tym zakresie skarżący może uzyskać pomoc w formie rzeczowej, ponieważ ma możliwość nieodpłatnego sporządzenia 30 sztuk korespondencji w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Za prawidłowe należało uznać stanowisko organów, co do tego, że skarżącemu nie należy się wsparcie finansowe na zakup i wymianę zamka w drzwiach wejściowych, ponieważ W.K. uzyskał pomoc w tym zakresie w wysokości [...] zł (faktura VAT nr [...]) na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego (pkt III Ocena Sytuacji Osoby/Rodziny, Wnioski Pracownika Socjalnego) wynika zaś, że pracownik Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" zainstaluje zakupiony zamek w drzwiach wejściowych. Wobec powyższego, skoro Kolegium wskazało argumenty przemawiające za nieuwzględnieniem wniosków W.K. o przyznanie pomocy pieniężnej na wskazane przez skarżącego cele, a argumenty te nie budzą zastrzeżeń Sądu, to skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).