I SA/Wa 844/16

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia : I. przyznać A. B. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 27 lipca 2016 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada prawo do zamieszkiwania w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni [...] m ². Zaznaczył, że posiada ustanowioną rozdzielność majątkową z żoną. Podał, że nie posiada odrębnego majątku w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, wierzytelności, czy przedmiotów wartościowych. Jako stałe miesięczne zobowiązania finansowe wnioskodawca wyszczególnił : opłaty za czynsz - [...] zł, za energię elektryczną – [...]zł, gaz – [...]zł, telefon – [...] zł, zakup żywności – [...] zł, środków czystości – [...]zł, ubrań – [...]zł, lekarstw – [...] zł, karty miejskiej – [...]zł, inne (poczta, gazety, itp.) – [...] zł. Łącznie ponoszone przez wnioskodawcę wydatki wynoszą [...]zł miesięcznie. Wnioskodawca dołączył dokumenty na potwierdzenie wysokości ponoszonych wydatków. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych miesięcznych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ze względu na fakt, iż wnioskodawca wniósł o ustanowienie adwokata i radcy prawnego, dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie adwokata. Wyjaśnić należy, że dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego jedyny koszt jaki wnioskodawca miałby ponieść to wpis sądowy od wniesionej skargi, wynoszący 100,00 zł. Jest to wpis w najniższej możliwej wysokości jaką przewiduje Rozporządzenie Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Ewentualne pozostałe koszty sądowe takie jak wpis od skargi kasacyjnej, zażalenia, czy opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie będą wyższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że mogą się one pojawić w sprawie, bądź też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań samego wnioskodawcy. Oceniono zatem, że wnioskodawca ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.