I SA/Wa 846/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia umorzyć postępowanie sądowe I SA/Wa 846/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] wydanej z upoważnienia Rady Miejskiej w R. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. przedstawiło następujący stan faktyczny: Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] odmówił K. G. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu wskazał, że stały dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, od którego zależy możliwość przy-znania pomocy pieniężnej. Trudna sytuacja finansowa ośrodka pomocy społecznej uniemożliwiła natomiast przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Odwołanie od tej decyzji wniósł K. G., uznając ją za krzywdzącą. Skarżący opisał swą trudną sytuację zdrowotną i materialną podkreślając fakt, że stale brakuje mu pieniędzy na leki i żywność. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. rozpoznając odwołanie podzieliło stanowisko Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że sytuacja zdrowotna i materialna K. G. jest faktycznie trudna, jednakże pomoc jednorazowa, którą skarżący otrzymał w miesiącu grudniu 2003 r. nie może przekształcić się w stałe świadczenie. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, która osiąga stały dochód w wysokości [...] zł (w miesiącu grudniu 2003 r.), a kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy pieniężnej określone zgodnie z przepisami ustawy 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wynosi 461 zł. Zdaniem organu II instancji dochód K. G. uniemożliwił udzielenie mu zasiłku celowego w formie pieniężnej, o który występował. Przyznanie zaś zasiłku celowego specjalnego, o którym stanowi art. 31a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, jest możliwe tylko wyjątkowo, w sytuacjach szczególnych. Uznanie, czy taka szczególna sytuacja wystąpiła, należy do organu przyznającego pomoc. W przedmiotowej sprawie organ nie stwierdził jednak wystąpienia takiej sytuacji. Warunki zdrowotne i finansowe K. G. są trudne, ale mają one charakter ciągły. Ostatnio nie miały miejsca żadne szczególne wydarzenia uzasadniające przyznanie pomocy specjalnej. Przy braku takiego zdarzenia nie udzielono pomocy, gdyż w przeciwnym razie pomoc taka o charakterze szczególnym straciłaby, zdaniem organu, swój sens i stałaby się pomocą uzależnioną od innych czynników, a takie formy pomocy już funkcjonują. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie można uznać, iż odmowa udzielenia pomocy K. G. naruszyła przepisy prawa i utrzymało w mocy decyzję I instancji. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. G. W jej uzasadnieniu podniósł, że do tej pory nie zwracał się o pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż żyła jego mama, która pomagała mu finansowo. Od roku, odkąd zmarła jego matka, nie ma kto mu pomóc i nie stać go na wykupienie lekarstw, a jest osobą schorowaną, ma cukrzycę i miażdżycę żył i grozi mu operacja. Jego miesięczny dochód wynosi netto [...] zł i nie wie, skąd w decyzji znalazła się kwota [...] zł., ponieważ nigdy takiej sumy nie otrzymywał. Skarżący podkreślił, że po opłaceniu czynszu i gazu w wysokości [...] zł, na życie i leki pozostaje mu [...] zł. Dlatego też otrzymanie pomocy, chociażby w formie talonów żywnościowych, pozwoliłoby mu na wykupienie przynajmniej najpotrzebniejszych leków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że dochód skarżącego w wysokości [...] zł został ustalony na miesiąc grudzień 2003 r., gdyż wniosek o pomoc został złożony w miesiącu styczniu 2004 r. W jego skład weszła renta w wysokości [...] zł netto i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Tak ustalony dochód wynosi razem [...] zł i przekraczał w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawowo określone kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku skarżącego [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z dniem 1 maja 2004 r. weszły bowiem w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 tej ostatniej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r., wygasają z mocy prawa (z zastrzeżeniem przewidzianych tą ustawą wyjątków) decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Ponadto, po myśli przepisu art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Nadmienić wypada, że nowa regulacja problematyki związanej ze świadczeniem przez Państwo przedmiotowej pomocy, po wejściu w życie wyżej wymienionej ustawy jest odmienną od poprzednio obowiązującej i niejednokrotnie nie przewiduje już istniejących dawniej instytucji prawnych. W związku z wątpliwościami dotyczącymi konstytucyjności wskazanej wyżej regulacji prawnej zostało przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na które Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 udzielił odpowiedzi, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawiając jednocześnie w pozostałym zakresie umorzyć postępowanie. Wprawdzie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyraził zapatrywanie, że wygaszenie z dniem 1 maja 2004 r. przez nową ustawę o pomocy społecznej decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej pozwala Sądowi na wydanie w sprawie orzeczenia merytorycznego, ale Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podzielił. Wygaszenie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem przez Sąd przedmiotowej skargi powoduje, że Sąd, przyjmując pogląd wyrażony przez Trybunał, orzekałby o akcie, który nie istnieje już w obrocie prawnym. W tego rodzaju sytuacjach w przypadku skarg uzasadnionych, które przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia za-równo wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, jak również wytycznych dla organów, którymi winny się kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiły by się siłą rzeczy jednak do stanu prawnego, jaki obowiązywał na podstawie poprzedniej ustawy. Zgodnie natomiast z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i niezakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane według przepisów nowych, a nie dotychczasowych. Związanie zatem, po myśli przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądu i organów poglądem Sądu, wyrażonym na tle innego stanu prawnego niż ten, według którego zarówno organy, jak i ewentualnie Sąd będą musiały w sprawie następnie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego usprawiedliwienia. Zwrócić w tym miejscu należy również uwagę na fakt, że zgodnie z przepisem art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie zatem przez Sąd, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa wygasła, także musi być uznane za postępowanie niekonsekwentne i niezrozumiałe. Ponadto zauważyć należy, że w przypadkach, w których skargi były niezasadne, praktycznie dla strony jest rzeczą obojętną, czy skarga jej została oddalona, czy też Sąd umorzył postępowania sądowe. Zaskarżona decyzja i tak (oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą) wygasła już z dniem 1 maja 2004 r. i w obrocie prawnym nie istnieje. W związku z akcentowaną już wcześniej zmianą stanu prawnego w tym przypadku zarówno oddalenie skargi, jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej przewidzianego nowym ustawodawstwem. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd - na mocy przepisu art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł - jak w sentencji.