I SA/Wa 850/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R.K., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniego dziecka w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że decyzją Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], na podstawie art. 78 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DZ. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zobowiązano R.K. do wnoszenia opłaty za pobyt jego pełnoletniej córki E.K. w rodzinie zastępczej. Jednocześnie organ uznał, że R.K. nie spełnił kryteriów dochodowych umozliwiających częściowe lub całkowite zwolnienie go od ponoszenia opłaty, w myśl § 3 i 4 uchwały nr XXVI/104/05 Rady Powiatu Gostynińskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 88, poz. 2371). W odwołaniu od tej decyzji R.K. podniósł, iż ubiegał się o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty wskazując, że dokonał pełnego przysposobienia E.K., zaś po śmierci jej matki zawarł nowy związek małżeński. Obecnie jego dochód stanowi renta chorobowa w kwocie [...] zł miesięcznie wypłacana w związku z wypadkiem przy pracy – został [...]. Skutki tego wypadku są poważne, o czym świadczą karty leczenia szpitalnego, a renta nie wystarcza na poniesienie kosztów utrzymania; sam lek, który jest niezbędny w leczeniu, kosztuje [...] zł. Skarżący uważa, że niewłaściwie obliczono wysokość dochodu, od którego zależy obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt E.K. w rodzinie zastępczej, gdyż – jego zdaniem – nie powinno się wliczać do tego dochodu reny pobieranej przez jego żonę, która nie jest matką E.K. Odwołujący się uważa, że w trudnej sytuacji, w jakiej się obecnie znalazł, ustalenie opłaty w kwocie [...] zł miesięcznie jest niesprawiedliwe, ponieważ pozbawia go możliwości leczenia, wyżywienia i ponoszenia świadczeń za mieszkanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. ustaliło, że R.K. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K., Na dochód małżonków K. składają się: renta R.K. w kwocie [...] zł oraz zasiłek przedemerytalny K.K. w kwocie [...] zł, co daje łącznie kwotę [...] zł miesięcznie. W 2005 roku R.K. uległ wypadkowi przy pracy, który skutkował urazem wielonarządowym. W związku z tym przebywa pod opieką lekarską i jest często hospitalizowany. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 5 maja 2005 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 31 maja 2006 r. Stałe miesięczne wydatki rodziny, w tym opłaty, koszty leczenia i spłata kredytu wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Córka E.K. przebywa w rodzinie zastępczej, którą jest jej dziadek W.A. E.K. jest pełnoletnia i pobiera naukę w szkole. R.K. nie spełnia warunków do zwolnienia go całkowitego lub częściowego z odpłatności za pobyt E.K. w rodzinie zastępczej, ponieważ dochód rodziny, na który składają się jego renta oraz świadczenie przedemerytalne żony, łącznie [...] zł, przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. Z wyliczeń wynika, że dochód rodziny w stosunku do kryterium dochodowego wynosi 205,59%, a zatem przekracza dopuszczalne 200%. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej "dochód rodziny" to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Z kolei "rodzina" według art. 6 pkt 14 to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Do tych osób zalicza się niewątpliwie małżonków. Zatem zasadnie zasiłek przedemerytalny K.K. zasadnie zaliczono do dochodu rodziny R.K. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. R.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 97 ust. 3 przez wadliwe przyjęcie, iż przy jego sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej nie jest on w stanie ponieść opłaty w kwocie [...] zł. Tej kwestii Kolegium w ogóle nie rozważało, zajmując się tylko sprawą możliwości odstąpienia od wyznaczonej opłaty. Nie zajęło natomiast stanowiska co do zasadności przyjętej wysokości opłaty. Poza tym skarżący podniósł, że obecnie pozostaje z żoną w faktycznej separacji, wprawdzie zamieszkują wspólnie ale prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Uważa podjętą decyzję za niesprawiedliwą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest poza sporem, że rodzice dziecka pozostającego w rodzinie zastępczej są obowiązani ponosić opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Wysokość tej opłaty może być ustalona do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej udzielonej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Wynika to z art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie jednak z postanowieniami ust. 3 i ust. 5 przy ustalaniu wysokości opłaty należnej od rodziców dziecka uwzględnia się ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, a w przypadku trudnej sytuacji materialnej rodziny starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty. W świetle przytoczonych zapisów ustawowych decyzja w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej winna być rezultatem analizy wszystkich uwarunkowań i okoliczności faktycznych i prawnych składających się na sytuację rodziców dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Nie może stanowić prostego wyniku wyliczenia matematycznego, gdyż stanowiłaby w ten sposób zaprzeczenie woli ustawodawcy nakazującego uwzględniać "sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową". W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w wyczerpujący sposób zgromadził dane o sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, lecz nie wziął ich pod uwagę przy wydawaniu decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia przez R.K. opłaty za pobyt E.K. w rodzinie zastępczej. Jak wynika z treści pism skarżącego, nie uchylał się on od tego obowiązku, ale wskazywał na ciężki uraz spowodowany wypadkiem przy pracy, spowodowaną tym chorobę, konieczność leczenia i niskie dochody oraz wnosił o przyjęcie opłaty w niższej wysokości. Rację ma organ administracji, przyjmując, iż nie ma podstaw do pominięcia zasiłku przedemerytalnego żony K.K. przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącego. Jest poza sporem, że fakt, iż K.K. nie jest matką E.K. nie ma wpływu na to, że przy ustalaniu dochodu rodziny R.K. należy doliczyć dochód żony. Jednak organ administracji obowiązany był wziąć pod uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 79 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej nakazał uwzględniać sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, a w przypadku trudnej sytuacji materialnej rodziny również częściowo zwolnić, a nawet odstąpić od ustalenia opłaty. W rozpoznawanej sprawie organy administracji poprzestały na ustaleniach faktycznych w zakresie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej skarżącego i ocenę możliwości częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłaty oparły wyłącznie na wyliczeniach odnoszących się do dochodów rodziny skarżącego w relacji do kryterium dochodowego. Oznacza to, że organy prowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i art. 80 kpa prawa materialnego wskutek niedopełnienia obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie zarówno interes społeczny i słuszny interes strony oraz dokonania jednostronnej oceny materiału dowodowego. Skutkiem tego podjęta w tym postępowaniu decyzja narusza przepisy ust. 3 i 5 art. 79 ustawy o pomocy społecznej przez ich całkowite pominięcie. Poza tym należy zwrócić uwagę, że zgodnie zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby podjęte rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie znajdowało potwierdzenie w aktach sprawy. Warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej określa rada powiatu w drodze uchwały (art. 79 ust. 6 ustawy). W niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji powołały się na uchwałę nr XXVI/104/05 Rady Powiatu Gostynińskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 88, poz. 2371), jednak uchwały tej w aktach brak. Nie pozwala to na ustalenie, czy postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Ocena zgodności z prawem decyzji administracyjnej przez Sąd jest możliwa jedynie w oparciu o pełną dokumentację postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Niekompletny materiał dokumentacyjny sprawy nie pozwala na dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.