I SA/Wa 851/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-30
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej (13 września 1944 r.) stanowiła podmokłe bagna i nieużytki, nieużywane rolniczo, może zostać uznana za nieruchomość ziemską podlegającą przepisom tego dekretu, nawet jeśli po przeprowadzeniu prac melioracyjnych uzyskała charakter rolny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość, która w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej nie miała charakteru rolniczego (stanowiła podmokłe bagna i nieużytki), nie podlegała przepisom tego dekretu, chyba że pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością o charakterze rolniczym. Sama możliwość późniejszego uzyskania charakteru rolnego w wyniku prac melioracyjnych nie przesądza o jej podległości dekretowi. Organy administracji błędnie oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały nieprawidłowej wykładni pojęcia nieruchomości ziemskiej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że jej nieruchomość rolna nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej. Organy administracji (Wojewoda, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) uznały, że nieruchomość miała charakter rolny i podlegała dekretowi. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując, że nieruchomość stanowiła bagna i nieużytki, co potwierdzają dokumenty i zeznania świadków. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 6 lutego 2012 r., M. K. (Skarżąca), wystąpiła do Wojewody [...] (Wojewoda) o stwierdzenie, że nieruchomość rolna położona w m. N., gm K., o pow. 69,82 ha, zapisana w księdze wieczystej pn. Kolonia C. nr [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm., dalej "dekret o reformie rolnej").
Zakres żądania Skarżącej sprecyzowany został w piśmie z 10 kwietnia 2012 r. poprzez wskazanie, że wniosek dotyczy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i nr [...], położonych w m. N., gm. K., wchodzących w skład dawnego majątku ziemskiego pn. Kolonia C. nr [...] (nieruchomość).
Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2013 r., odmówił stwierdzenia, że nieruchomość nie stanowiła nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2015r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda decyzją z [...] lutego 2018r. stwierdził, że nieruchomość wchodząca w skład dawnego majątku ziemskiego pn. Kolonia C. nr [...], obejmująca aktualne działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej pow. 70,17 ha, położona w m. N., gm. K., w granicach oznaczonych przez pełnomocnika na kopii mapy ewidencyjnej kolorem pomarańczowym, podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Minister decyzją z [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej oraz § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm., dalej : "rozporządzenie"). Minister jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że niewątpliwie spełniona została norma obszarowa określona w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Organy uznały również, że nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej miała charakter rolny i mogła być wykorzystana do realizacji jej celów. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej, zgodnie z którym nieruchomość stanowiła bagno i nieużytki organy wyjaśniły, że okoliczność, iż w pewnej części tereny te nie były użytkowane rolniczo przed wojną nie przesądza o ich niepodleganiu nacjonalizacji w trybie dekretu. Organy podkreśliły, że również grunty częściowo podmokłe nadawały się do uprawy, w szczególności możliwe było uprawianie na nich asklepiasa.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej:
1. zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaniechanie wyczerpującego jego rozpatrzenia poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dokumentacji sporządzonej w latach 1960 - 62, odnoszącej się do ówczesnego stanu nieruchomości objętej wnioskiem, a nie do materiałów dokumentujących stan nieruchomości w okresie zbliżonym do daty 1 września 1939r., w tym pominięcie okoliczności wynikających z zaświadczenia Urzędu Gminy T. z dnia [...] lipca 1933r. wskazujących, iż przedmiotowa nieruchomość była nieużytkiem oraz z zeznań świadka J. C., które wykluczały możliwość rolniczego wykorzystania całej wywłaszczonej nieruchomości na dzień 1 września 1939r;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę polegający na stwierdzeniu, że nieruchomość objęta wnioskiem miała charakter rolniczy, przez co mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej,
3. zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w zw. z art. 1 ust. 2 tego dekretu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do nieruchomości stanowiącej nieużytek, które nie mogły być na datę 1 września 1939r. wykorzystywane rolniczo, zwłaszcza w zakresie znacznie przekraczającym potrzeby rodziny właściciela.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 28 czerwca 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania zakreślając termin 7 dni na ewentualne przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.
Istota zarzutów postawionych w skardze dotyczy prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji. Organy obu instancji uznały, że nieruchomość miała charakter nieruchomości ziemskiej bowiem mogła być wykorzystywana do produkcji rolnej, a zatem podpadała pod działanie dekretu ro reformie rolnej.
Przeciwnego zdania jest Skarżąca wywodząca, że nieruchomość stanowiła nieużytki rolne, które dopiero na skutek działań podjętych po przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa, przekształcone zostały w teren, który może być wykorzystywany rolniczo.
Organy obu instancji poczyniły swoje ustalenia na podstawie :
a. rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego, przedstawiający ogólne zestawienie konturów klasyfikacyjnych i klas kol. N., gromady K., sporządzony w kwietniu 1962 r., oraz operatu pomiarowego, część archiwalna kol. N., gr. K. z pomiarów na gruncie kol. N., sporządzonych w czasie od 15 lipca 1960 do 10 maja 1962 r.,
b. rejestru gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla obszaru kol. N., gr. K. z 1962 r.,z którego wynikało, że w skład całego obszaru kol. N., o powierzchni 532,43 ha (obejmującego również dawną działkę nr [...], o powierzchni 69,82 ha, aktualnie odpowiadającą działkom nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) wchodziły następujące użytki: grunty orne - kl.IIIa, kl.IIIb, kl.IVa, kl.lVb i kl.V, o łącznej powierzchni 276,86 ha, sady - kl.IIIa, kl.IIIb, kl.IYa i kl.IYb, o łącznej powierzchni 2,33 ha, łąki trwale - kl.III, kl.IV, kl.V, o łącznej powierzchni 213,68 ha, pastwiska stałe - kl.Ill i kl.lV, o łącznej powierzchni 13,23 ha, użytki leśne - kl.IY, o łącznej powierzchni 3,22 ha, grunty pod wodami-wodocieki - o łącznej powierzchni 7,94 ha, drogi - o łącznej powierzchni 7,93 ha, tereny zabudowane - o łącznej powierzchni 6,63 ha oraz nieużytki - o łącznej powierzchni 0,61 ha.
c. mapy stanu posiadania kol. N., sporządzonej w 1960 r., wykazującej powierzchnię ogólną obszaru kol. N. na 532,43 ha, w tym także oznaczoną na niej linią koloru czerwonego i symbolem klasyfikacyjnym Ł, R, B, dawną działkę nr [...], o powierzchni 69,82 ha, potwierdzając tym samym, że jej obszar stanowiły łąki (Ł), użytki rolne (R) i grunty zabudowane (B),
d. operatu pomiarowym kol. N., gr. K., sporządzonego przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w C. w latach 1960-1962, zgodnie z którym w skład dawnej działki nr [...], o powierzchni 69,82 ha pn. "Kolonia C. Nr [...]" (odpowiadającej aktualnie działkom nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]), wchodziły następujące kontury klasyfikacyjne i użytki: ŁV - 51,08 ha, ŁIV - 15,97 ha, Rlllb - 1,05 ha, Rlllb - 1,60 ha, Rlllb - 0,12 ha, rów - 0,47 ha, rów - 0,05 ha, rów - 0,06 ha i droga - 0,07 ha.
Minister powołał się również na znajdującą się na stronie internetowej Wojskowego Instytutu Geograficznego znajduje się rosyjską mapę z 1941 r., [...], na której objętej wnioskiem obszar oznaczony jest jako łąka podmokła.
Organy cytowały również zeznania świadka J. C., zgodnie z którymi w czasie okupacji Niemcy wykorzystywali przymusowych robotników do kopania rowów i kanałów, w celu osuszenia nieruchomości, co w ich ocenie znajdowały potwierdzenie w piśmie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z [...] września 1963 r., znak; [...], w którym podkreślono, że J. C. użytkował tą nieruchomość od 1937 r. do chwili śmierci, tj. do 1945 r. Grunty nie były nigdy w całości użytkowane, gdyż były to podmokłe łąki. Ponadto podano że "po wyzwoleniu nieruchomość ta (łąki) została zmeliorowana, osuszona i w obecnej chwili stanowi pastwisko, na którym okoliczni rolnicy wypasają bydło". Do tego czasu był to teren zakrzaczony, tylko częściowo nadawał się do uprawy z powodu niemożności dostania się przez rowy.
Skarżąca powoływała się natomiast na pismo Urzędu Gminy T. z [...] lipca 1933 r. wskazujące, iż przedmiotowa nieruchomość "Kolonia C. nr [...]" (tożsama z działkami objętymi wnioskiem) stanowiła na dzień wystawienia tego zaświadczenia, czyli 1933 r. nieużytek (bagniste pastwisko z pokładem iłu). Z zaświadczeniem tym, mającym moc dokumentu urzędowego, korespondowało w jej ocenie pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej C. z [...] września 1963 r., znak; [...], w którym organ podał, że "grunty te nie były nigdy w całości użytkowane, gdyż były to podmokłe łąki, a jedynie 2,77 ha stanowiły grunty orne". Zgodnie z treścią przedmiotowego pisma dopiero "po wyzwoleniu nieruchomość została zmeliorowana, osuszona i w obecnej chwili (1963r.) stanowi pastwisko, na którym okoliczni rolnicy wypasają bydło".
Skarżąca również powoływała się na zeznania J. C. (ur. [...].01.1925r.), który jeszcze przed II wojną światową zamieszkiwał przedmiotową nieruchomość. Świadek ten przesłuchany przez organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2017r. zeznał: "tam było bagno przed wojną".
W ocenie sądu z opisanych wyżej dowodów wynika, że nieruchomość stanowiła przed wojną tereny podmokłe, które nie były wykorzystywane rolniczo. Potwierdza to zarówno przywołane przez Skarżącą zaświadczenie Urzędu Gminy T. z [...] lipca 1933 r., zaświadczenie z Powiatowej Rady Narodowej C. z [...] września 1963 r. jak i zeznania J. C..
Działania melioracyjne podjęte zostały w okresie okupacji (zeznania J. C.) a następnie kontynuowane były już po 13 września 1944 r. (zaświadczenie z Powiatowej Rady Narodowej w C. z [...] września 1963 r.).
Uwzględniając powołane przez organy dokumenty, to jest rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny, operat pomiarowy części archiwalnej kol. N., sporządzone w czasie od 15 lipca 1960 do 10 maja 1962 r., mapę stanu posiadania kol. N., sporządzoną w 1960 r. uznać należy, że działania melioracyjne zakończyły się w początkach lat 60-tych ubiegłego wieku. W tym zakresie nie można dać wiary zeznaniom świadka J. C., który twierdził, że nie było możliwe rolnicze wykorzystywanie spornej nieruchomości do lat 80-tych ubiegłego wieku.
W ocenie sądu, dla uznania, czy dana nieruchomość spełniała warunki uzasadniające jej przejęcie na rzecz Państwa na podstawie przepisów dekretu na dzień jego wejścia w życie to jest 13 września 1944 r. Innymi słowy zbadać należy, czy określona nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu była nieruchomością ziemską w rozumieniu przepisów dekretu.
Jak wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano przywołując w tym kontekście uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89, OTK 1990/1/26) na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na własność Skarbu Państwa, bez żadnego odszkodowania przechodziły w całości i bezzwłocznie tylko nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeśli ich łączny rozmiar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od powierzchni użytków rolnych.
Według stanowiska TK pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". "Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego [wyrażonym w powyższej uchwale], należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej (...). Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r."
Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości powyższe stanowisko podziela. Reasumując stwierdzić należy, że z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej (13 września 1944 r.) przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak (co do zasady) nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym.
W niniejszej sprawie spór dotyczy terenu podmokłego, stanowiącego bagna i nieużytki, które nie były wykorzystywane rolniczo ani przed wojną ani w okresie wojny. Taki stan faktyczny potwierdzają zarówno zeznania świadka J. C. jak i zgromadzone dokumenty, to jest zaświadczenie Urzędu Gminy T. z [...] lipca 1933 r. jak i zaświadczenie z Powiatowej Rady Narodowej C. z [...] września 1963 r. Oznacza to, że dopiero kilkanaście lat po wejściu w życie dekretu, sporna nieruchomość uzyskała charakter rolny.
Nieruchomości nie mające charakteru rolnego mogły podlegać dekretowi, o ile pozostawały w związku funkcjonalnym z nieruchomością o charakterze rolny. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało jednak, aby przedmiotowa nieruchomość pozostawała w związku funkcjonalnym z jakąkolwiek inną nieruchomością rolną.
Okoliczność, że sporna nieruchomość po przeprowadzeniu prac melioracyjnych w latach 60-tych ubiegłego wieku zaczęła być wykorzystywana na cele rolnicze nie może przesądzać o uznaniu jej za nieruchomość podlegającą przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o reformie rolnej. W dacie wejścia w życie dekretu w odniesieniu do spornej nieruchomości nie istniał stan faktyczny pozwalający na zastosowanie do niej jego przepisów.
Sąd wskazuje końcowo, że jak wynika z powszechnie dostępnych informacji, asklepias (trojeść) traktowany jest w Polsce jako jest roślina o charakterze ozdobnym, do nasadzeń ogrodowych. Podobnie jako roślina ogrodowa traktowana jest jukka. Nie sposób jest zatem uznać by hipotetyczna możliwość uprawy takiej rośliny na danym gruncie przesądzała o uznaniu go za grunt rolny.
Cytowany przez organ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2017 r. I OSK 1215/15 nie rozstrzygał kwestii, czy uprawa jukki i asklepiasu mogła być uznana za produkcję rolną. W tym zakresie nie wypowiadał się ani sąd pierwszej instancji ani sąd kasacyjny. Jedynie z przytoczonych w uzasadnieniu wyroku NSA rozważań organów wynika, że na terenie majątku prowadzona była zorganizowana uprawa jukki i asklepiasu na terenie o powierzchni 30 ha. Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika, by jakakolwiek zorganizowana uprawa jakichkolwiek roślin była prowadzona na spornej nieruchomości w okresie przedwojennym czy też w okresie okupacji.
Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że większość zespołów pałacowo-parkowych - uznanych za niepopadające pod działanie dekretu o reformie rolnej z uwagi na brak związku funkcjonalnego z częścią rolniczą majątków - hipotetycznie mogła być wykorzystana na cele rolnicze. Możliwe bowiem było rozpoczęcie na terenach parków uprawy warzyw, owoców czy nawet zboża. Podobnie możliwe było jest co do zasady przekształcenie stawów ozdobnych, wchodzących w skład założeń parkowych, w stawy hodowlane. Ta hipotetyczna możliwość nigdy nie była jednak traktowana jako argument przemawiający za uznaniem danego parku za nieruchomość rolną.
Końcowo sąd wskazuje, że organ drugiej instancji podał jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest przepis stanowiący podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Prawidłową podstawą prawną dla rozstrzygnięcia organu drugiej instancji stanowił w takiej sytuacji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
Podsumowując w ocenie sądu organy obu instancji dokonały wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowiło naruszenie art. 80 k.p.a., co uznać należy za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła do uznania, że sporna nieruchomość stanowiła nieruchomość ziemską podlegającą przepisom dekretu. Uznanie to było również następstwem nieprawidłowej wykładni pojęcia nieruchomości ziemskiej, polegającego na przyjęciu, że pod pojęciem nieruchomości ziemskiej mogą być rozumiane grunty nie nadające się do prowadzenia na nich działalności rolniczej w dacie wejścia w życie dekretu co stanowiło naruszenie prawa materialnego to jest art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, w związku z § 5 rozporządzenia.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i wyda decyzję rozpoznającą wniosek o ustalenie niepodpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej z uwzględnieniem tejże oceny.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia sądu był art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot wpisu sądowego w wysokości 200 złotych oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 złotych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło