I SA/Wa 860/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z [...] lutego 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. W., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2018 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody [...] z [...] września 2018 r. wynika, że została ona doręczona M. W. w dniu [...] września 2018 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu [...] września 2018 r. Odwołanie zostano natomiast wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] października 2018 r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ zaznaczył, że wnosząc odwołanie strona wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Minister przytoczył treść art. 58 § 1 kpa podkreślając, że w myśl tego przepisu organ zobowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Organ wskazał stanowisko doktryny w kwestii oceny braku winy oraz okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu i zaznaczył, że we wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że niedotrzymanie terminu złożenia odwołania spowodowane było odebraniem korespondencji przez dorosłego domownika – A. K., która nie została przekazana M. W., lecz jej mężowi G. W. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania stan zdrowia męża M. W. uległ pogorszeniu do tego stopnia, że był on niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ponadto znajdował się pod wpływem silnych środków przeciwbólowych uniemożliwiających normalne funkcjonowanie, mających wpływ na zdolność postrzegania faktów i mogących powodować zaburzenia w funkcjonowaniu umysłu. Nie mógł kierować swoim postępowaniem i przewidywać konsekwencji swoich zachowań, w związku z czym nie przekazał M. W. informacji o otrzymaniu decyzji z [...] września 2018 r. Zdaniem Ministra okoliczności podnoszone we wniosku nie mogą zostać uznane za okoliczności uprawdopodobniające brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ zaznaczył, że z adnotacji zamieszczonej na potwierdzeniu odbioru wynika, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana [...] września 2018 r. przez dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Określony w art. 43 kpa sposób tzw. "zastępczego" doręczenia pisma opiera się zatem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Jeżeli zatem, co bezspornie miało miejsce w sprawie, w dniu [...] września 2018 r., decyzja Wojewody [...] została adresatowi przekazana, to oznacza, że doręczenie zastępcze było skuteczne, skoro w jego wyniku przesyłka dotarła w terminie do rąk skarżącej. Minister wskazał, że podziela reprezentowany w judykaturze pogląd, zgodnie z którym odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Tym samym organ uznał, że skarżąca nie dopełniła przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanej. M. W. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: - art. 77 § 1 kpa, 80 kpa, art. 107 § 3 kpa poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie oceny podniesionych okoliczności mających znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania; - art. 58 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione (uprawdopodobnione) przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zaznaczyła, że nie kwestionuje skuteczności dokonanego doręczenia zastępczego, tj. dokonanego do rąk domownika. W jej ocenie organ pominął natomiast podnoszone okoliczności związane ze stanem zdrowia męża, które spowodowały uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotowym postanowieniem Minister Inwestycji i Rozwoju po rozpoznaniu wniosku M. W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2018 r. uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdził jednocześnie, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło skutecznie w trybie art. 43 kpa. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że koniecznym, a jednocześnie podstawowym warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. To na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Innymi słowy brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł należytej staranności i racjonalnego postępowania przy wykonywaniu czynności. Chodzi, bowiem o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] września 2018 r. wskazała fakt odebrania przesyłki poleconej zawierającej w/w decyzję przez dorosłego domownika – A. K., która następnie nie przekazała przesyłki skarżącej, lecz jej mężowi G.W. Jak podniesiono w uzasadnieniu wniosku stan zdrowia G. W. w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania uległ znacznemu pogorszeniu i nie przekazał on skarżącej informacji o otrzymanej przesyłce. Uniemożliwiło to sporządzenie odwołania w ustawowym terminie. Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Jak wskazano doręczenie korespondencji zawierającej decyzję z [...] września 2018 r. nastąpiło w trybie art. 43 kpa. Przesyłka zawierająca w/w decyzję odebrana została [...] września 2019 r. przez dorosłego domownika – A. K., co jednoznacznie wynika z adnotacji znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Okoliczność ta nie jest przez stronę kwestionowana. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że doręczenie w trybie art. 43 kpa ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Przewidziana w tym przepisie zastępcza forma doręczenia, rodzi więc domniemanie prawne, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. Dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze stwarza więc domniemanie doręczenia pisma adresatowi. W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że okoliczność, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwy sposób i w odpowiednim terminie, nie wyłącza winy adresata przesyłki w uchybieniu terminu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Jak wskazano odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Nie ma przy tym konieczności badania czy dorosły domownik, który odebrał przesyłkę właściwie wywiązał się z obowiązku w tym zakresie. Jeżeli odbierający pismo domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Strona ponosi natomiast konsekwencje wynikające z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy dorosły domownik nie wykonał należycie obowiązku przekazania pisma adresatowi. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazano przesyłka zawierająca decyzję z [...] września 2018 r. odebrana została przez dorosłego domownika, który podpisał urzędowe potwierdzenie odbioru korespondencji adresowanej do skarżącej i zobowiązał się tym samym do oddania przesyłki adresatowi. Fakt, że przedmiotowa przesyłka nie została następnie przekazana do rąk adresatki, lecz jej mężowi, który z kolei nie poinformował jej o przedmiotowej przesyłce, nie dowodzi braku winy w uchybieniu terminu i nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Bez znaczenia są przy tym podnoszone okoliczności dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej. Skoro bowiem dorosły domownik nie przekazał korespondencji jej adresatowi, to znaczy, że dopuścił się zaniedbania, co w konsekwencji obciąża samą stronę. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że ewentualne zaniedbania, przeoczenie czy nieuwaga dorosłego domownika (osoby pozostającej we wspólnocie domowej), obciążają stronę postępowania (adresata) i nie mają wpływu na wykazanie przesłanki braku winy samego adresata, który ponosi konsekwencje niewłaściwego wykonania obowiązku przez domownika. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i brak jest podstaw do jego uchylenia. Słusznie organ uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Złożona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom skarżącej postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie. Skarga podlega więc oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.