I SA/Wa 866/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] Sp. z o.o. w [...] jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak: [...]wydane na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania (w pkt 1) oraz o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania ( w pkt 2). Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktyczny i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] nr [...] znak: [...] Prezydent [...] ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] - złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] na skutek jej podziału, zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez [...] Sp. z o. o w [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło przedmiotową decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] znak: [...] Prezydent [...] po raz kolejny ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...],- złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] na skutek jej podziału, zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzja powyższa, jak wynika z jej rozdzielnika przesłana została za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres siedziby [...] Sp. z o. o w [...]. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzję doręczono w dniu [...]. W dniu [...][...] Sp. z o.o. w [...] złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z równoczesnym odwołaniem. We wniosku wskazano, że do odbioru korespondencji w tym przesyłek poleconych uprawniona była firma zewnętrzna - "[...]", prowadząca część spraw administracyjnych [...] Sp. z o.o. Zgodnie z podpisaną umową firma jest zobowiązana niezwłocznie informować o odbiorze przesyłek poleconych, jednak w przypadku przedmiotowej decyzji, z przyczyn technicznych (awaria systemu komputerowego w dniu [...]), niezależnych od [...] przekazanie takiej informacji nie nastąpiło. Korespondencja została odebrana przez adresata dopiero w dniu [...] (oświadczenie firmy "[...]"). Z powyższych przyczyn wskazano, że niezależnych od odwołującego, nie było możliwe wniesienie odwołania w przewidzianym prawem terminie. Zaskarżonym w sprawie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu ww. wniosku, odmówiło przywrócenia uchybionego terminu, jednocześnie – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności wskazał na art. 58 kpa i wynikające z niego przesłanki przywrócenia terminu zaznaczając, że muszą one wystąpić łącznie. Kolegium podniosło przy tym, że pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Zauważyło, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wskazało, iż zainteresowany winien wykazać, iż przy dołożeniu należytej staranności nie można było uniknąć przeszkody, która spowodowała niedochowanie terminu. Kolegium dodało także, iż przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Dalej organ wskazał, że drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o jego przywrócenie. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, czwartą natomiast jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. W rozpatrywanej sprawie Kolegium stwierdziło brak spełnienia pierwszej przesłanki. Organ podał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji oraz akt sprawy jednoznacznie wynika, że przedmiotowa decyzja została skierowana do [...] Sp. z o. o., na adres siedziby wskazany przez stronę i wynikający z KRS. Decyzja została doręczona w dniu [...], a pokwitowanie jej odbioru pod wskazanym adresem siedziby spółki przez A. Z., podpisanego jako pełnomocnik, znajduje się w aktach sprawy. Kolegium podało, że we wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że jeden z członków zarządu spółki – Z. H., w [...] i [...] przebywał poza miejscem zamieszkania, a do odbioru korespondencji upoważniona była inna firma, która z przyczyn technicznych nie dochowała zobowiązania do niezwłocznego poinformowania go o przesyłce poleconej. Powyższe w ocenie Kolegium nie stanowi to okoliczności wskazującej na brak winy strony w dochowaniu terminu ponieważ po pierwsze, jak wynika z załączonego do akt sprawy wypisu z KRS, do reprezentowania spółki nie jest upoważniona jedna osoba tylko każdy z trzech członków zarządu, a to oznacza, że czasowa nieobecność jednego z członków zarządu nie przesądza o braku możliwości dokonywania czynności w imieniu spółki, przez innego członka jej zarządu. Po drugie Kolegium podkreśliło, że za błędy i zaniechania podmiotu zobowiązanego wzajemną umową do dokonywania określonych czynności z zakresu obsługi spółki (niezależnie od stopnia zawinienia tego podmiotu) odpowiedzialność ponosi mocodawca czyli strona. Strona ponosi bowiem odpowiedzialność za działania i zaniechania podejmowane w toku toczącego się na jej wniosek postępowania administracyjnego. Mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania swojego pełnomocnika, co wielokrotnie podkreślały w swoim orzecznictwie sądy administracyjne. Kolegium wyjaśniło, że odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w wykonywaniu w interesie strony określonych działań może być przedmiotem oceny, jednak już w toku innych postępowań, a oczywista nierzetelność może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przed sądem cywilnym, nie spełnia zaś kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu. W związku z nie spełnieniem wszystkich przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 kpa Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Jednocześnie stwierdzono uchybienie terminu do złożenia odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane wyżej postanowienie złożyła [...] Sp. z o.o. w [...] wnosząc o jego uchylenie z uwagi na pominięcie merytorycznych argumentów strony, przez co zostały naruszone zasady rzetelnej i wszechstronnej analizy przedmiotu sprawy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że we wniosku o przywrócenie terminu poinformowano, że członek zarządu spółki – Z. H., w [...] i [...] przebywał poza miejscem zamieszkania. Do odbioru przesyłek korespondencji w tym przesyłek poleconych upoważniony był podmiot występujący pod firmą "[...]". Firma "[...]" jest zobowiązana niezwłocznie informować o odbiorze przesyłek zwykłych poleconych, jednak w przypadku przedmiotowej decyzji, z przyczyn technicznych (awaria systemu komputerowego) niezależnie od [...] przekazanie takiej informacji nie nastąpiło. Przesłano w załączeniu do skargi oświadczenie firmy "[...]"). Strona skarżąca podniosła, że nie zgadza się twierdzeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że "ktoś inny z zarządu spółki mógł odebrać korespondencję, co jest niezgodne ze stanem faktycznym". Skarżąca Spółka podała, że od [...] jedyną osobą reprezentującą Spółkę [...] jest Prezes Zarządu –Z. H., który jest też jedynym właścicielem Spółki. Strona skarżąca wskazała, że nie będąc poinformowana o odbiorze z przesyłki poleconej przez A. Z. (przedstawiciela – [...]) i nie mając żadnej wiedzy, że jakakolwiek przesyłka została doręczona do jej skrzynki pocztowej nie odebrała przesyłki. Zdaniem strony skarżącej nie można zarzucać jej zaniedbania, ponieważ w jej ocenie brak wiedzy o przesłaniu i odebraniu listu poleconego nie może być traktowany jako zaniedbanie. Zdaniem skarżącej Spółki wniosek o przywrócenie terminu odwołania wniesiony został w dniu [...], a więc z dochowaniem nieprzekraczalnego terminu 7 dni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 §1 pkt 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. Zgodnie z treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania/zażalenia. Kategoryczne określenie "organ 0dwołaWczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego do stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie/zażalenie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelneg0 Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt: I SA/Gd 1482/96, Nr LEX 29004). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania/zażalenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji/postanowienia, i co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej/jego skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym. Rozpoznanie merytoryczne odwołania/zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznaczałoby, iż organ podjął działania bez podstawy prawnej, a wydane przez niego rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z Krajowego Rejestru Sadowego nr KRS [...] wynika, iż siedziba skarżącej spółki znajduje się w [...] przy ul. [...] nr [...]. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że na potwierdzeniu odbioru decyzji z [...] skierowanej na powyższy adres, widnieje własnoręczny podpis osoby odbierającej przesyłkę, upoważnionej ( okoliczność niekwestionowana) do jej odbioru A. Z. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 6 lipca 1999 r. (I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900) "listonosz, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. To znaczy, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona." (por. też wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1997 r., I SA/Lu 514/96, czy wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2004 r. sygn. III SA 3374/02, wyrok NSA z 19 września 2003 r. sygn. III SA 3253/02). Doręczenie pisma osobie prawnej jest skuteczne, jeżeli pismo odebrał jej pracownik poświadczając odbiór własnoręcznym podopisem i pieczątką firmową. Nie jest istotne, czy pracownik miał do tego pełnomocnictwo. Uzasadniony jest zatem pogląd, że to strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje (por wyrok NSA z 21 września 2007 r. sygn. I FSK 1152/06). Nawet gdyby osoba odbierająca korespondencję dla adresata, nie była upoważniona do jej odbioru, to jeżeli dysponuje pieczęciami jednostki i potwierdza odbiór korespondencji, to można przyjąć domniemanie faktyczne, iż jest ona upoważniona do odbioru pism (por. podobnie postanowienie NSA z 18 października 2007 r. sygn. II FZ 478/07) Domniemania tego skarżąca nie podważyła. W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ I instancji prawidłowo doręczył stronie decyzję. Zgodnie z dowodami doręczeń strona otrzymała decyzję w dniu [...] i od następnego dnia należało liczyć termin do złożenia odwołania od decyzji w sprawie. Termin ten upłynął w dniu [...], natomiast spółka złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu [...]. Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o przepisy art. 58 i 59 a przede wszystkim art. 134 kpa, które przewidują możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności, których uchybienie skutkuje negatywnymi skutkami procesowymi dla strony – w przedmiotowej sprawie stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Nie budzi wątpliwości, iż dla zastosowania przepisu art. 58 kpa. powinny być spełnione następujące cztery przesłanki. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu już nie można przywrócić ( art. 58 § 3 kpa). Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wnieść odwołanie. Czynność procesową należy zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Konieczne jest zatem uwiarygodnienie przez stronę, stosowną argumentacją, swojej staranności, faktu, że przeszkoda było niezależna od niej i istniała przez cały czas aż do chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tzn., że powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Stronę skarżącą obciążą zaistnienie przyczyny uchybienia terminu wobec niewłaściwego zabezpieczenia prowadzenia spraw spółki. Okolicznością niekwestionowaną jest fakt, iż Prezes Zarządu skarżącej spółki Z. H. pozostawał w miesiącu [...] i [...] poza miejscem zamieszkania ( vide wniosek o przywrócenie terminu). Jednak ta okoliczność – tj. miejsce pobytu Prezesa zarządu sp. zoo pozostaje bez wpływu na zasadność złożonego wniosku. Na władzach spółki spoczywa bowiem obowiązek zapewnienia prawidłowego funkcjonowania spółki, zwłaszcza w tak długim okresie czasu, w tym również odbioru korespondencji. Skarżąca spółka wskazuje, iż do odbioru przesyłek korespondencji w tym przesyłek poleconych upoważniony był podmiot występujący pod firmą "[...]", która zobowiązana była niezwłocznie informować o odbiorze przesyłek zwykłych i poleconych, jednak w przypadku przedmiotowej decyzji, z przyczyn technicznych (awaria systemu komputerowego) przekazanie takiej informacji nie nastąpiło. W ocenie Sądu wszelkie podmioty upoważnione przez skarżącą powinny zdawać sobie sprawę ze skutków prawnych wadliwego działania, zaś spółka ponosi winę w wyborze podmiotu odpowiedzialnego za odbiór korespondencji. Na marginesie należy jedynie zauważyć, iż poza drogą elektroniczną istnieją jeszcze inne drogi komunikacji np. telefon czy fax. W żadnym razie o braku winy strony w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą świadczyć nieprawidłowości organizacyjne danej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników czy innych osób upoważnionych/por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1340/99 Lex 54141/. Z tych przyczyn należało uznać za prawidłowe rozstrzygniecie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...]. Nie ulega wątpliwości, iż termin czternastu dni do wniesienia odwołania wynikający z przepisu art. 129 § 2 kpa jest terminem zawitym, a jego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe, w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 23 maja 1995 r.SA/Sz 274/95). Z tych wszystkich względów należy uznać, iż organ odwoławczy słusznie wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania od decyzji na podstawie art. 134 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi