I SA/Wa 867/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P., z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], przyznającą P.F. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia na miesiące od 1 lutego 2011 r. do 31 marca 2011 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 30 grudnia 2010 r., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] przyznał P.F. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia na miesiące od 1 lutego 2011 r. do 31 marca 2011 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasadnym jest przyznanie P.F. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego bowiem wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W odwołaniu od powyższej decyzji P.F. opisał swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Podniósł, że z uwagi na swoją chorobę ([...]), jest osobą wymagającą stałego przyjmowania leków. Ponadto wyjaśnił, że przyznana pomoc jest niewystarczająca na comiesięczne zaspokojenie jego potrzeb takich jak zakup leków, produktów spożywczych czy opłacenie rachunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i rozstrzygnięciem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 z późn. zm.) dalej powołanej jako ustawa. Zgodnie z ust. 1 w/w artykułu zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy przysługuje, jeżeli dochody ubiegających się o pomoc nie przekraczają kwot kryteriów dochodowych określonych w § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 127 poz.1055). Dla osoby samotnie gospodarującej jest to kwota 477 zł, a dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć 351 zł. Mając na uwadze zasady ustalania wysokości przedmiotowego zasiłku, o czym stanowi art. 38 ust. 2 ustawy, organ wskazał, że zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Gdy chodzi natomiast o minimalną wysokość świadczenia, to zgodnie z treścią art. 38 ust. 3 kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a jej faktycznym dochodem. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że P.F. jest osobą samotnie gospodarującą z dochodem za luty w wysokości [...] zł. Jako, że kryterium dochodowe w jego przypadku wynosi 477 zł, różnica wyniosła zatem [...] zł, a ustawowe 50% różnicy – [...] zł. Organ wyjaśnił, że w tym przypadku strona mogła oczekiwać zasiłku w przedziale od [...] zł do [...] zł, a to oznacza, że przyznany przez organ I instancji zasiłek okresowy na poziomie [...] zł mieści się w granicach określonych przepisami, zwłaszcza w sytuacji, że ustalenie rozmiaru świadczenia oraz okresu jego pobierania należy do sfery uznania administracyjnego. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. wniósł P.F. W uzasadnieniu skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną wskazując, że z przyznanego zasiłku okresowego [...] zł wpłaca Spółdzielni Mieszkaniowej, a pozostałe [...] zł ma wystarczyć m.in. na zakup lekarstw, opłacenie rachunków za energię elektryczną (ok. [...] zł), za wodę, środków czystości i higieny osobistej a także na zakup żywności. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Sąd podziela argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis art. 38 ust. 2 i 3 określając jedynie minimalną i maksymalną wysokość zasiłku okresowego stwarza organowi możliwość ustalenia wysokości świadczenia miarkując jego kwotę pomiędzy wskazanymi granicami. Ustalenie rozmiaru świadczenia oraz okresu jego pobierania należy do sfery uznania administracyjnego. Organ winien kierować się w tym względzie ogólnymi zasadami udzielania pomocy wyrażonymi w ustawie o pomocy społecznej. Zatem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organ wprawdzie przyznał P.F. pomoc finansową, jednak przy ustaleniu samego rozmiaru zasiłku nie wziął pod uwagę indywidualnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2011 r. wynika jedynie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Brak jest natomiast uzasadnienia co do przyznanej kwoty zasiłku, mieszczącej się co prawda w granicach zakreślonych prawem, jednak w minimalnej wysokości. Mimo, że organ stwierdził, iż obiektywnie ocenił istniejące po stronie świadczeniobiorcy i wynikające z jego osobistych warunków możliwości przezwyciężenia trudnego położenia we własnym zakresie, postawę własną świadczeniobiorcy, jego chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej oraz, że wziął pod uwagę wielkość środków finansowych pozostających w dyspozycji ośrodka, to bez podania konkretnych informacji (danych), dowodów, na których się oparł, Sąd nie jest w stanie ocenić, czy w niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wiadomym jest, że zadaniem pomocy społecznej nie jest udzielanie osobom i rodzinom świadczeń pieniężnych w celu zapewnienia stałego źródła utrzymania, lecz służenie im pomocą, aby poprzez wspólne działania (ośrodka pomocy i uprawnionego) zlikwidować nie tylko skutki, ale przede wszystkim przyczynę trudnej sytuacji życiowej a ponadto, że przyznane wsparcie ma jedynie charakter uzupełniający i wspomagający zaspokojenie zgłoszonych potrzeb i nie powinno ono stanowić stałego i całkowitego źródła utrzymania rodziny lecz okresowe wsparcie, to jednak kwota przyznanej pomocy ma mobilizować i motywować stronę do pozyskiwania środków finansowych we własnym zakresie. Jako, że sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję podkreślić należy, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zwykle szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania. Wymagają zatem szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności – w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 Kpa – jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 Kpa – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). W niniejszej sprawie, w ponownie prowadzonym postępowaniu, wyjaśnienia wymaga wysokość przyznanego zasiłku okresowego oraz wydatkowanych kwot na zakup lekarstw, wymagających stałego przyjmowania. Jako, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.