I SA/Wa 870/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. S. i B. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 831/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K. S. i B. S. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz K. S. i B. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. K. S. i B. S., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 831/15. Powołanym wyrokiem sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. "[...]", [...] - działki nr [...] i [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że jest to trzecia skarga na niewykonanie ww. wyroku, gdyż wyrokami z 21 lutego 2017 r., I SA/Wa 63/17 oraz z 29 listopada 2017 r., I SA/Wa 828/18 wymierzono organowi grzywny odpowiednio w kwocie 500 złotych i 1500 złotych. Pomimo tego organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy, choć od końca 2013 r. wszystkie dokumenty, z wyjątkiem operatu szacunkowego, który nie został jeszcze zlecony, zostały organowi dostarczone. Skarżący wskazali również, iż ze względu na swój podeszły wiek obawiają się, że nie doczekają zakończenia postępowania przez organ. W związku z powyższym, wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości oraz przyznanie od organu na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa na podstawie art. 154 § 7 ppsa. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są, między innymi, bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala niestety na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na rozpatrzenie. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może, w ocenie organu, decydować tylko i wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Pismem procesowym z [...] maja 2018 r. skarżący przedstawili swoje stanowisko w związku z informacją o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 831/15, co czyni zasadną skargę na niewykonanie tego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu [...] czerwca 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu [....] września 2015 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku z 24 marca 2016 r. wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2017 r. i 29 listopada 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 500 zł i 1500 zł, zaś pismem z [...] lutego 2018 r. skarżący wezwali organ do wykonania ww. wyroku z 24 marca 2016 r. Pomimo powyższego do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z 24 marca 2016 r. (prawie dwa lata), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 3000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego dwukrotnego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 831/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzające grzywnę, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Jednocześnie, mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem dla każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 500 złotych. Kwoty te stanowią formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie ich sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, § 2, i § 7 P.p.s.a orzekł, jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).