I SA/Wa 872/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Anna Fyda – Kawula (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2022 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. nr KOC/772/Fa/21 w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją z 25 lutego 2021 r. nr KOC/772/Fa/21 po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania P. B. (Skarżąca) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z [...] grudnia 2020 r. nr [...] o uznaniu Skarżącej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. SKO w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołało treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia (art. 5 ust. 3-3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 808 ze zm.) i stwierdziło, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że pismem z 1 października 2020 r. organ I instancji wezwał Skarżącą do osobistego stawiennictwa w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, a zawiadomieniem z 20 listopada 2020 r. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o uznaniu Skarżącej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i składania wyjaśnień. Skarżąca nie skorzystała z tego uprawnienia, mimo że została prawidłowo pouczona o możliwych konsekwencjach niestawiennictwa. W żaden sposób nie poinformowała również organu o niemożności stawiennictwa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przez okres 6 miesięcy Skarżąca nie wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Mając powyższe na uwadze, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o uznaniu Skarżącej za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 15 k.p.a. poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy; 2) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez: a) brak dokładnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów w sprawie, a w szczególności brak przeprowadzenia dowodu z akt toczącego się postępowania komorniczego przed Komornikiem Sądowym A. K., sygn. akt [...], w trakcie którego są egzekwowane od Skarżącej alimenty, co powoduje, że druga strona otrzymuje dwukrotnie alimenty, tj. w trakcie postępowania egzekucyjnego oraz od funduszu alimentacyjnego, b) brak przeprowadzenia dowodu z postępowania zażaleniowego toczącego się w Sądzie Okręgowym [...] w [...] w sprawie alimentacyjnej, która ma wpływ na postępowanie administracyjne, bowiem Skarżąca nigdy nie otrzymała wyroku w sprawie alimentów, co uniemożliwiło jej zaskarżenie tego wyroku; 3) art. 8 k.p.a. poprzez: a) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń stanu faktycznego, b) prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie strony do władzy publicznej, bowiem organ drugiej instancji nie wezwał strony do uzupełnienia materiału dowodowego; 4) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych przez organ pierwszej instancji, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie możliwości uzupełnienia materiału dowodowego; 5) art. 10 k.p.a. poprzez: a) brak wezwania strony do przedłożenia dokumentów, jeżeli organ uznał, że przedłożone dotychczas dokumenty nie są dla niego wystarczające, b) brak zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania, co uniemożliwiło stronie zapoznanie się z aktami postępowania, a tym samym uniemożliwiono stronie złożenie wniosków dowodowych dotyczących skutecznej egzekucji komorniczej oraz postępowania zażaleniowego w przedmiocie alimentów (brak doręczenia wyroku w sprawie alimentów); 6) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nieuzasadnionej pod względem prawnym i pod względem faktycznym oraz niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 7) art. 2 ust. 9, art. 3, art. 4, art. 5, art. 8b i art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez brak podstaw do wydania decyzji, w sytuacji, gdy postępowanie komornicze jest skuteczne. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do art. 5 ust. 3 tej ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei zgodnie z treścią art. 5 ust. 3a tej ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak trafnie podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełnienie chociażby jednej z wymienionych w art. 5 ust. 3 powołanej ustawy przesłanki warunkuje wypełnienie dyspozycji tego przepisu, a przesłankę negatywną uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przewiduje art. 5 ust. 3a powołanej ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt l OSK 2904/15, z 17 września 2019 r., sygn. akt l OSK 2802/18 i z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt l OSK 2105/19). Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., k. 2 akt administracyjnych), Skarżąca nie wywiązywała się przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak trafnie więc oceniły organy administracji, w sprawie tej nie ziściła się przesłanka negatywna uznania Skarżącej za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określona w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając powyższe na uwadze, za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania oraz reguł prowadzenia postępowania dowodowego, określonych w art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a., a polegających na braku dokładnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów w sprawie, a w szczególności brak przeprowadzenia dowodu z akt toczącego się postępowania komorniczego. Zarzuty te są tym bardziej niezasadne w sytuacji, gdy Skarżąca wzywana przez organ prowadzący to postępowanie do osobistego stawiennictwa w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, nie stawiła się w siedzibie organu, mimo że została prawidłowo pouczona o konsekwencjach niestawiennictwa. Z uwagi na powyższe, również niezasadne są zdaniem Sądu zarzuty skargi naruszenia zasad postępowania administracyjnego, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego: art. 8 (zaufania do władzy publicznej), art. 9 (informowania stron), art. 10 (czynnego udziału strony w postępowaniu) i art. 11 (przekonywania). Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z 20 listopada 2020 r. organ I instancji poinformował Skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o uznaniu Skarżącej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i składania wyjaśnień. Zawiadomienie to poprzedziła przy tym kolejna próba – tym razem telefonicznego – ustalenia ze Skarżącą terminu wywiadu, co wynika z notatki służbowej z [...] listopada 2020 r., sporządzonej przez inspektora w Wydziale Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] Urzędu Miasta [...]. W konsekwencji za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia wymienionych w skardze przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez brak podstaw do wydania decyzji dotyczącej uznania Skarżącej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane przez organy administracji. Skoro zatem w stosunku do Skarżącej ziściła się przesłanka do wszczęcia postępowania określona w art. 5 ust. 3 omawianej ustawy i - jak prawidłowo ustaliły organy - nie ziściła się przesłanka negatywna uznania Skarżącej za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określona w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.