I SA/Wa 873/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Protokolant Anna Milicka - Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi W. S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy [...] lok. [...] , kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu F. Z. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek F. Z., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w R. nieruchomością położoną w miejscowości [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr[...], nr [...] i nr [...]. Stan faktyczny sprawy organ ustalił następująco: Wojewoda [...] powołaną decyzją z dnia [...] lutego 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), przez [...] Przedsiębiorstwo [...] [...] w R., zwane dalej "Przedsiębiorstwem", prawa użytkowania wieczystego oznaczonego wyżej gruntu Skarbu Państwa położonego w miejscowości P. oraz nieodpłatne nabycie własności oznaczonych budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 13 czerwca 1992 r. prawa rzeczowe do powyższych działek nabyli od likwidatora Przedsiębiorstwa Z. i F. Z. Pismami z dnia 31 marca 2003 r., z dnia 22 kwietnia 2003 r., z dnia 5 maja 2003 r. i z dnia 26 maja 2003 r. F. Z. zwrócił się do W. P. z "wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa" polegającego na wydaniu wadliwej decyzji o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa. W piśmie z dnia 23 czerwca 2003 r. F. Z. sprecyzował swoje żądanie wnosząc o częściowe lub całkowite unieważnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992r. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wnioskujący oparł na zarzucie sfałszowania decyzji przez dodanie na jej tekście przesłanym do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S., iż uwłaszczeniu podlegał również budynek administracyjno-socjalny, skutkiem czego w doszło do wpisania w księdze wieczystej budynku administracyjno-socjalnego. Poza tym w decyzji uwłaszczeniowej nie ujęto innych budynków i urządzeń, w tym budynku suszarni sztucznej, nie podano też aktualnych danych o zasobach złoża surowca ze złoża Z. W rezultacie tego tych składników nieruchomości nie ujęto w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości. Skutkiem tego doszło do wadliwego nabycia przez wnioskodawcę praw do nieruchomości na podstawie nieważnej decyzji. Przeniesienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu bez przeniesienia własności położonych na nim budynków narusza art. 20 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast pismem z dnia 16 września 2003 r. zawiadomił strony o wszczęciu, z wniosku F. Z., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji uwłaszczeniowej. W toku postępowania nadzorczego organ ustalił, że działki objęte wnioskiem F. Z. stanowiły własność Skarbu Państwa, co wynika z odpisu z księgi wieczystej KW [...]. O posiadaniu prawa zarządu do nieruchomości świadczy, z uwzględnieniem zmian numeracji działek wynikającej ze scalenia gruntów, decyzja Naczelnika Gminy Z. nr[...]. Decyzja uwłaszczeniowa stwierdza, że jednostka uwłaszczona nabyła prawo własności budynków i urządzeń, przy czym wymienia te obiekty. Uwłaszczenie Przedsiębiorstwa nastąpiło zatem zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Jeżeli – jak twierdzi skarżący – w decyzji pominięto niektóre budynki i urządzenia, to sytuacja taka jest uregulowana w przepisach o wznowieniu postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), a nie w przepisach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. To samo odnosi się do zarzutu wydania decyzji uwłaszczeniowej w oparciu o fałszywe dowody. W tej sytuacji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie znalazł podstaw do uznania, że decyzja o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa jest dotknięta którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. Z. żądał uchylenia powyższej decyzji podnosząc, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie zajął się okolicznościami wskazanymi we wniosku, a dotyczącymi podrobienia przedstawionego sądowi wieczystoksięgowemu tekstu decyzji uwłaszczeniowej oraz pominięcia w decyzji niektórych budynków i urządzeń. Okoliczności te, zdaniem wnioskodawcy, uzasadniają unieważnienie decyzji Wojewody [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. Organ stwierdził, że żądanie wnioskodawcy nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W dniu 5 grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwo posiadało w zarządzie przedmiotową nieruchomość, która stanowiła własność Skarbu Państwa. Minister Infrastruktury stwierdził, że wprawdzie - w nadesłanej z sądu wieczystoksięgowego kopii decyzji uwłaszczeniowej na końcu pkt 2 rzeczywiście wymieniono budynek administracyjno-socjalny, którego nie ma w oryginalnym tekście decyzji przesłanej wraz z aktami sprawy uwłaszczeniowej, jednak w postępowaniu nadzorczym nie można dokonywać ustaleń, kto i z jakich przyczyn przedstawił sądowi wieczystoksięgowemu tekst decyzji uwłaszczeniowej odmienny niż tekst znajdujący się w aktach sprawy uwłaszczeniowej. Zarzut fałszywości oświadczenia, na podstawie którego przyjęto istnienie przesłanek uwłaszczenia, może – w razie jego udowodnienia – stanowić przesłankę wznowienia postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa; nie może być natomiast rozważany w toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Co do zasady, w postępowaniu administracyjnym nie mogą być rozwiązane problemy wnioskodawcy związane z ujawnieniem nabytych praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości. Reasumując, organ nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż decyzja uwłaszczeniowa jest obarczona wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ani też inną wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Na decyzję ostateczną F. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zmianę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł zarzuty wskazywane we wnioskach i pismach skarżącego wnoszonych w toku postępowania administracyjnego. Dodał także, że oświadczenia dyrektora Przedsiębiorstwa i księgowego, w części obejmującej wymienienie we wniosku o uwłaszczenie budynków i urządzeń, nie polegają na prawdzie. W rezultacie nie uwłaszczono Przedsiębiorstwa wszystkimi obiektami znajdującymi się na gruncie. Ponadto, w ocenie skarżącego, opłaty za zarząd ponoszone przez Przedsiębiorstwo nie mogły stanowić podstawy uwłaszczenia. Skarżący podał także w wątpliwość, czy Skarb Państwa był w istocie właścicielem przedmiotowych gruntów, bowiem przed scaleniem to Przedsiębiorstwo, a nie Skarb Państwa, figurowało jako właściciel nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Organ w całości podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona. Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem i kontroli tej dokonuje na podstawie dokumentów znajdujących się w przedstawionych aktach sprawy. W związku z powyższym nie mógł być przedmiotem rozważań Sądu wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy nadzorczej lub zmianę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. Sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia i orzekać jak organ administracji publicznej, gdyż stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję organu władzy sądowniczej w sferę spraw zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji organów administracji. Jednak w pierwszej kolejności, rozpoznając skargę wniesioną przez F. Z. Sąd obowiązany był zbadać, czy skargę wniosła osoba mająca interes prawny w sprawie, której dotyczyło postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a ponadto prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. F. Z. brał udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, która została mu doręczona. W znaczeniu formalnoprocesowym miał on zatem prawo zaskarżenia wydanej mu decyzji. Jednak zważyć należy, że pojęcie interesu prawnego jest pojęciem materialnoprawnym, nie zaś pojęciem procesowym. Oznacza to, że o tym, czy dany podmiot ma interes prawny w sprawie, w której żąda wszczęcia postępowania, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Zgodnie z art. 2 ust. 1-3 powołanej wcześniej ustawy z dnia 29 września 1990 r. grunty Skarbu Państwa bądź gminy pozostające w zarządzie osób państwowych osób prawnych stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki i urządzenia znajdujące się na tym gruncie stały się własnością tych osób. Nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń stwierdza się decyzją właściwego organu. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że podmiotem uwłaszczenia we wskazanym trybie może być tylko państwowa osoba prawna posiadająca w zarządzie grunty Skarbu Państwa albo grunty gminy. Zatem interes prawny, a co za tym idzie przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym posiada jedynie państwowa osoba prawna, która wykaże posiadanie prawa zarządu (por. wyrok NSA z dnia 12.03.1996 r. niepublik., wyrok NSA z dnia 8.04.1998 r. sygn. akt I SA 1318/97 LEX nr 44642) Skarżący tych cech nie spełniał, nie było zatem podstaw do uznania, że posiada on interes prawny w sprawie o uwłaszczenie [...] Przedsiębiorstwa [...] [...] w R. przedmiotową nieruchomością. Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. nie wynikały dla skarżącego żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. Prawa rzeczowe do nieruchomości F. Z. nabył po dniu uwłaszczenia, tj. po 5 grudnia 1990 r. i po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji o uwłaszczeniu tego Przedsiębiorstwa. W wyroku z dnia 22 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 1000/00 (LEX nr 81664) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że podważenie tytułu prawnego do gruntu innego podmiotu, zawierające nawet skuteczne zarzuty w stosunku do tych praw, nie tworzy praw strony, gdy podmiot je podnoszący sam tych praw nie posiada. Nie mając ustanowionych praw do gruntu, nie ma się również praw strony w postępowaniu uwłaszczeniowym dotyczącym tego gruntu. Analogiczna sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że skarżący jest zainteresowany doprowadzeniem do zmian w zakresie praw do nieruchomości nabytych przez niego na podstawie umowy sprzedaży zawartej z likwidatorem Przedsiębiorstwa w dniu 13 czerwca 1992 r. Nie dawało to jednak skarżącemu prawa do żądania wzruszenia ostatecznej decyzji o uwłaszczeniu. Skoro jednak organ administracji prowadził postępowanie nadzorcze z wniosku F. Z. i wydał w tym postępowaniu decyzję administracyjną, to konsekwencją tego było formalnoprocesowe prawo adresata decyzji do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Nie kreuje to jednak interesu prawnego skarżącego w sprawie. Wniesiona skarga podlegała więc oddaleniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.