I SA/Wa 88/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej Gm. [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow [...] ha, zajętej pod drogę publiczną relacji [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, iż pismem z dnia [...] lutego 2009 r. Zarząd Powiatu [...] zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na rzecz Powiatu [...] prawa własności opisanej wyżej nieruchomości. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej Gm. [...] oznaczonej jako działki nr [...] i [...] zajętej pod drogę publiczną relacji [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K., podnosząc, że przedmiotowe działki nie były zajęte pod drogę publiczną, a czynności dotyczące utrzymania drogi nie były wykonywane bezpośrednio na jej nieruchomości. Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury stwierdził, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Organ II instancji wskazał, iż stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998r. Minister ustalił, iż przedmiotowe działki w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiły współwłasność B. K. i W. H., a następnie w wyniku zniesienia współwłasności stały się własnością B. K. Organ wskazał, iż na mocy rozporządzenia Ministra [...] z dnia [...] maja 1986r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich m. in. w województwie [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...] ze zm.) – droga nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Następnie na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) stają się z dniem 1 stycznia 1999r. drogami powiatowymi. Przedmiotowa droga nie została wymieniona w załączniku, tym samym została zaliczona do kategorii dróg [...]. Z akt sprawy – w szczególności z mapy z projektem podziału nieruchomości w części zajętej pod drogę publiczną sporządzonej w dniu [...] września 2008r., a obrazującej stan na dzień 31 grudnia 1998r. wynika, że działka nr [...] i [...] znajdowała się w granicach pasa drogowego. Ponadto, jak wynika z opisu zagospodarowania drogi wg stanu na dzień 1 stycznia 1999r. sporządzonego przez Zarząd Dróg Powiatowych w [...] w dniu [...] lutego 2009r., m. in. przez działki nr [...] i [...] przebiegała droga [...]. Wobec powyższego Minister uznał, iż przedmiotowe działki były w dniu 31 grudnia 1998r. zajęte pod drogę. Odnosząc się do kwestii władania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego przedmiotową nieruchomością, organ II instancji wskazał, że z akt sprawy tj. w/w opisu zagospodarowania drogi wg stanu na dzień 1 stycznia 1999r. jak również z projektu technicznego projektu remontu drogi [...] wynika, że w 1995r. został wykonany remont nawierzchni drogi; poprzez [...]. Reasumując Minister stwierdził, iż wszystkie wymogi formalne wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. zostały spełnione. Stwierdził ponadto, iż postępowanie odszkodowawcze jest odrębnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez starostę i w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe orzekanie w kwestiach odszkodowawczych. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009r.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. K. zarzucając jej naruszenie art. 21 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z nieprawidłowym zastosowaniem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. oraz art. 7, 12 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] i Ministra Infrastruktury naruszają jej prawa konstytucyjne tj. prawo własności i prawo do odszkodowania. Skarżąca podkreśliła, iż przez zaniechanie Starosty Powiatowego w [...] została pozbawiona możliwości terminowego złożenia wniosku o odszkodowanie, a ponieważ Wójt Gminy [...] pobiera od niej podatek od nieruchomości rzekomo zajętej pod drogę, nie mogła nawet podejrzewać, iż przedmiotowe działki są we władaniu jednostki samorządu terytorialnego. Zaznaczyła również, iż z powodu braku specjalistycznej wiedzy z zakresu geodezji, nie była w stanie ocenić przed 2005r. czy przedmiotowe grunty zostały zajęte pod drogę publiczną. W skardze podniesiono również, iż z uwagi na wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie, którego skarżąca nie otrzyma decyzja Wojewody [...] jest niewykonalna. Skarżąca podkreśliła również, iż dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie potwierdzają, iż jej nieruchomość została zajęta pod drogę publiczną. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności gruntów. Przesłani te to zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Podkreślić należy, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999r, prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu. Powołana ustawa z dnia 13 października 1998r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie, zaś z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. sformułowanie – nieruchomości zajęte pod drogi publiczne – oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999r. Dodać należy, iż przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998r. do definicji pasa drogowego jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998r. bądź sposób korzystania z niej. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości, jako nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - [...]. Zaznaczyć trzeba, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynka, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym i stanowiła fragment drogi nr [...] relacji [...]. Droga ta na mocy rozporządzenia Ministra [...] z dnia [...] maja 1986r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach [...] (Dz. U. Nr [..], poz. [...]) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr [...], poz. [...]) w związku z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r., zaliczona została do dróg [...].. O pzostawaniu przedmiotowej drogi w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu publicznoprawnym świadczą zaś znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, przede wszystkim opis zagospodarowania drogi sporządzony przez Zarząd Dróg [...] w [...] z dnia [...] lutego 2009r., z którego wynika, iż w 1995r. wykonano remont nawierzchni przedmiotowej drogi poprzez [...]. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy obu instancji orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. w odniesieniu do spornej nieruchomości. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia są więc zgodne z prawem. Dodatkowo, odnosząc się do podnoszonej w sprawie kwestii dotyczącej odszkodowania za nieruchomość wskazać trzeba, że postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną prowadzone w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. i postępowanie prowadzone w przedmiocie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 tej ustawy, są to dwa odrębne od siebie postępowania administracyjne, które prowadzą odrębne organy administracji publicznej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzję w trybie art. 73 ust.1 w pierwszej instancji wydaje organ wojewódzki, a o odszkodowaniu w trybie art. 73 ust, 4 w pierwszej instancji orzeka starosta. Z powyższego wynika zatem, że w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem było stwierdzenie nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, organ nie mógł zajmować się kwestią odszkodowania, nie mógł też uzależniać wydania decyzji od faktu ewentualnego wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie z powodu braku wniosku złożonego w określonym terminie tj. do dnia 31 grudnia 2005r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.