I SA/Wa 883/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], odmawiającą przyznania A.T. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na opłatę zaległości czynszowej i zaległego czynszu. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 18 grudnia 2012 r. A.T. złożyła wniosek o pomoc finansową z przeznaczeniem na opłatę zaległości czynszowych w wysokości [...] zł, uzupełniony w dniu 10 stycznia 2013 r. o prośbę o opłacenie czynszu bieżącego. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], odmówił przyznania A.T. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na opłatę zaległości czynszowej i zaległego czynszu. Podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jej dochód w grudniu 2012 r. składa się świadczenie rentowe [...] zł, dodatek mieszkaniowy [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny [...] zł. Ponadto w grudniu 2012 r. wnioskodawczyni otrzymała wyrównanie renty za okres od 1 września 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie [...] zł. Łączny jej dochód wyniósł [...] zł. Jest pod opieką OPS Dzielnicy [...], jako osoba niepełnosprawna otrzymuje regularną pomoc w różnej formie. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej, dodatku mieszkaniowego i zasiłku pielęgnacyjnego. Prezydent W. zaznaczył, że A.T. jest objęta regularną pomocą w zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, natomiast wobec przekroczenia normy dochodu, na skutek wyrównania renty, możliwe jest rozpatrzenie sprawy jedynie na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Wobec czego organ uznał, że aktualne potrzeby nie są przypadkiem szczególnie uzasadnionym. Zdaniem organu skoro środki finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej są ograniczone, to zapadła decyzja o odmowie przyznania pomocy na wskazane potrzeby. Od powyższej decyzji A.T. wniosła odwołanie wskazując, że przyznana pomoc nie jest wystarczająca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust. 1, art. 7 i art. 41 ustawy, a także stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stwierdziło, że dochód A.T. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, zatem pomoc w postaci zasiłku celowego nie może być jej przyznana. Możliwe byłoby jedynie rozważenie zastosowania przepisu art. 41 ustawy. Kolegium podniosło, że aby organ mógł zastosować ten przepis, konieczne jest ściślejsze doprecyzowanie, co organ administracji może uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek". Zdaniem organu odwoławczego za "szczególnie uzasadniony przypadek" należy uznać to, co wykracza poza codzienne zdarzenia, okoliczności niecodzienne, uzasadniające przyznanie pomocy wyjątkowo osobie lub rodzinie, którym z powodu chociażby zbyt wysokich dochodów, pomoc ta nie przysługuje. Organ odwoławczy zaznaczył, że sytuacja A.T. jest trudna, ale nie uzasadnia zastosowania przepisu art. 41 ustawy. Opłata czynszu jest zjawiskiem normalnym, przewidywalnym, skarżąca otrzymuje wysoki dodatek mieszkaniowy i musi tylko dopłacać stosunkowo niewielką kwotę, którą zwykle pokrywa Ośrodek Pomocy Społecznej, zaś w grudniu otrzymała wyrównanie świadczenia rentowego. A zatem zdaniem Kolegium w tej sytuacji odmowę przyznania zasiłku specjalnego należało uznać za uzasadnioną. Reasumując Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji odmownej nie narusza zasad orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wskazano szczegółowo przyczyny odmowy, dokonano oceny sytuacji skarżącej, wskazano jakie kwoty pomocy otrzymywała regularnie skarżąca, a ponieważ wyliczony jej dochód jest większy od normy dochodu, zatem pomoc w jej przypadku nie jest obligatoryjna. Kolegium zaznaczyło także, że organ pierwszej instancji odniósł się do indywidualnej sytuacji skarżącej oraz do możliwości pomocy społecznej, działającej w konkretnym środowisku i z konkretnym budżetem. W złożonej na powyższą decyzję skardze A.T. stwierdziła, że spełnia wszelkie kryteria do przyznania pomocy. Skarżąca podniosła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma spore wydatki związane ze swym stanem zdrowia. Utrzymuje się z renty i nie pracuje, decyzją sądu alimenty od rodziców nie zostały jej przyznane. Skarżąca zwróciła uwagę, że poszukuje pracy oraz korzysta z usług Urzędu Pracy. Skarżąca dodał, że spłaca od 2008 r. pożyczki w banku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Sąd stwierdził, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie bowiem skarżąca nie sprzeciwiła się wnioskowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Przechodząc do meritum sprawy trzeba wskazać, że materialnoprawną podstawę podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśnić zatem należy, że pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 powołanej ustawy). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Ustawa przewiduje udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych specjalnych. Gdy dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe (w przypadku osób samotnie gospodarujących jest to kwota 542 zł. – art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy) może być przyznany zasiłek celowy specjalny, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, względnie zwrotny zasiłek okresowy lub zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy). W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe skarżącej. Nie budzi wątpliwości fakt, że A.T. jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy. Również poza sporem pozostaje okoliczność przyznania skarżącej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych renty w kwocie [...] zł, dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł. Sąd zwraca uwagę, że z akt sprawy wynika ponadto, że na dochód skarżącej w grudniu 2012 r. składa się także wyrównanie renty za okres od 1 września 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie [...] zł. Zatem łączny dochód skarżącej wyniósł [...] zł. i o [...] zł przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Tym samym należało uznać za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, iż skarżąca posiada zagwarantowany dochód, którego wysokość przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące [...] zł. Skoro organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że A.T. przekroczyła wskazane wyżej kryterium dochodowe, to prawidłowo rozpoznawały złożony przez nią wniosek o udzielenie pomocy na opłacenie zaległości czynszowej i bieżącego czynszu w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ustawy i dokonały oceny - czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których ten przepis nawiązuje. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w art. 41 ustawy zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pod tym zwrotem rozumieć należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, LEX nr 1080954). W niniejszej sprawie, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, konieczność pokrycia opłaty mieszkaniowej, takim szczególnym przypadkiem nie jest. Koszty utrzymania mieszkania są wszak typowymi wydatkami związanymi z bieżącym utrzymaniem, a nie wydatkiem wywołanym nadzwyczajnymi okolicznościami, o których mowa w art. 41 ustawy. Tym bardziej nie może on być tak traktowany wówczas, gdy – jak w niniejszej sprawie - skarżąca otrzymuje wysoki dodatek mieszkaniowy i musi tylko dopłacać stosunkowo niewielką kwotę, którą zwykle pokrywa Ośrodek Pomocy Społecznej. Konkludując, w ocenie Sądu, w toku rozpoznawania wniosku skarżącej organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, nie uchybiły również przepisom prawa procesowego, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 Kpa, wyjaśniając w sposób przekonujący motywy jakimi kierowały się przy odmowie przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. Nie można im zatem skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy rozstrzyganiu sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.