I SA/Wa 883/16

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 14 lipca 2016 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada nieruchomości w tym domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności. Wnioskodawca podał, że ma na utrzymaniu dwóch niepełnosprawnych wnuków. Oświadczył, że jego syn jest osobą niepełnosprawną i nie jest w stanie samodzielnie utrzymać rodziny. Podał, że miesięcznie na opłaty za gaz, mieszkanie, energię elektryczną i telefon wydaje [...] zł. Wskazał, że jest zadłużony w banku z tytułu kredytów na kwotę [...] zł oraz tytułem kosztów postępowania naprawczego na kwotę [...] zł. Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2016 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie gdzie mieszka (dom/mieszkanie) i czyją stanowi on własność/współwłasność, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca zaznaczył, że nie posiada zarówno domu jak i mieszkania, natomiast w zobowiązaniach stałych podał, że ponosi opłaty, w tym m.in. za mieszkanie. Zapytano wnioskodawcę, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z synem, synową i wnukami, jeśli tak, należało podać wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez syna i synową. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy udziela pomocy finansowej lub innej wnukom i synowi, gdyż w nadesłanym formularzu wskazał, że ma na utrzymaniu dwóch niepełnosprawnych wnuków, a syn nie jest w stanie samodzielnie utrzymać rodziny. Wezwano wnioskodawcę do podania na jaki cel zaciągnął kredyt w wysokości [...] zł, kiedy upływa termin jego spłaty i ile wynoszą miesięczne raty spłaty kredytu i kto je spłaca. Zapytano wnioskodawcę komu i z jakiego tytułu jest winien kwotę [...] zł. Zwrócono się o podanie, czy wnioskodawca oprócz wskazanych dochodów z tytułu renty inwalidzkiej i z działalności gospodarczej uzyskuje jakiekolwiek dodatkowe dochody np. z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia lub o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego dochód ten jest uzyskiwany. Zapytano jakiego rodzaju działalność gospodarczą wnioskodawca prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy oraz czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zwrócono się z zapytaniem, czy wnioskodawca uzyskuje jakąkolwiek pomoc od organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, kserokopii zeznania podatkowego za rok 2015 r. oraz bilansu lub rachunku zysków i strat z prowadzonej działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 23 sierpnia 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że mieszkanie w którym mieszka wnioskodawca stanowi własność żony. Z tytułu zamieszkiwania wnioskodawca ponosi część opłat. Wnioskodawca oświadczył, że syn nie pracuje i otrzymuje jedynie okresową rentę inwalidzką z tytułu niezdolności do pracy w minimalnej ustawowej wysokości. Podał, że synowa nie uzyskuje dochodów, nie pracuje i otrzymuje jedynie zasiłki na niepełnosprawne dwoje dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że pomaga wnukom i synowi poprzez opłacanie należności za mieszkanie, gaz, energię elektryczną oraz zakup lekarstw i na inne pilne potrzeby. Wnioskodawca wyjaśnił, że kredyt zaciągnął w 2005 r. początkowo na kwotę [...] zł, na zdiagnozowanie nieprawidłowości w rozwoju, które ujawniły się wówczas u wnuków. Dodał, że jednak wydatki na leczenie zaczęły rosnąć w tym wydatki na zakup lekarstw oraz dojazdy na badania. Wskazał, że banki zażądały zapłaty kwoty [...] zł. Podał, że kwotę [...] zł zasądził Sąd Gospodarczy nadzorcy sądowemu ustanowionemu w postępowaniu naprawczym. Banki nie przystąpiły jednak do układu i wszczęły postępowanie egzekucyjne. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi kancelarię radcy prawnego, jednak nikogo nie zatrudnia. Podał, że na swoje wyżywienie i zakup środków czystości wydaje kwotę w wysokości około [...] zł miesięcznie. Zaznaczył, że od nikogo nie uzyskuje pomocy. Wnioskodawca nadesłał kserokopię zeznania podatkowego za 2015 r. z którego wynika, że roczny dochód wnioskodawcy z renty wyniósł [...] zł oraz z tytułu działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. W sumie w 2015 r. wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Wnioskodawca nie nadesłał wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy oświadczając, że rachunek kancelarii jest zajęty przez komornika sądowego. Podał, że na podstawie książki przychodów i rozchodów jego przychód za okres maj, czerwiec i lipiec 2016 r. wyniósł [...] zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł. Wskazał, że od różnicy w kwocie [...] zł zapłacił 23 % podatek VAT. Z powyższych wyliczeń wynika, że miesięczny dochód wnioskodawcy wynosił ok. [...]zł. ([...]zł : 3 miesiące). Zarządzeniem z dnia 19 września 2016 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jak wskazał w formularzu, czy też mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, gdyż jak wskazał w dodatkowych wyjaśnieniach mieszkanie, w którym mieszka jest własnością żony. W przypadku prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z żoną należało wskazać wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę oraz tytuł z jakiego dochody te są uzyskiwane. Zapytano wnioskodawcę, czy żona partycypuje w kosztach utrzymania jej mieszkania, jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jak wskazał w formularzu, czy też mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem i synową, jeśli tak, należało podać wysokość renty jaką otrzymuje syn oraz wysokość zasiłków jakie otrzymuje synowa na dzieci poprzez wskazanie konkretnych kwot. Wezwano wnioskodawcę do wskazania wysokości opłat ponoszonych przez wnioskodawcę z tytułu zamieszkiwania w mieszkaniu żony oraz wysokości opłat uiszczanych za mieszkanie syna oraz media, należało podać konkretne kwoty. Zapytano, czy wnioskodawca oprócz rachunku kancelarii w ING Banku Śląskim posiada inne prywatne konta bankowe, dewizowe lub lokaty, jeśli tak, należało nadesłać wyciągi z posiadanych kont lub lokat z dwóch ostatnich miesięcy. Zwrócono się o wyjaśnienie, czy zadłużenie w wysokości [...] zł jest obecnie spłacane przez wnioskodawcę oraz w jaki sposób bądź też w jakiej formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania zaświadczenia z banku o wysokości posiadanego zadłużenia, wysokości miesięcznych rat kredytu i terminu do którego kredyt będzie spłacany, kserokopii postanowienia Sądu Gospodarczego w Nowym Sączu o sygn. [...], kserokopii stron księgi przychodów i rozchodów na którą wnioskodawca powołał się w piśmie z dnia 14 sierpnia 2016 r. z których wynikać będzie wskazany przez wnioskodawcę przychód z okresu maja, czerwca i lipca 2016 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 3 października 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca nie mieszka wspólnie z synem i synową, nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z ww. osobami, a jedynie pomaga wnukom i synowi poprzez opłacanie należności za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, lekarstwa, leczenie oraz na inne pilne potrzeby. Podał, że opłaty za mieszkanie syna wynoszą za energie elektryczną - [...], za gaz - [...] zł, (a w okresie zimowym [...] zł za dwa miesiące), czynsz – [...] zł miesięcznie. W sumie ww. miesięczne opłaty syna wynoszą [...] zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że od czasu, gdy powstało zadłużenie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i sam partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Podał, że na rachunek prywatny w [...] wpływają kwoty renty inwalidzkiej w części nie zajętej przez komornika sądowego. W załączeniu wnioskodawca przesłał wydruki z rachunku prywatnego w [...]. Oświadczył, że zadłużenie nie jest spłacane i prowadzona jest przeciwko niemu egzekucja komornicza. Wskazał, że wobec znacznej liczby wierzycieli nie jest możliwe uzyskanie z banku zaświadczenia o wysokości zadłużenia. Wnioskodawca dołączył dokumenty do nadesłania, których był wezwany. Z nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca ma zobowiązania wobec sześciu banków na łączną sumę zobowiązań [...] zł. Próba zawarcie układu pomiędzy wierzycielami (bankami) a dłużnikiem (wnioskodawcą) nie powiodło się z uwagi na brak zgody wierzycieli na układ. Wnioskodawca dołączył fakturę VAT z 13 marca 2013 r. z której wynika, że wynagrodzenie nadzorcy sądowego wyniosło [...] zł. Dołączył także protokół Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z dnia 3 lutego 2014 r. o zawezwaniu do próby ugodowej pomiędzy nim a sześcioma bankami, u których posiada zadłużenie, oraz zajęcie wierzytelności przez komornika sądowego na rzecz wierzyciela [...] Banku S.A. z tytułu zastępstwa procesowego za prowadzenie spraw z urzędu przez wnioskodawcę. Dołączył również postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu o dokonaniu podziału wyegzekwowanej od niego kwot [...] zł oraz [...]zł. Wnioskodawca nadesłał także dwa postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 14 i 21 października 2015 r., którymi Sąd zmienił zaskarżone postanowienie i zwolnił wnioskodawcę od opłat sądowych w całości. Z nadesłanych wyciągów z prywatnego konta bankowego wnioskodawcy wynika, że na konto wnioskodawcy wpływa kwota w wysokości ok. [...] zł z tytułu renty oraz kwota [...] zł z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca wykazał i obszernie udokumentował, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wprawdzie posiada stały dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł oraz uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł, jednak posiada liczne obciążenia, które nie pozwalają na poczynienie oszczędności na poczet kosztów sądowych. Wnioskodawca pomaga finansowo niepełnosprawnemu synowi oraz wnukom poprzez opłacenia należności za mieszkanie oraz pomoc fzwiązaną z leczeniem. Jak podał wnioskodawca syn nie pracuje i utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy w minimalnej ustawowej wysokości. Synowa także nie pracuje i otrzymuje jedynie zasiłki na niepełnosprawne dwoje dzieci. Uznano, że pomimo tego, iż z akt sprawy nie wynika obowiązek alimentacyjny wnioskodawcy wobec wnuków, jednak w sytuacji, gdy syn wnioskodawcy jest niezdolny do pracy, a jego dzieci wymagają wsparcia finansowego, to oczywistym zdaje się być pomoc rodzinna i dlatego została ona uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Uwzględniono także obciążenia kredytowe wnioskodawcy wynoszące [...] zł zaciągnięte na zdiagnozowanie nieprawidłowości w rozwoju wnuków, a następnie na ich leczenie, badania, zakup lekarstw oraz koszty postępowania naprawczego wynoszące [...] zł. Posiadane zadłużenie, jak oświadczył wnioskodawca, nie jest spłacane i prowadzona jest przeciwko niemu egzekucja komornicza, na potwierdzenie czego dołączył stosowne dokumenty. Wnioskodawca podał, że samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i sam ponosi koszty utrzymania. Z nadesłanych dokumentów wynika, że renta wnioskodawcy jest w części zajęta przez komornika sądowego, a także wierzytelności z tytułu zastępstwa procesowego za prowadzenie przez wnioskodawcę spraw z urzędu na poczet [...] Banku S.A. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego dochodu oraz posiadanych licznych obciążeniach finansowych oraz zadłużeniach nie jest w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.