I SA/Wa 883/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi I. M., B.P., M. S., M. P., R. P. i B. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 21/16 1. wymierza Prezydentowi miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz I. M., B.P., M. S., M. P., R. P. i B. J. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. M., M. S., M. P. i B. P. - działająca w imieniu własnym oraz B. J. i R. P. pismem z 9 maja 2017 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 2116. Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionych zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 20 stycznia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 14 grudnia 2016 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z 28 marca 2016 r. skarżące wezwały Prezydenta W. do wykonania powyższego wyroku. Wezwanie ponowiła w dniu 26 kwietnia 2017 r. I. M.. Okazały się one jednak bezskuteczne, czego konsekwencją było wniesienie wskazanej na wstępie skargi, w której poza żądaniem wymierzenia Prezydentowi W. grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżące domagały się także przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy wymierzonej grzywny; stwierdzenia, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi podkreślały fakt uchybienia przez Prezydenta W. podstawowym terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego, jak też terminu wyznaczonego przez Sąd. Ignorowanie zaś prawomocnego wyroku sądowego i niewywiązanie się z obowiązku mi, nałożonego oraz niereagowanie na wezwania stron do jego wykonania świadczy, zdaniem skarżących, o braku poszanowania prawa przez organ, który zobowiązany jest do jego stosowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji i obecnie Biuro [...] przygotowuje projekt takiej decyzji. Na rozprawie I. M. i B. P. podtrzymując skargę podniosły dodatkowo argument, iż po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy, stwierdziły jej niekompletność, w związku z czym do organu zostały wystosowane pisma w dniach 26 września 2017 r. oraz 2 października 2017 r., w których zwarły wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanych przez nie dokumentów i dowodów, mających istotne znaczenie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi W. bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 21/16 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 14 grudnia 2016 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 14 marca 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent W. zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent W. w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił jednak, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych – a nie jak domagał się tego skarżący w maksymalnej wysokości. Taki jej wymiar jest adekwatny z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy. W dacie wnoszenie skargi termin ten przekroczony został bowiem o 2 miesiące, a aktualnie zwłoka ta wynosi 7 miesięcy. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sądowi natomiast z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania - spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta W. związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przy tej ocenie z kolei istotne jest także, że dotychczas nie zgromadzono w sprawie pełnego materiału dowodowego umożliwiającego zakończenie postępowania, o czym świadczy choćby wystosowane przez organ w dniu 10 lipca 2017 r. wezwanie stron do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii dotychczas niezłożonego do akt postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] o nabyciu spadku po S.P. (jednym ze zmarłych następców prawnych przeddekretowej właścicielki nieruchomości), a także wskazania aktualnego adresu korespondencyjnego innego jej następcy – J. P., względnie dokumentów potwierdzających po nim dziedziczenie, w sytuacji gdyby nie żył (vide pismo Biura [...] nr [...])). Również skarżące w toku rozprawy wskazywały na konieczność uzupełnienia dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego niezbędnego do wydania w zgodzie z prawem decyzji kończącej postępowanie (vide złożone w formie załącznika do protokołu rozprawy stanowisko I. M. -k.48 akt sądowych). Powyższe wskazuje zatem na zaistnienie obiektywnych przeszkód, które uniemożliwiały zakończenie postępowania w wyznaczony wyrokiem terminie. Wprawdzie można mieć istotne zastrzeżenia co do właściwej koncentracji czynności procesowych organu, jednakże z samego faktu przewlekłego procedowania sprawy nie wynika, że jest to efektem intencjonalnego działania ukierunkowanego na uchylenie się od zajęcia w sprawie stanowiska. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. W tej sytuacji brak jest również obecnie wystraczająco usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznania od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie ustalonej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a sumy pieniężnej. Ten bowiem środek prawny, winien być stosowany co do zasady wówczas gdy zwłoka w wykonaniu wyroku jest szczególnie drastyczna, a przy tym wynika z intencjonalnego unikania przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, wywołując przez to po stronie uczestników postępowania słuszne poczucie krzywdy, czy lekceważenia ich praw. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi. Stąd w skarga, w części obejmującej żądanie przyznania sumy pieniężnej, podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 202 § 2 powołanej ustawy.