I SA/Wa 886/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant Referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku [...] wniesionego dnia [...] lipca 2018r. decyzją z dnia [...] października 2018r. Prezydent [...] odmówił przyznania jej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - [...] na okres świadczeniowy 2018/2019, oraz przyznał świadczenia wychowawcze w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2018r do 30 września 2019r na dwoje dzieci - [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w przypadku gdy wniosek dotyczy pierwszego dziecka konieczne jest ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie, ponieważ warunkiem otrzymania świadczenia jest zachowanie kryterium dochodowego określonego w ustawie. Na dochód rodziny w 2017r składały się: dochód skarżącej uzyskany z tytułu zatrudnienia które jest kontynuowane, dochód z tytułu zatrudnienia męża [...] w okresie od [...] lutego do [...] marca 2017r oraz jego dochód z tytułu dochodów kapitałowych który nie podlegał utracie. Uwzględniono ponadto dochód nieopodatkowany obojga małżonków. Wskazano, że w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2017) dochód rodziny wynosił [...], czyli po [...] na osobę, zaś kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia wynosi 800 zł na osobę. Przekroczenie kryterium zdaniem organu jest ewidentne, wobec czego wniosek nie podlegał uwzględnieniu. Od tej decyzji [...] złożyła odwołanie, w którym podniosła, że dochód rodziny został obliczony nieprawidłowo. Zignorowano treść pisma [...] z dnia [...] września 2018r. Skarżąca przytoczyła treść art. 3 pkt. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierającego definicję dochodu. Powołała się też na treść art. 30b ustawy o podatku dochodowym oraz jej art. 9 który w ust. 2 stanowi, że gdy koszty uzyskania przychodu przewyższają osiągnięty przychód powstaje strata. Z ust. 3 tego przepisu wynika, że dochód można obniżyć o maksymalnie 50% o wartości straty rocznie przez kolejnych 5 lat. Skarżąca podniosła, że Prezydent w obliczeniach pominął bezpodstawnie koszty uzyskania przychodu (straty) z lat ubiegłych. Obniżenie kwoty należnego podatku przy jednoczesnym pominięciu straty z lat ubiegłych w kosztach uzyskania przychodu skutkuje wzrostem dochodu obliczonego przez organ. W tym przypadku podatnik nie zapłacił podatku ponieważ jego dochód wynosił "0" na skutek uwzględnienia w dochodzie kosztów uzyskania przychodu, również z lat ubiegłych. Wykazano jednak w decyzji dochód podatnika z tego źródła. Organ przyjął dochód, który został nieopodatkowany. Ten dochód nie kwalifikuje się nawet jako dochód podlegający opodatkowaniu w rozumieniu art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach. W swojej kalkulacji organ zastosował przepis art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym tylko częściowo. Akceptuje obniżenie podatku do "0" ale nie obniżenie dochodu. Przepis ten nie wspomina o zwolnieniu, uldze czy odliczeniu od dochodu innym, niż koszty uzyskania przychodu. Zdefiniowano w nim obniżenie dochodu o stratę, czyli koszty uzyskania przychodu z lat ubiegłych - art. 9 ust. 2. Na mocy art.3 pkt. 1A ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien zostać uwzględniony tak obniżony dochód. Wydanie decyzji z takim błędem kalkulacji w ocenie skarżącej jest naruszeniem prawa materialnego. Ponadto naruszono rażąco przepisy postępowania administracyjnego gdyż nie uwzględniono wyjaśnień strony do których złożenia wzywano a także stosowano praktykę nieuzasadnionej zwłoki w wysyłce pism do podatnika, co narusza zaufanie do organu. Odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji a także o karę dyscyplinarną dla przedstawicieli organu dopuszczających się nagannych praktyk - niedochowanie należytej staranności podczas procedowania wniosku o świadczenie, zignorowanie udzielonych wyjaśnień i bezzasadne opóźnianie wysyłki pism. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią wyłącznie przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) dalej jako "ustawa". Wskazano, że jak wynika z treści odwołania skarżąca kwestionuje sposób wyliczenia dochodu przez organ pierwszej instancji odwołując się nie tylko do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych a także do ustawy o podatku dochodowym, co jest nieuzasadnione ponieważ tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz przepisy prawa materialnego regulują przepisy specjalnej ustawy, czyli ustawy z dnia 11 lutego 2016r o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie odwołując się do innych aktów prawnych - ustawy o świadczeniach rodzinnych i o podatku dochodowym. W sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych nie występuje "podatnik" lecz wnioskodawca. Z definicji dochodu utraconego (art. 2 ust. 19 ustawy), podanej także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że jedynie utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi w świetle przepisów ustawy utratę dochodu. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy określa sposób obliczenia dochodu rodziny w przypadku zmiany tego dochodu - w stosunku do okresu z którego dochód stanowi podstawę obliczeń - polegającej na uzyskaniu dochodu przez członka rodziny. Wtedy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu w którym miało miejsce uzyskanie dochodu. Uzyskanie dochodu oznacza realne zwiększenie dochodu w stosunku do okresu za jaki dochód jest podstawą obliczenia dochodu rodziny. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył wysokość dochodu rodziny uwzględniając także zgodnie z przepisami fakt uzyskania i utraty dochodu w roku 2017. Bez wątpienia zatem dochód rodziny przekroczył normę dochodu na osobę w rodzinie, jak prawidłowo ustalił organ I instancji. Nie ma żadnych podstaw do uwzględniania zgodnie z sugestią odwołującej się strat poniesionych przez "podatnika" w latach ubiegłych i przyjęcia takich obliczeń do ustalenia wysokości dochodu rodziny w roku bazowym. Ustawa z dnia 11 lutego 2016r w żadnym przepisie nie odnosi się do dochodów czy ich braku z kilku ubiegłych lat, poprzedzających okres zasiłkowy. Wobec powyższego, Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] złożyła [...], zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie skarżącej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na jej syna, [...] w okresie od dnia 1 października 2018 roku do dnia 30 września 2019 roku. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna [...], urodzonego dnia [...] lipca 2009 roku w [...], zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres: od 1 października 2018 roku do dnia 30 września 2019 roku w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc oraz o zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia 1 października 2018 do dnia wypłaty należnego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 1302) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r. odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko skarżącej – [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do niezbadania przez organy administracji okoliczności dotyczącej składowych dochodu rodziny skarżącej, a w szczególności odpowiedzi na pytanie na jakiej podstawie prawnej organy administracji uznały kwotę nieopodatkowanego dochodu - [...]. za dochód w rozumieniu ustawy. Sąd podkreśla, że z przepisów ustawy, która ma w niniejszej sprawie zastosowanie i która posługuje się instytucją dochodu i utraty dochodu nie wynika, aby istniała podstawa zaliczenia do dochodu nieopodatkowanej tzw. ulgi na dzieci. Z art. 2 ust.1 ustawy wynika, że ilekroć w ustawie mowa o dochodzie to oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zatem z art. 3 ust.1 lit a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U.2018.2220) ilekroć w ustawie mowa o dochodzie, oznacza to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art.27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych( Dz.U. z 2018 poz. 1509, z póź. zm.). Z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art.27 tej ustawy pomniejszonego o kwotę składki , o której mowa w art.27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust.2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską. Art.27 ust. 2 wskazuje kwoty, które stanowią odliczenia na kolejne dzieci. Zatem w ocenie Sądu organy obu instancji błędnie doliczyły do dochodu rodziny skarżącej kwotę [...]. Bez zrewidowania tej okoliczności, pozostałe rozważania organów dotyczące merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za przedwczesne, podobnie jak ich ewentualną ocenę przez Sąd. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach k.p.a.. Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił zatem jednej z zasadniczych okoliczności w sprawie, wcześniej opisanej. A zatem organy nie wyjaśniły należycie stanu sprawy. W świetle podniesionych okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca, zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.