I SA/Wa 89/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata S. Z. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., ulica [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] października 2006 r. nr [...], orzekającą o przyznaniu W.K. pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w październiku 2006 r. w kwocie [...] złotych, którego wypłata nastąpi w dniu 27 października 2006 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] października 2006 r. organ pierwszej instancji podniósł, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdzono, że W. K. nie posiada dostatecznych środków na zaspokojenie potrzeb w zakresie dożywiania. Jednocześnie organ ustalił, że uzyskiwany przez ww. dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego , o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Powyższe uzasadnia zaś przyznanie mu pomocy finansowej na dożywianie w ramach programu, o którym mowa w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. – o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259). W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez W. K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazując na cele pomocy społecznej wynikające z art. 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. oraz zasady jej udzielania podniosło, że organy pomocy społecznej mają udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Przywołując treść art. 48 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, który zdaniem Kolegium stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, organ wywodził, iż przewidziane tym przepisem wsparcie w postaci ubrania, posiłku i schronienia przysługuje każdej osobie tego pozbawionej i należy ono do obowiązkowych zadań własnych gminy. Jednocześnie Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o przyznaniu zasiłku celowego wskazując, że jego przyznanie nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla organu obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują bowiem w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwości dokonywania właściwych wyborów, a tym samym nie każdy potrzebujący i w każdym czasie może uzyskać spełnienie oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż W.K. otrzymuje stałe wsparcie finansowe z pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji dokonał w niniejszej sprawie właściwych pod względem merytorycznym ustaleń i prawidłowo wykazał istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie wyżej wymienionemu pomocy finansowej, uznając tym samym, iż brak jest podstaw do uchylenia wydanej w tym przedmiocie decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (w znacznej części nieczytelnej) W. K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2008 r. i niezwłoczne zasądzenie pomocy celowej za matactwa z wypłatą zasiłku wyrównawczego, za niepłacenie zasiłków celowych, za zwracanie pism, za odmowę przyjmowania pism , za porwanie do szpitala w T. oraz pomoc w okradaniu jego mieszkania z licznych przedmiotów i kilkuset tysięcy sztuk dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z [...] października 2006 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem rozstrzygnięcia organów było przyznanie W.K., pomocy materialnej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu październiku 2006 r., w kwocie [...] złotych, w związku ze spełnieniem przez niego przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wskazana pomoc przyznana została skarżącemu w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przewidzianego w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Celem tego programu, w myśl art. 2 pkt 4 ustawy jest między innymi poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. Jedną zaś z form tej pomocy jest przyznawane przez organy pomocy społecznej świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. Zgodnie z art. 3 i art. 5 powołanej ustawy pomoc w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, określonego w ustawie o pomocy społecznej. Przy czym do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r.). W związku z tym, że przy udzielaniu wspomnianych świadczeń, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U.z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), organy administracji publicznej podejmując w tym przedmiocie rozstrzygnięcie kierować się muszą ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Oznacza to m.in., że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za jej udzielnie. Podkreślić przy tym należy, że decyzja o przyznaniu pomocy w trybie ustawy z 29 grudnia 2005 r. podobnie jak decyzja o pomocy przyznawanej w trybie ustawy z 12 marca 2004 r., ma charakter uznaniowy. Zatem nie zawsze osoba, która spełnia ustawowe kryteria uprawniające do jej uzyskania taką pomocy otrzyma, gdyż jak trafnie wywodziło Kolegium organ może, ale nie musi dane świadczenie przyznać. Nie zawsze też zostanie ono przyznane w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Organy pomocy społecznej bowiem, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o pomoc oraz cel tej pomocy, ale także uwzględniać potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego, w tym aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 12 października 2006 r. wynika, że miesięczny dochód skarżącego (na który składają się renta inwalidzka i zasiłek stały) wynosi 477 zł, co stanowi równowartość kryterium dochodowego osoby samotnej określonego w art. 8 ust. 1pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie ulega więc wątpliwości, że dochód ten mieści się w kryterium dochodowym określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. i uprawniał skarżącego do uzyskania w trybie tej ustawy pomocy w zakresie dożywiania, w formie świadczenia pieniężnego. Przyznając zatem świadczenie pieniężne na zakup w październiku 2006 r. posiłków lub żywności, organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej. Ustalając zaś wysokość tej pomocy na kwotę [...] złotych nie wykroczył on również poza granice uznania administracyjnego. Ocena ta jest tym bardziej uzasadniona, że przyznanie pomocy finansowej na zakup posiłków - w ramach realizacji programu pomocy państwa w zakresie dożywiania - nie było konsekwencją rozpoznania zgłoszonego przez stronę konkretnego żądania, ale stanowiło dodatkowe świadczenie przyznane przez organ niezależnie od świadczeń przyznanych w następstwie uwzględnienia potrzeb skarżącego określonych w jego wnioskach kierowanych do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w październiku 2006 r., a rozpoznawanych w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wnioski te, jak wynika z akt sprawy, zostały rozpoznane odrębną decyzją organu z dnia [...] października 2006 r. nr [...] przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazać również należy, że skarżącemu zaproponowano także pomoc w formie gorących posiłków i chleba wydawanych w Środowiskowym Ośrodku Pomocy Społecznej w B., realizując tym samym pomoc w formie przewidzianej w art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zaś decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, to utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. również nie jest obarczona wadą prawną skutkującą koniecznością jej uchylenia. Wprawdzie w decyzji tej organ błędnie wskazał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 48 ustawy o pomocy społecznej, który zawiera regulacje odnoszące się do pomocy społecznej realizowanej w formie rzeczowej (posiłku, ubrania i schronienia), niemniej w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż decyzja Kolegium nie miała charakteru reformatoryjnego, a jedynie utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu, które ma oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, tj. przepisach ustaw z 29 grudnia 2005 r. Nie mogły być natomiast przedmiotem rozważań Sądu zawarte w skardze żądania W. K. dotyczące "niezwłocznego zasądzenia zasiłków celowych", które jak wynika z dającej się odczytać treści skargi winny być mu wypłacone jako forma odszkodowania za niewłaściwe rozpatrywanie jego spraw i ewentualne przestępstwa pracowników organu. Sądy administracyjne nie rozstrzygają bowiem o przyznaniu bądź nie stronie postępowania administracyjnego żądanego przez nią świadczenia, ani nie rozstrzygają o przyznaniu skarżącemu ewentualnego odszkodowania za hipotetyczne szykany jaki spotkały go w kontaktach z organem. Dokonują one jedynie oceny, czy organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy administracyjnej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłacona pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).