I SA/Wa 893/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] o odmowie przyznania M. B. studentowi Uniwersytetu [...] stypendium za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2007/2008. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M. B. spełnił warunki określone w § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093), jednakże środki finansowe z budżetu państwa przeznaczone na stypendia ministra za osiągnięcia w nauce pozwoliły na przyznanie stypendium 1055 studentom, spośród 2601 studentów ubiegających się o to stypendium. W rankingu uszeregowanym według największych osiągnięć naukowych, wniosek o przyznanie stypendium M. B. został sklasyfikowany na [...] miejscu, co wskazywało, że jego osiągnięcia naukowe, na tle osiągnięć innych studentów ubiegających się o stypendium ministra, okazały się niewystarczające do otrzymania stypendium. W dniu 6 lutego 2008 r. M. B. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem organ nie uwzględnił w decyzji dyplomu, który otrzymał w ogólnopolskiej olimpiadzie. Rozpatrując ten wniosek organ w decyzji z dnia [...] marca 2008 r. wskazał, że wnikliwie przeanalizował wniosek uczelni o przyznanie M. B. stypendium oraz uwzględnił dyplom, który otrzymał w ogólnopolskiej olimpiadzie. Wobec tego Minister podniósł, że pozycja studenta w rankingu uszeregowanym według największych osiągnięć naukowych zmieniła się. Wniosek został sklasyfikowany pomiędzy 1195 a 1225 miejscem, co wskazuje, że osiągnięcia naukowe studenta są nadal niewystarczające do otrzymania stypendium. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. B. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz § 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. Podniósł m. in., że treść uzasadnienia decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wskazuje, że odmowa przyznania stypendium nie spełnia wymogu indywidualnego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe. Wskazał, że organ nie uwzględnił studiów równoległych na drugim kierunku. Ponadto stwierdził, że skoro organ wydając decyzję w przedmiocie przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce działa w ramach tzw. "uznania administracyjnego", to ciąży na nim obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Odpowiadając na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2007/2008. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Z art. 181 ust. 2 tej ustawy wynika, że stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce, posiadającemu osiągnięcia naukowe, który zaliczył kolejny rok studiów. Treść tego przepisu wskazuje, że organ wydając rozstrzygnięcie w tym przedmiocie działa w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że na Ministrze ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej w sprawie decyzji. Uzasadnienie powinno bowiem stwarzać możliwość kontroli przez stronę bądź sąd administracyjny prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanej mu swobody decyzyjnej. Ma to szczególne znaczenie, w przypadku gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa. Mimo, że ustawa o szkolnictwie wyższym o tym nie wspomina, w postępowaniu tym znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, 8, 11, 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3 k p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wskazane wyżej wymogi, a uchybienia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. M. B. posiada osiągnięcia w nauce, o których mowa w art. 181 ust. 2 powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym. Wypełnienie tego warunku, jak i innych przewidzianych w tym przepisie, uprawniało skarżącego do wystąpienia o przyznanie stypendium ministra za osiągnięcia w nauce (art. 173 ust. 1 pkt 3 tej ustawy). Z art. 181 ust. 2 powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym nie wynika jednak, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznaje stypendium za osiągnięcia w nauce wszystkim studentom spełniającym wymogi prawne. Organ działając w ramach "uznania administracyjnego" ograniczony jest bowiem liczbą wniosków złożonych przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych oraz wysokością przekazanej mu na ten cel dotacji budżetowej. W ramach wskazanych wyżej ograniczeń organ dokonuje gradacji osiągnięć naukowych każdego ze studentów na tle innych uprawnionych, konkurujących z nim o przyznanie tej formy pomocy materialnej, przy założeniu, że liczba złożonych wniosków przekracza możliwości finansowe organu w danym roku budżetowym. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wskazuje, że odmowa przyznania M. B. stypendium nie spełnia wymogu indywidualnego rozstrzygnięcia. Uzasadnienia decyzji są ogólnikowe. Mają one charakter szablonowy, mogący służyć za podstawę do odmowy przyznania świadczenia każdemu z uprawnionych. Nie jest jasne stanowisko Ministra przedstawione w decyzji z dnia [...] marca 2008 r., co należy rozumieć przez "najwyższe osiągnięcia naukowe", skoro rozporządzenie z dnia 16 sierpnia 2006 r. określa rodzaje aktywności i osiągnięć naukowych nieobjętych programem nauczania jako: opracowania, referaty, praktyki, staże, ukończone kursy. Ocena organu winna więc odnosić się do tychże konkretnie wymienionych obszarów działalności studenta (pkt 1, 5, 7,8, 11 i 12 wniosku). Poza tym organ wskazując, że największą wagę przywiązywał do udziału w pracach naukowo - badawczych, publikacji o charakterze naukowym, zwłaszcza o zasięgu ogólnokrajowym lub międzynarodowym oraz czynnego udziału w konferencjach naukowych, konkursach i festiwalach nie wziął pod uwagę i nie ocenił, czy powołane przez M. B. we wniosku o przyznanie stypendium oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy formy aktywności naukowej, tj: udział w pracach naukowo (pkt 1 wniosku), opracowania lub referaty (pkt 5 wniosku), konkursy i festiwale (pkt 7 wniosku), nagrody (pkt 8 wniosku), praktyki (pkt 11 wniosku), certyfikaty potwierdzające znajomość języków obcych (pkt 12 wniosku), mieszczą się we wskazanych wyżej preferencjach organu. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest rankingu o uszeregowaniu studentów według największych osiągnięć naukowych, który został sporządzony przez organ. Z treści uzasadnienia decyzji nie wynika, jakie były zasady ustalania rankingu i co upoważniało organ do ustalenia zasad tego rankingu. Ponadto z decyzji nie wynika, czy organ uwzględnił studia równoległe na drugim kierunku skarżącego w ocenie rankingowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organ nie wskazał jakie dokładnie kryteria decydowały o odmowie przyznania stypendium wnioskującemu oraz jakie zasady były brane przez organ pod uwagę przy przeprowadzaniu konkursu w sprawie przyznania stypendium, w tym jakie dokładnie obowiązywały zasady punktacji osiągnięć i aktywności naukowych oraz wyników. Przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę stanowisko, dotyczące szczegółowych zasad punktacji przy przeprowadzaniu konkursu oraz ustosunkowanie się przez organ do zarzutów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może sanować wadliwości wydanych decyzji. Odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowane jako uzupełnienie decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych. Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. Zatem Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w treści wskazanych decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w szczególności winien wyjaśnić zasady przeprowadzania konkursu dotyczącego przyznania stypendium poprzez podanie szczegółowych zasad punktacji osiągnięć i aktywności naukowych oraz wyników uzyskanych przez skarżącego. Dokumentacja dotycząca przeprowadzonego konkursu, czy też ustalenia jego wyników w odniesieniu do skarżącego winna znaleźć się w aktach administracyjnych sprawy. Skarżący przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia powinien być pouczony o uprawnieniach przysługujących na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł w sentencji.