I SA/Wa 895/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez powiat z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D.P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 585,60 (pięćset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych, w tym: tytułem opłat kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 105,60 (sto pięć 60/100) złotych oraz kwotę 34 (trzydzieści cztery) złote tytułem innych udokumentowanych wydatków stron. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. i I. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...] stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w miejscowości M., gm. O., oznaczonej geodezyjnie obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. fragment drogi nr [...] o przebiegu S. – N. – P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., będącej współwłasnością I. i M. małż. S., a w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiącej współwłasność S. i D. małż. K. i pozostającej w tej dacie we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Powiatu K., jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] września 2008 r. stwierdził, że opisana wyżej nieruchomość z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Powiatu K. jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M. i I.S. Rozpoznając sprawę organ drugiej instancji przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i zaznaczył, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie bądź niespełnienie przesłanek w nim wymienionych. Minister Infrastruktury zaznaczył, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami nieruchomości byli S. i D.K., natomiast na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2004 r., Rep. A Nr [...] prawa do przedmiotowej działki nabyli M. i I.S. Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym i była zajęta pod drogę, która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bialskopodlaskim, chełmskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U. Nr 24, poz. 117), została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich jako droga nr [...] relacji S. – N. – P.. Droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), a w związku z tym na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r. Skoro zatem w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 powołanej ustawy, Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję potwierdzającą jedynie stan zaistniały z mocy prawa. Organ drugiej instancji podkreślił jednocześnie, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z powyższego wynika, że sprawa odszkodowania nie należy do niniejszego postępowania i do właściwości organu wojewódzkiego, lecz do starosty. Przepis art. 73 jednoznacznie różnicuje właściwość organów i odrębność postępowań dotyczących spraw tytułu prawnego do nieruchomości i ustalenia odszkodowania. W związku z tym organ wojewódzki w decyzji wydanej na podstawie powołanego art. 73 nie może orzec o przyznaniu odszkodowania, ani dla kogo takie odszkodowanie zostanie ustalone. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M.S. i I.S., przy czym skarga I.S. została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 895/09. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja Ministra Infrastruktury jest wadliwa, bowiem "droga na działce nr [...] w miejscowości M. gm. O. w 1989 r. nie była wydzielona jako droga ani jako działka. W związku z tym nie można było składać wniosku o wykup niewyznaczonych do sprzedaży gruntów". Skarżący znaczyli, że nabyli nieruchomość w drodze darowizny od rodziców i w ich ocenie, grunt przekazany został wraz z odszkodowaniem. Wskazali ponadto, że 2004 r. na własny koszt przeprowadzili podział gruntu. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Podkreślić trzeba, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu. Powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. sformułowanie - nieruchomości zajęte pod drogi publiczne - oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat K. prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha, jako nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - powiatową. Zaznaczyć trzeba, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym i stanowiła fragment drogi nr [...] relacji S. – N. – P.. Droga ta na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bialskopodlaskim, chełmskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U. Nr 24, poz. 117) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), w związku z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., zaliczona została do kategorii dróg powiatowych. O pozostawaniu przedmiotowej drogi w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym świadczą zaś znajdujące się w aktach sprawy liczne dokumenty wskazujące na przeprowadzone roboty drogowe związane z utwardzeniem, utrzymaniem i modernizacją drogi, takie jak opis liniowy drogi z dnia 31 grudnia 1998 r., protokół odbioru końcowego robót nr [...] z dnia 20 lipca 1989 r., sprawozdanie techniczne z dnia 20 lipca 1989 r., protokół odbioru robót drogowych i mostowych wykonanych w ramach bieżącego utrzymania z dnia 30 września 1998 r., a także plan sytuacyjny czy też znajdujące się w aktach sprawy mapy informacyjne. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy obu instancji orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w odniesieniu do wskazanej wyżej działki nr [...]. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia są więc zgodne z prawem. Dodatkowo, odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii dotyczącej odszkodowania za nieruchomość, wskazać trzeba, że postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę prowadzone w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i postępowanie prowadzone w przedmiocie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 tej ustawy, są to dwa odrębne od siebie postępowania administracyjne, które prowadzą odrębne organy administracji publicznej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzję w trybie art. 73 ust. 1 w pierwszej instancji wydaje organ wojewódzki, o odszkodowaniu w trybie art. 73 ust. 4 w pierwszej instancji orzeka natomiast starosta. Z powyższego wynika zatem, że w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem było stwierdzenie nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, organ nie mógł rozstrzygać w kwestii odszkodowania. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.