I SA/Wa 896/24

WyrokWSA w Warszawie2024-06-27

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli strona domaga się ponownej merytorycznej oceny tej decyzji w oparciu o nowe dowody, a nie tylko weryfikacji pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić lub zmienić ostatecznej decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. w celu ponownej merytorycznej oceny tej decyzji w oparciu o nowe dowody. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. służy jedynie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a nie ponownemu rozpoznaniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 stycznia 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 grudnia 2022 r. Decyzje te odmawiały uchylenia wcześniejszej decyzji Wojewody z 21 lutego 2020 r., która z kolei odmawiała potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Skarżąca argumentowała, że pierwotna decyzja odmowna była wynikiem braku możliwości przedstawienia dokumentów z powodu śmierci świadków, a nowe dowody lub okoliczności powinny zostać uwzględnione. Sąd rozpoznał skargę, oceniając, czy postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. pozwala na ponowną merytoryczną ocenę sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 2024 r., znak: DAP-WOSRFR.7280.6.2023.MSo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpoznaniu odwołania [...] od decyzji Wojewody Małopolskiego z 2 grudnia 2022 r., znak : WS-VIII.7542.3.3.2022.TG odmawiającej uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., znak : SN.VIII.TG.7725-1-1865-08 odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...], pow. [...], woj. [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 grudnia 2022 r. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Wojewoda Małopolski decyzją z 2 grudnia 2022 r., znak: WS-VIII.7542.3.3.2022.TG odmówił uchylenia na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., znak: SN.VIII.TG.7725-1-1865-08 odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...], pow. [...], woj. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...]. Rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, powoływany dalej jako: "Minister" wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z 8 lipca 2005 r. Wyjaśnił, że Wojewoda Małopolski decyzją z 21 lutego 2020 r., odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] ww. nieruchomości poza obecnymi granicami RP z uwagi na niespełnienie wymogu wynikającego z art. 2 ustawy, tj. nieudowodnienie prawa własności przysługującego w stosunku do nieruchomości oraz jej rodzaju i powierzchni. Minister wskazał, że ze względu na niewniesienie odwołania od ww. decyzji stała się ona ostateczna z dniem 21 marca 2020 r. Wnioskiem z 19 października 2022 r. [...] zwróciła się do organu wojewódzkiego o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty na podstawie art. 162 § 2 kpa. W uzasadnieniu wniosku [...] wskazała, że "Wydano decyzję tzw. Negatywną, gdyż nie mogła dostarczyć dokumentów w postaci oświadczenia [...] z klauzulą o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Nie mogła uzyskać takich dodatkowych oświadczeń, ponieważ [...] zmarł 12 marca 1993 r., a [...] zmarł 16 stycznia 1992 r. I to był jedyny powód dla którego wydano decyzję negatywną ostateczną". Wnioskodawczyni wskazała również, że wszystkie dokumenty znajdują się w aktach sprawy zainicjowanej wnioskiem [...]. Wojewoda Małopolski decyzją z 2 grudnia 2022 r., znak: WS-VIII.7541.3.3.2022.TG odmówił uchylenia na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...], pow. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] wskazując, że nie odwoływała się od poprzednio wydanych decyzji, gdyż nie posiadała wymaganych dokumentów. Sytuacja zmieniła się po tym, jak dowiedziała się pismem z 22 kwietnia 2022 r. o wszczętym przez [...] postępowaniu administracyjnym w tej samej sprawie już 20 czerwca 1990 r. Po rozpoznaniu odwołania zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 2024 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaznaczył, że przedmiotem rozpatrzenia sprawy w trybie art. 154 kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Wskazał, że samo subiektywne przeświadczenie Strony, iż w trybie art. 154 kpa można dokonać zmiany stanu faktycznego sprawy nie stanowi przesłanki do dokonania zmiany ostatecznej decyzji organu administracji. Organ zaznaczył, że nie każde żądanie - wniosek Strony spełnia przesłanki określone w art. 154 kpa. Wyjaśnił, że nie może dokonywać w postępowaniu nadzwyczajnym analizy dokumentów znajdujących się w aktach innej sprawy (czego żąda w swym odwołaniu Strona) - co powodowałoby dokonanie przez organ ustaleń na podstawie nowego stanu faktycznego - czego nie można dokonywać działając na podstawie art. 154 kpa. Dlatego też, Strona nie może uzasadniać swojego słusznego interesu powołując się na dokumenty znajdujące się w aktach innej sprawy. Minister dodał, że Wnioskodawczyni miała możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty do organu odwoławczego, lecz nie skorzystała z tego prawa. Wskazał, że w swoim odwołaniu z 21 grudnia 2022 r. [...] podniosła, iż Wojewoda Małopolski błędnie odmówił uchylenia na podstawie art. 154 kpa. decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. Zdaniem odwołującej się uchylenie ww. decyzji powinno być dokonane na podstawie art. 162 § 2 kpa. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zastosowania przez Wojewodę Małopolskiego w prowadzonym postępowaniu art. 162 § 2 kpa organ podkreślił, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 23 września 2022 r., znak: WS-VIII.7541.1.251.2015.SM nie zawierała warunku stanowiącego dodatkowy element wpływający na skutki prawne wywierane przez decyzję. W nawiązaniu do kwestii wskazanych w odwołaniu przez [...], które miałoby tłumaczyć posiadanie przez nią interesu Strony ("Jestem spadkobiercą [...] testamentowym i dlatego nie znane mi były pisma i dokumenty jakie Ona składała w urzędach") organ wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zatem, [...] posiadała, jako spadkobierczyni [...] i Strona w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji, zakończonym decyzją Wojewody Małopolskiego z 23 września 2022 r., znak: WS-VIII.7541.1.251.2015.SM, prawo wglądu do akt sprawy i zapoznania się ze zgromadzonymi tam dowodami. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 stycznia 2024 r. wniosła [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie : 1. art. 154 § 1 i 2 kpa poprzez brak zastosowania, albowiem za uchyleniem decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., znak SN.VIII.TG.7725-l-1865-08 przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony, 2. art. 16 kpa w zw. z art. 154 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 7, 8, 9 i 10 kpa poprzez brak zastosowania, albowiem skarżąca wykazała okoliczności przemawiające za uchyleniem decyzji, 3. art. 145 § 1 punkt 5 kpa poprzez brak zastosowania i przyjęcia, że żądanie strony dotyczy wznowienia postępowania, albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w toku postępowania zakończonego decyzję z 21 marca 2020 r. organ nie podjął istotnych czynności związanych z ustaleniem prawa własności nieruchomości. Osoby, które mogły to potwierdzić już nie żyły. Skarżąca oświadczyła, że jako spadkobierczyni po [...] jest uprawniona do uzyskania pomocy od organów administracji publicznej w zakresie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Postępowanie w 2020 r. zakończyło się w oparciu o braki materiału dowodowego, a Skarżąca nie posiadała wówczas wiedzy o istnieniu dowodów mogących potwierdzać prawo do własności przedmiotowej nieruchomości pozostawionej przez jej spadkodawczynię w [...]. Nie posiadała też wiedzy o dokumentach i postępowaniach z udziałem jej spadkodawców. Skarżąca zaznaczyła, że chodzi w tym przypadku o ponowne zbadanie przesłanek związanych z ujawnieniem się nowych dowodów w sprawie względnie zbadaniem istnienia pozostałych dowodów, które znane były organowi z urzędu. Dopiero owe dowody mogą doprowadzić do dalszego postępowania pod kątem badania prawa do rekompensaty. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 stycznia 2024 r., znak: DAP-WOSRFR.7280.6.2023.MSo utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 grudnia 2022 r., odmawiającą uchylenia na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...], pow. [...], woj. [...]. Przedmiotem żądania strony była zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty o czym rozstrzygała decyzja Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., znak: SN.VIII.TG.7725-1-1865-08. Odmowa dotyczyła nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...]. Powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w niniejszej sprawie było nieudowodnienie przez Skarżącą prawa własności przysługującego w stosunku do nieruchomości, określonej we wniosku o rekompensatę oraz jej rodzaju i powierzchni. Powyższy wymóg wynikał z art. 2 ust 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2097). Ze względu na niewniesienie odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r., odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty, decyzja ta stała się ostateczna z dniem 21 marca 2020 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednak przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa nie może być merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia, a tylko przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem interesu strony (tak. B.Adamiak, J. Borkowski w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wyd. C.H.Beck Warszawa 2017 r., str. 835, R.Hauser, M.Wierzbowski w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wyd. C.H. Warszawa 2017 r., str.1108). Stanowisko to jest również ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia: 11 października 2005 r., I OSK 815/05; 18 października 2007 r., II OSK 1406/06; 12 czerwca 2008 r., II OSK 195/08; 25 lutego 2011 r., I OSK 607/10; 27 lutego 2013 r., II GSK 2127/11; 12 lutego 2014 r., II OSK 1932/13; 12 grudnia 2014 r., II OSK 1932/13). W postępowaniu, o którym mowa w art. 154 kpa, nie jest dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia. Strona nie może zatem, powołując się na interes społeczny lub własny interes domagać się w tym trybie ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji w oparciu o nowe dowody. W przeciwnym razie postępowanie określone ww. przepisie służyłoby do ponownego rozpoznania sprawy już zakończonej ostateczną decyzją administracyjną niejako w "kolejnej instancji". To z kolei prowadziłoby do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, określonej w art. 15 kpa. Organ nie jest zatem uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz powinien dokonać jej analizy jedynie pod katem zbadania dwóch przesłanek jakimi są interes społeczny lub słuszny interes społeczny, przy czym słuszny interes strony nie może być rozumiany jako kwestionowanie decyzji, bo jest ona wadliwa merytorycznie i tym samym krzywdząca dla strony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2260/20). W niniejszej sprawie niewątpliwie interesem strony jest uzyskanie potwierdzenia prawa do rekompensaty w drodze decyzji administracyjnej umożliwiającej jej realizacje tego prawa. Jednak domaganie się przez Skarżącą ponownej oceny merytorycznej wydanej przez organ decyzji z 21 lutego 2020 r. z uwzględnieniem dokumentów znajdujących się w aktach innej sprawy jak słusznie podniósł organ jest niemożliwe w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 kpa. Uwzględnienie dokumentów znajdujących się w aktach innej sprawie powodowałoby dokonanie przez organ ustaleń na podstawie nowego stanu faktycznego czego nie można dokonywać działając na podstawie art. 154 kpa. Z tego względu strona nie może uzasadniać swojego słusznego interesu powołując się na dokumenty znajdujące się w aktach innej sprawy, które organ miałby uwzględnić w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 kpa. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z 11 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1998/18 "W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że ewentualna zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., co oczywiste, może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję ostateczną wydano. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie tego trybu i ustalanie w jego toku na nowo stanu faktycznego sprawy oraz ocena tegoż na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego". Dodatkowo wskazać należy, że Skarżąca miała możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. o odmowie przyznania prawa do rekompensaty do organu odwoławczego jednak z tego prawa nie skorzystała. Zaznaczyć należy, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przysługuje wyłącznie stronom tej decyzji i to od ich woli zależy czy skorzystają z tego prawa. Zdaniem Sądu, nieskorzystanie z tego uprawnienia przez Skarżącą pomimo posiadania takiej możliwości uniemożliwia uznanie słuszności interesu strony w dochodzeniu obecnie uchylenia tej decyzji w trybie art. 154 kpa. Ponadto, za słusznością interesu strony nie przemawia także tłumaczenie posiadania interesu faktem bycia spadkobiercą testamentowym [...] i nie znajomością pism i dokumentów jakie Ona składała w urzędach. Wskazać należy, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Skarżąca będąc spadkobierczynią [...] i Stroną w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem [...] z 20 czerwca 1990 r. prowadzonym przez organ I instancji, a zakończonym decyzją Wojewody Małopolskiego z 23 września 2022 r., znak: WS-VIII.7541.1.251.2015.SM posiadała zarówno prawo wglądu do akt sprawy, jak i możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi tam dowodami i dokumentami. Zgodnie z art 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis także umożliwia Stronom wgląd w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Jak wynika z akt sprawy zawiadomieniem z 29 sierpnia 2022 r. oraz z 8 listopada 2022 r. Wojewoda Małopolski działając na podstawie art. 10 § 1 kpa poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia co do zebranych dowodów, a także złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. W odpowiedzi na powyższe Skarżąca złożyła pismo z 8 września 2022 r. Słusznie zatem organy stwierdziły, że brak jest podstaw do uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Niezasadny zatem okazał się zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 16 kpa w związku z art. 154 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 7, 8, 9, 10 kpa poprzez brak ich zastosowania. Wbrew twierdzeniom Skarżącej organy zapewniły Skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Organy informowały także stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Należy wskazać, iż samo subiektywne przeświadczenie Strony, iż w trybie art. 154 kpa można dokonać zmiany stanu faktycznego sprawy nie stanowi bowiem przesłanki do dokonania zmiany ostatecznej decyzji organu administracji. Decyzje takie bowiem podlegają ochronie w trybie art. 16 kpa (zasada trwałości decyzji administracyjnych). Zatem nie każde żądanie - wniosek Strony spełnia przesłanki określone w art. 154 kpa. Powyższe znajduje odzwierciedlenie m.in. w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 967/21, z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 770/21, z dnia 23 września 2022 r., sygn. I GSK 3021/18). Szczególnie w wyroku z 25 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 967/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Tryb z art. 155 kpa nie służy do weryfikowania zgodności z prawem decyzji, która miałaby być przedmiotem zmiany. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 155 kpa nie może stanowić ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Konstrukcja tego przepisu powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako w kolejnej instancji." Podkreślić należy, iż przesłanki, o których mowa powyżej dotyczące art. 154 kpa są identyczne jak w art. 155 kpa. W związku z czym przywołane powyżej orzecznictwo pozostaje aktualne również przy zastosowaniu art. 154 kpa. Odnosząc się do kwestii prawidłowości zastosowania przez organ art. 154 kpa zamiast art. 162 § 2 kpa wskazać należy, że w ocenie Sądu, prawidłowo organ zastosował tryb przewidziany w art. 154 kpa. Zgodnie z art. 162 § 2 kpa organ administracji publicznej o którym mowa w § 1 uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Z treści wniosku Skarżącej z 19 października 2022 r. wynika, że skarżąca wnosi o "uchylenie wydanej decyzji jak wyżej na podstawie art. 162 § 2 kpa w sytuacji, gdy żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracyjny który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony". Stwierdzić zatem należy, że Skarżąca tylko wskazała jako podstawę art. 162 § 2 kpa, jednak dalej przytoczyła treść art. 154 § 1 kpa. Podkreślić należy, że zarówno decyzja Wojewody Małopolskiego z 21 lutego 2020 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, jak i decyzja z 23 września 2022 r., znak : WS-VIII.7541.1.251.2015.SM umarzająca postępowanie zainicjowane wnioskiem [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie zawierały warunku stanowiącego dodatkowy element wpływający na skutki prawne wywierane przez decyzję. Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że Skarżąca wnosi o uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie art. 154 § 1 kpa. Podkreślić należy, że zarzuty Skarżącej dotyczące – błędnego rozstrzygnięcia decyzji, sprowadzają się wyłącznie do faktu powzięcia informacji o złożeniu w dniu 20 czerwca 1990 r. przez jednego z domniemanych właścicieli nieruchomości, [...], odrębnego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zawierającego tożsame ze złożonymi w sprawie zakończonej decyzją, oświadczenia świadków, które w opinii Skarżącej, według ówcześnie obwiązujących przepisów, mogły zostać uznane za w pełni wiarygodne dowody. Wskazać należy, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowodowy istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie jednak do treści art. 148 § 1 kpa strona musi złożyć wniosek o wznowienie postępowania do organu administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Dopiero złożenie wniosku przez stronę uruchamia postępowanie wznowieniowe przed organem. Brak jest zatem podstaw do dokonywania samodzielnej kwalifikacji przez organ danego pisma i przyjmowania, że stanowi ono wniosek o wznowienie postępowania, skoro strona takiego wniosku i żądania nie zawarła. Z treści wniosku Skarżącej z 19 października 2022 r. nie wynika, że strona wnosi o wznowienie postępowania, lecz wynika wprost, że wnosi o uchylenie decyzji. Niezasadny jest zatem zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 145 § 1 pkt 5 poprzez brak jego zastosowania. Skoro Skarżąca wniosku takiego nie zawarła w piśmie z 19 października 2022 r., to brak było podstaw do wszczęcia z urzędu przez organ postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Reasumując, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny, że brak jest możliwości uznania słuszności interesu Skarżącej w dochodzeniu uchylenia decyzji, na podstawie art. 154 kpa. Ponadto, organ w sposób rzetelny i zgodny z zasadami ogólnymi procedury administracyjnej oceniły materiał dowodowy, nie naruszając przy tym przepisów dotyczących nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, ani przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku dokonanej kontroli, Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne. Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych też powodów przyjąć należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło