I SA/Wa 901/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w zakresie dotyczącym przyznania zasiłku celowego na dożywianie w miesiącu styczniu 2004 roku postanawia umorzyć postępowanie sądowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. z dnia [...] marca 2004 r. przyznającej zasiłek celowy, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. przyznał M. G. zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł z przeznaczeniem na opłatę zaległości za czynsz za miesiące X, XI, XII 2003 r. oraz za styczeń 2004 r. w wysokości [...] zł, opłatę rachunku za energię za listopad 2003 r. w wysokości [...] zł i na dożywienie w wysokości [...] zł w miesiącu styczniu 2004 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwota, jakiej żąda skarżący ([...] zł) jest nierealna do spełnienia, z uwagi na środki, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej jak i potrzeby innych klientów. W styczniu 2004 r. na zadania własne Ośrodek dysponował kwotą 197.197,97 zł, z której skorzystało 1441 rodzin. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po dokonaniu analizy zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego stwierdziło, że merytoryczne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Taka dyspozycja normy prawnej nadaje jej charakter uznaniowy. Swoboda działania organu nie zwalnia go oczywiście z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami k.p.a. Badając sprawę w tym zakresie, skład orzekający stwierdził, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania. Kwota zasiłku przyznanego zaskarżoną decyzją jest ponad 8-krotnie wyższa od średniego zasiłku przyznanego w tym okresie innym osobom potrzebującym. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] marca 2004 r. przyznającej zasiłek celowy na dożywienie w wysokości [...] zł w miesiącu styczniu 2004 r. złożył M. G. podnosząc, że nie można uznać aby kwota [...] zł na miesięczne wyżywienie zaspakajała jego niezbędne potrzeby życiowe. W odwołaniu skarżący wskazał na potrzebę opracowania tabel kalorycznych, umożliwiających przeliczenie kwot złotowych na produkty żywnościowe niezbędne do przeżycia jednej osoby. Argumenty te zostały jednak całkowicie zignorowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., co stanowi naruszenie ustawy o pomocy społecznej oraz art. 5 k.c. Zdaniem skarżącego organy orzekające w sprawie uczyniły ze swojego prawa użytek, który jest sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i zasadami współżycia społecznego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1 maja 2004 r. decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.) wygasają z mocy prawa, z zastrzeżeniem przewidzianych tą ustawą wyjątków. Stosownie do powołanego przepisu z dniem 1 maja 2004 r. wygasła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. z dnia [...] marca 2004 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego. Ponadto, w myśl przepisu art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Wygaśnięcie decyzji oznacza, że nie istnieje ona w obrocie prawnym. W przypadku wygaśnięcia decyzji będącej przedmiotem skargi postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 orzekł, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zdanie 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że wygaszenie z dniem 1 maja 2004 r., na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej "nie powoduje uznania za niebyłe tego co się wydarzyło od dnia wydania decyzji do dnia 1 maja 2004 r." Wygaśnięcie decyzji nie narusza więc podstawy prawnej i prawidłowości wypłaconego świadczenia. Tylko w przypadku świadczeń okresowych (przyznawanych na określony czas) z dniem wygaśnięcia decyzji ustaje obowiązek świadczenia na przyszłość. W rozpoznawanej sprawie nie ma to jednak miejsca. Zasiłek celowy jest świadczeniem jednorazowym i stan prawny oraz faktyczny wynikający z ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek celowy wyczerpuje się z chwilą jego wypłaty osobie uprawnionej. Umorzenie postępowania nie uniemożliwia stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej przewidzianego nową ustawą. Skoro więc postępowanie w sprawie, której dotyczy skarga, stało się bezprzedmiotowe Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.