I SA/Wa 901/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącego J. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Transportu i Budownictwa, po rozpatrzeniu zażalenia J. B., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] o odmowie wydania J. B. z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego sporządzonego przez dr J. Z. w dniu 5 września 2005 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 21 października 2005 r. J. B. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie uwierzytelnionego odpisu bądź oryginału aktualizacji operatu szacunkowego sporządzonego przez dr J. Z. w dniu 5 września 2005 r., uzasadniając wniosek koniecznością analizy materiału dowodowego celem zaskarżenia decyzji Wojewody z dnia [...] września 2005 r., co świadczy o ważnym interesie strony w rozumieniu art. 73 § 2 KPA. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., nr [...] odmówił wydania J. B. z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego z dnia 5 września 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że żądanie strony jest bezzasadne, ponieważ ze sporządzonych w sprawie notatek służbowych wynika, iż organ w toku postępowania udostępnił stronie i jej pełnomocnikowi akta sprawy w dniach: 23 września 2005 r., 21 października 2005 r. i 29 października 2005 r., zaś argumentacja zawarta we wniosku o wydanie odpisu nie wskazuje ważnego interesu strony, o którym mowa w art. 73 § 2 KPA. Na powyższe postanowienie J. B. wniósł zażalenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 73 § 2 KPA poprzez bezpodstawne uznanie, że żądanie wydania uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego nie uzasadnia ważnego interesu strony. W uzasadnieniu podniósł, że ani on ani jego pełnomocnik nie są fachowcami w dziedzinie wyceny nieruchomości. Zatem aby skutecznie zakwestionować opinię rzeczoznawcy majątkowego chociażby w zakresie wyliczeń matematycznych strona i jej pełnomocnik musi mieć czas na spokojną ocenę i refleksję danych wskazanych w operacie szacunkowym, o co trudno przy sporządzaniu notatek z akt sprawy. Wskazał również, że otrzymanie kserokopii lub oryginału tego dokumentu umożliwiłoby przeprowadzenie stosownych konsultacji i złożenia rzetelnych zastrzeżeń co do jego treści, ponieważ w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość kwestionowany operat ma podstawowe znaczenie, jeżeli chodzi o ustaloną przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] przekazał zażalenie według właściwości Ministrowi Transportu i Budownictwa. Minister Transportu i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie wykazał wystąpienia po jego stronie ważnego interesu, o jakim mowa w art. 73 § 2 KPA. W ocenie Ministra nie jest ważnym interesem strony zamiar zapoznania się z operatem szacunkowym poza siedzibą organu. Poza tym strona miała możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W dniu 9 maja 2005 r. J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r., żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w zażaleniu na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. Dodatkowo wskazał, że operat szacunkowy liczył wiele stron, a sprawa dotycząca wywłaszczenia miała skomplikowany charakter i dotyczyła szeregu działek położonych w różnych miejscach. W ocenie skarżącego przedstawiona przez organ argumentacja jest całkowicie niezrozumiała w kontekście nałożonego na organy administracji w przepisach art. 7 - art. 9 KPA obowiązku wyczerpującego i rzetelnego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony. W rażącej sprzeczności z tą zasadą pozostaje działanie organu, który odmawiając wydania odpisu dokumentu zmusza stronę do poszukiwania informacji niezbędnych do zakwestionowania wyceny nieruchomości u sąsiadów, a nie w aktach dotyczącej jej własnej sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej KPA strona może żądać wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z przepisu tego wynika zatem, że obowiązkiem organu administracji jest, po pierwsze - ustalenie, czy z żądaniem wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu wystąpiła strona oraz - po drugie - dokonanie oceny, czy wskazane przez stronę okoliczności i ich uzasadnienie wskazują na ważny interes w ich uzyskaniu. Postanowienia wydawane w przedmiocie wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów podejmowane są bowiem w ramach "tzw. uznania administracyjnego", dlatego też muszą zawierać pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu takiego postanowienia muszą być zawarte argumenty kwestionujące trafność twierdzenia strony, że ubiega się ona o wydanie uwierzytelnionego odpisu z akt ze względu na ważny swój interes (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2005, s.386). Dokonując kontroli postępowania prowadzonego przez organy obu instancji przez pryzmat wskazanych w art. 73 § 2 KPA kryteriów należy wskazać, że przedstawiony przez Ministra Transportu i Budownictwa materiał dowodowy (zawierający jedynie dokumenty dotyczące incydentalnego postępowania o wydanie dokumentu w toku sprawy o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość) nie pozwolił Sądowi na dokonanie oceny, czy J. B. spełnił pierwszą przesłankę, o której mowa w tym przepisie. Brak w nadesłanych Sądowi aktach administracyjnych dokumentów sprawy o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość uniemożliwił ocenę, czy wniosek z dnia 21 października 2005 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego z dnia 5 września 2005 r. pochodził od strony postępowania. Trzeba również zauważyć, że Minister Transportu i Budownictwa oraz Wojewoda [...] nie dokonali wszechstronnej oceny ważnego interesu strony w uzyskaniu uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego. W uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji w ogóle nie odniesiono się do wskazanego przez J. B. ważnego interesu, stwierdzając jedynie że argumentacja zawarta we wniosku strony nie wypełnia przesłanek z art. 73 § 2 KPA. Stanowisko przedstawione przez Ministra Transportu i Budownictwa w zaskarżonym postanowieniu również nie uwzględnia podnoszonych przez skarżącego we wniosku oraz w zażaleniu argumentów. Obowiązkiem organów obu instancji było dokonanie oceny, czy ważnym interesem strony jest potrzeba uzyskania uwierzytelnionego odpisu aktualizacji operatu szacunkowego w związku z zamiarem analizy materiału dowodowego w celu zaskarżenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. Nie można zgodzić się z organem drugiej instancji, że ważnym interesem wskazanym przez skarżącego był "zamiar zapoznania się z operatem szacunkowym poza urzędem". Taka argumentacja nie wynika z żadnego ze zgromadzonych w sprawie dokumentów. W zażaleniu na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. wyeksponowano, że rzetelne zakwestionowanie operatu szacunkowego w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. (który jako dowód ma podstawowe znaczenie w sprawie o odszkodowanie) jest możliwe dopiero po spokojnej analizie i ocenie jego treści przynajmniej w zakresie wyliczeń matematycznych oraz przeprowadzeniu stosownych konsultacji, jako że strona jak i jej pełnomocnik nie mają stosownych wiadomości specjalnych w zakresie wyceny nieruchomości. Ta argumentacja winna być więc wzięta pod uwagę przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Poza tym organ pierwszej instancji w ponownym postępowaniu winien także wyjaśnić kwestię reprezentacji strony w postępowaniu o wydanie dokumentu. Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej z dnia 21 października 2005 r. podpisanej przez pracownika organu G. G. wynika bowiem, że J. B. oświadczył, iż "mec. E. K. jest nadal jego reprezentantem w sprawie". Za wadliwie trzeba więc uznać działanie Wojewody [...], polegające na doręczeniu postanowienia z dnia [...] października 2005 r. stronie z pominięciem jej pełnomocnika. Okoliczność ta nie została również dostrzeżona przez organ wyższego stopnia. Wobec wskazanych wyżej uchybień należało więc uznać, że Wojewoda [...] i i Minister Transportu i Budownictwa wydając w sprawie rozstrzygnięcia, bez dokładnego wyjaśnienia sposobu reprezentacji strony oraz przesłanek z art. 73 § 2 KPA naruszyli przepisy art. 7, art. 10, art. 40 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 KPA, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).