I SA/Wa 904/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi B. B., M. B., J. B. i D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych – tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, zaś na rzecz M. B. i D. B. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego M. i B. małżonkom B. do [...] części oraz D. i J. małżonkom B. do [...] części w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], o powierzchni [...] m2, opisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 375/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r. oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego M. i B. małżonkom B. do [...] części oraz D. i J. małżonkom B. do [...] części w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości gruntowej. Sąd zarzucił organom brak analizy odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, z którego wynika, że sporna działka przeznaczona jest pod zabudowę [...], co oznaczałoby, że spełniona została przesłanka wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., oraz wskazał na konieczność dokładnego ustalenia, czy rzeczywiście toczy się postępowanie administracyjne z wniosku dawnych właścicieli, złożonego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Organ podał, że nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste M. i B. małżonkom B. oraz D. i J. małżonkom B. na podstawie umowy z dnia [...]1983 r. Rep. A Nr [...], zawartej w wyniku decyzji Nr [...] Naczelnika [...] z dnia [...]1983 r. nr [...], w celu wybudowania na niej [...]. W dniu [...] października 2005 r. przedmiotowa nieruchomości była zabudowana [...] na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę – [...]. W ocenie Prezydenta W., skoro nieruchomość położona przy ul. [...], na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, była zabudowana [...], nie został spełniony warunek zawarty w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy. Od decyzji Prezydenta W. odwołanie złożyli B. B., M. B., D. B. i J. B., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez uznanie, iż przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku o przekształcenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że nieruchomość zabudowana na cele [...] w dniu [...] października 2005 r. będzie podlegała przekształceniu nawet wówczas, gdy nie jest przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę. Niemożliwe jest jednakże przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która została zabudowana niezgodnie z przeznaczeniem, bowiem działania sprzeczne z prawem nie mogą korzystać z ochrony. W sytuacji, gdy budynek niemieszkalny został przeznaczony na budynek mieszkalny przed dniem [...] października 2005 r., to użytkowanie wieczyste również będzie podlegało przekształceniu, o ile zmiana przeznaczenia nastąpiła zgodnie z prawem. Zmiany sposobu użytkowania lub charakteru budynku po wejściu ustawy w życie nie mają wpływu na dopuszczalność przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Kolegium dalej podało, że przekształceniu podlegają też nieruchomości przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, ale tylko wówczas, gdy nie są dotychczas zabudowane (na inny cel niż mieszkaniowy). Nieruchomość zabudowana [...] nie będzie podlegała przekształceniu, nawet jeżeli jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości co do stanu faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] października 2005 r., który jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. była zabudowana [...], a zatem prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nie podlega przekształceniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli B. B., M. B., D. B. i J. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 1 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zarzucili także, że organy orzekające nie podały podstawy prawnej twierdzenia, iż przekształceniu podlegają nieruchomości przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, ale tylko wówczas, gdy nie zostały dotychczas zabudowane na inny cel niż mieszkaniowy. Ponadto skarżący zwrócili uwagę, iż zagadnienie przeznaczenia istniejącej na przedmiotowym gruncie zabudowy było przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 375/07. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również decyzja poprzedzająca naruszają prawo. W zaskarżonej decyzji jak również w decyzji ją poprzedzającej nie uwzględniono oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 375/07. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W wyroku z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I S.A./Wa 375/07 Sąd wyraźnie stwierdził, że w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, a konkretnie z odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wynika, że działka przeznaczona jest pod [...], co oznacza, że została spełniona przesłanka wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459). Rozpatrując ponownie sprawę, zarówno organy orzekające, jak i sąd, są związanie oceną prawną. Ocena prawna traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. W rozpoznawanej sprawie na dzień wydania decyzji administracyjnych przez organy żadna z powyżej wymienionych okoliczności nie wystąpiła. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał wprawdzie, że Miasto W. wniosło do Sądu Rejonowego [...] o sprostowanie wpisu w dziale [...] w części dotyczącej sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości poprzez wykreślenie istniejącego wpisu i wpisanie, że jest to działka przeznaczona pod [...] zgodnie z umową z 1983 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek ten został złożony w dniu [...] lutego 2008 r., jednakże brak jest dowodów, że postępowanie w sprawie sprostowania wpisu zostało zakończone. Wobec tego, nie można przyjąć, że w sprawie, na dzień orzekania przez organy, nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych, która powodowałyby utratę mocy wiążącej oceny prawnej Sądu odnośnie do istnienia przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Ponadto, nie wykonano zaleceń Sądu wskazujących na konieczność dokładnego ustalenia w oparciu o wszystkie dostępne dokumenty, czy toczy się postępowanie administracyjne z wniosku dawnych właścicieli złożonego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Sąd podkreślił, że ma to istotne znaczenie dla sprawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zwłaszcza w kontekście art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Z akt sprawy nie wynika, aby organy orzekające poczyniły konkretne ustalenia w tym zakresie, a w uzasadnieniach decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań na ten temat. Zauważyć przy tym należy, że w aktach sprawy znajduje się opinia prawna radcy prawnego z dnia [...] września 2007 r. dotycząca zasad prowadzenia postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w kontekście roszczeń byłych właścicieli nieruchomości. W opinii tej wyrażono pogląd, że byli właściciele nie mają w takim postępowaniu przymiotu strony, a roszczenia ich nie mogą wpływać na rozstrzygnięcie, jakie zapadnie w postępowaniu o przekształcenie. Przy czym zauważyć należy, że w niniejszej sprawie nie chodziło o wyjaśnienie kwestii poruszonych w powyższej opinii prawnej. Zalecenia Sądu w tym zakresie akcentują problematykę kolejności wniosków ujawniających roszczenia do przedmiotowej nieruchomości. Aby bowiem pozostać w zgodzie z przepisem art. 3 ust. 3 w/w ustawy, w myśl którego decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich, konieczne jest wyjaśnienie, czy został złożony wniosek w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. A zatem należy uznać, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], naruszają prawo. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za zasadną i działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.