I SA/Wa 905/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania I. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 6 grudnia 2013 r. w podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. I. W., zwrócił się z prośbą o kontynuację pomocy w formie usług opiekuńczych na rok 2014. W związku z powyższym Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] przyznał I. W. świadczenie w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. przez sześć dni w tygodniu od poniedziałku do soboty w ilości 2 godziny dziennie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że jak ustalono w przeprowadzonym w sprawie wywiadzie środowiskowym wnioskodawca mieszka w lokalu sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z kwoty [...] złotych, którą stanowi zasiłek stały w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto w ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawca z powodu stanu zdrowia i braku możliwości uzyskania pomocy ze strony rodziny nadal wymaga pomocy w formie usług opiekuńczych. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że I. W. samodzielnie zaspokaja większość potrzeb dnia codziennego. Nie jest osobą leżącą i jest w stanie samodzielnie dojść do toalety i nie wymaga wzmożonej opieki higienicznej. Organ wskazał, że wnioskodawca samodzielnie choć z trudem porusza się w obrębie mieszkania i poza jego obszarem. Ponadto kilka razy w miesiącu kontaktuje się osobiście z pracownikiem socjalnym w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej oraz samodzielnie załatwia większość spraw urzędowych. Organ wyjaśnił ponadto, że w 2013 roku I. W. objęty był pomocą usługową w wymiarze 18 godzin tygodniowo, a na 2014 r. przyznano mu 12 godzin tygodniowo. Zakres usług opiekuńczych ustalony na 2014 r. nie uległ zmianie w stosunku do realizowanego w 2013 r. i nadal obejmuje pomoc w zakresie zaspakajania codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną oraz zleconą przez lekarza pielęgnację. Organ wyjaśnił poza tym, że w 2013 r. budżet na realizację usług opiekuńczych wynosił [...] zł natomiast w roku 2014 jedynie [...] zł co przekłada się na ilość godzin jakie OPS może zrealizować. Oznacza to ponadto, że nie każda osoba może uzyskać tę formę świadczenia, a jedynie taka która bezwzględnie wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu i nie ma wsparcia ze strony bliskich. Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. I. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że aktualne usługi opiekuńcze są świadczone bez podstawy prawnej. Przedstawił poza tym szczegółowo swoją trudną sytuację życiową oraz przedstawił argumenty przemawiające za tym, że przyznane mu usługi opiekuńcze zostały mu przydzielone w zbyt małej ilości godzin. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta W. wskazując, że odwołanie nie mogło zostać uwzględnione ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Kolegium wyjaśniło, że w toku postępowania ustalono, że I. W. kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie usług opiekuńczych i taką pomoc otrzymał. Organ odwoławczy podniósł poza tym, że zgłoszone przez wnioskodawcę potrzeby mieszczą się w celach pomocy społecznej jednak jak podniósł organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie mieszczą się one w możliwościach Ośrodka Pomocy Społecznej, wobec czego przyznanie mniejszej niż w roku ubiegłym tygodniowej liczby godzin usług opiekuńczych było uzasadnione. SKO podkreśliło również, że I. W. jest od wielu lat objęty systematyczną pomocą finansową OPS Dzielnicy [...] oprócz zasiłku stałego także m.in. w formie zasiłków celowych przeznaczonych na różne cele co wynika jednoznacznie z akt sprawy. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu I. W., pismem z dnia 10 lutego 2014 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił organom administracji naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust.1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał poza tym, że w jego ocenie organ powinien wskazać ile osób korzystało z tego świadczenia w dacie wydania decyzji, a przede wszystkim ilu osobom korzystającym z takiej formy pomocy ograniczono usługi opiekuńcze z powodu zmniejszonego budżetu. Podniósł poza tym, że organ odwoławczy, wbrew ciążącego na nim obowiązku, nie sprawdził czy faktycznie OPS nie dysponował środkami finansowymi w wysokości pozwalającej na kontynuację przyznanego mu świadczenia w wymiarze godzin usługowych tak jak w poprzednich latach. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej w części dotyczącej rozmiaru czasu obecnego świadczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kolegium podało przy tym, że argumenty skargi nie mogły poskutkować jej uwzględnieniem ponieważ zarzuty wskazujące na naruszenie prawa materialnego i procesowego są, w ocenie Kolegium, całkowicie chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa". Skargę uznać należało za nieuzasadnioną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o przyznaniu I. W. świadczenia w przedmiocie nieodpłatnych usług opiekuńczych. Świadczenia te przyznane zostały skarżącemu od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. przez sześć dni w tygodniu w ilości dwóch godzin dziennie. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) – dalej ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1 tej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że skarżący spełnia przesłanki zawarte w powyższym przepisie do otrzymania pomocy w formie usług opiekuńczych. Jest on osobą legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje sam i nie ma możliwości uzyskania pomocy od osób bliskich. Bezspornym jest również, że świadczenie takie zostało mu przyznane. Kwestią budzącą wątpliwości strony jest natomiast wymiar godzin przyznanych mu usług opiekuńczych. W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Jak wynika z uzasadnień wydanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych, organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu usługi opiekuńcze w wymiarze o godzinę dziennie mniejszym niż w latach poprzednich. Zmniejszony wymiar godzin, organ uzasadnił zmniejszonym o 200 tys. złotych budżetem jakim dysponował na rok 2014 r. na te właśnie usługi. Uzasadnienie to jest, zdaniem Sądu, w pełni przekonujące. Dysponując bowiem danym budżetem organ pomocy społecznej musi mieć na względzie dobro wszystkich swoich podopiecznych. Nierealne jest przy tym przyznanie takiej samej pomocy przy zmniejszonych środkach finansowych. Pozostawiając bowiem, w takiej sytuacji, części swoich podopiecznych taką samą pomoc przy zmniejszonych środkach pozbawiłby tym samych innych tej pomocy w ogóle. Organ wskazał poza tym, że skarżący jest osobą chodzącą, a zakres przyznanych mu usług nie uległ zmianie, a jedynie ich wymiar godzinowy. W ocenie Sądu zawarte w uzasadnieniach, tak decyzji pierwszej jak i drugiej instancji, argumenty organów administracji są w pełni uzasadnione. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się również aby w sprawie niniejszej doszło do naruszenia przez organy orzekające przepisów ustawy o pomocy społecznej ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie wskazać należy, że osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ustawy o pomocy społecznej, nie może oczekiwać - jak robi to skarżący-, że udzielona jej pomoc zaspokoi jej wszelkie oczekiwania i doprowadzi do sytuacji, w której sama nie będzie zmuszona wykonywać żadnych czynności. Przepis ten nie zwalnia bowiem osoby, której udzielna jest pomoc z wykorzystywania własnych umiejętności i możliwości w pokonywaniu trudności i ułomności z jakimi się boryka. Celem tego przepisu jest zaś wsparcie osób wymagających pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji, którym nie są w stanie samodzielnie podołać. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.