I SA/Wa 909/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących W. W. i M. W. solidarnie kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. W. i M. W. od decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1980 r. nr [...] wyrażającej zgodę na podział nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], położonej w W. przy ul. [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r. Naczelnik Dzielnicy W. wyraził zgodę na podział nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], położonej w W. przy ul. [...]. Pod wnioskiem o podział z dnia prawdopodobnie 15 lipca 1980 r. (poprzednia data na wniosku "26. V. 1980 r." została skreślona) widnieją podpisy [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na działce znajduje się budynek mieszkalny, a na pozostałej części strony zamierzają wybudować drugi budynek bliźniaczy. Podniesiono, że podział pozwoli stronom na wyjście ze współwłasności i uregulowanie stanu prawnego. Strony wskazały, że załączyły zaświadczenie hipoteczne, z którego wynika, że są współwłaścicielami tej nieruchomości. Decyzja została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości (Dz. U. Nr 27, poz. 192 z późn. zm). Na decyzji widnieje dopisek: "Otrzymałem 3 egzemplarze decyzji celem przekazania zainteresowanym /tu następuje nieczytelny podpis/.", który nie został opatrzony datą. Pismem z dnia 4 października 2010 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji; data nadania: 30 września 2010 r. uwidoczniona na stemplu na kopercie, w której przesłano odwołanie do Prezydenta W.), zatytułowanym "odwołanie", W. W. i M. W. zakwestionowali ww. decyzję, podnosząc, że przedmiotowa decyzja nie została doręczona stronom, gdyż odebrała ją niezidentyfikowana osoba (podpis nieczytelny) bez podania daty. Zatem, skoro decyzję tę otrzymały strony dnia 16 września 2010 r. (dowód: potwierdzenie odbioru ww. decyzji w dniu 16 września 2010 r. lub 18 września 2010 r. /data dnia jest słabo czytelna/ przez Urząd m. W., to przedmiotowe pismo należy potraktować jak odwołanie od decyzji. W piśmie tym, zwanym odwołaniem, podniesiono, że podpisy W. W. i M. W. pod wnioskiem o podział zostały sfałszowane; wskazano, że w dniu dokonywania podziału przedmiotowa nieruchomość należała w 1/2 do F. i W., małż. W. [...], w 1/4 do A. W. (...) i w 1/4 do M. W. (...), co wynika z aktu nabycia własności przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] września 1961 r. (...) przez J. J. w 1/2 i W. i F. małż. W. w 1/2, postanowienia Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] marca 1972 r. w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po J. J., według którego spadek ten nabyła w całości W. W., aktu darowizny z dnia [...] października 1979 r. (...) przez W. W. odziedziczonej 1/2 ww. nieruchomości na rzecz dwóch synów: A. i M. W. po 1/2 darowanej nieruchomości; wskazano, że powyższa decyzja podziałowa była niezgodna ze stanem prawnym i faktycznym, gdyż przedmiotowa nieruchomość została podzielona na 3 działki: nr [...]; wniesiono o uchylenie tej decyzji jako niezgodnej ze stanem prawnym i faktycznym obowiązującym w dniu jej wydania i orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że oświadczenie w sprawie złożył W. W. (pismo doręczone SKO w dniu 24 stycznia 2011 r.), który napisał, że był obecny przy podziale nieruchomości w sierpniu 1980 r. i że F. W. (ojciec), W. W. (matka) oraz bracia A. W. i M. W. wyrazili zgodę na podział, co odbyło się w obecności geodety [...]. Oświadczenie w sprawie złożył też F. W. (pismo doręczone SKO w dniu 24 stycznia 2011 r.), który wskazał, że podział był zgodny z wolą jego żony – W.W. i synów: [...]. Wskazał, że syn M. W. projekt podziału zaakceptował i nigdy nie rościł w związku z podziałem nieruchomości żadnych pretensji; ponadto napisał, że syn M. W. otrzymał w jego obecności decyzję z dnia [...] sierpnia 1980 r. nr [...] i z decyzją tą zapoznał się i nigdy jej nie kwestionował. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że dopisek na decyzji "Otrzymałem 3 egzemplarze decyzji celem przekazania zainteresowanym /tu następuje nieczytelny podpis/." nie został opatrzony datą, i dlatego nie można uznać, że decyzja została doręczona stronom. Dlatego też, zdaniem organu, otrzymanie decyzji przez odwołujących się obecnie, tj. dnia 16 września 2010 r. lub 18 września 2010 r., należy uznać za doręczenie po raz pierwszy, a zatem należało też od tej daty liczyć termin do wniesienia odwołania, które zostało wniesione w terminie, i powinno zostać rozpatrzone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło również, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości, zgodnie z którym podział nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych lub osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej może nastąpić pod warunkiem, że jest on zgodny z planami zagospodarowania przestrzennego. Art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowił zaś, że niezależnie od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości nierolniczych nastąpi na wniosek stron w celu: 1) dokonania działu spadku obejmującego nieruchomość zabudowaną dwoma lub więcej domami, jeżeli dział ma polegać na wydzieleniu poszczególnym spadkobiercom domu wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego użytkowania tego domu, 2) ustalenia części nieruchomości nabytej w drodze zasiedzenia, 3) ustalenia działki budowlanej zabudowanej domami lub budynkami wymienionymi w art. 12 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze, 4) zniesienia współwłasności powstałej na skutek ustania małżeńskiej wspólności majątkowej, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu każdemu z małżonków lub rozwiedzionych małżonków poszczególnych domów wraz z gruntem niezbędnym do ich prawidłowego użytkowania." Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie zachodził żaden z przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy. Obecnie obowiązują zbliżone treścią przepisy dotyczące podziału nieruchomości zawarte w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.): art. 93 - podział zgodnie z ustaleniami planu miejscowego; art. 95 - podział niezależnie od ustaleń miejscowego planu, a ponadto art. 94 - podział w przypadku braku miejscowego planu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło również, że zaskarżona decyzja była traktowana jako ostateczna m.in. przez organy państwowe - do momentu wniesienia odwołania, i na jej podstawie dokonano zbycia jednej z działek powstałych w wyniku podziału dokonanego tą decyzją. Zatem stan prawny przedmiotowej nieruchomości uległ zmianie i decyzja o podziale, jakkolwiek teraz uznana za nieostateczną, wywołała nieodwracalne skutki prawne. Właśnie z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, zaskarżona decyzja nie podlega uchyleniu. Organ zaznaczył również, że w toku niniejszego postępowania nie zostały przedstawione dowody na to, że podpisy W. W. i M. W. pod wnioskiem o podział zostały sfałszowane. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli W. W. i M. W.; zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2. art. 84 § 1 w zw. z art. 7 kpa polegające na niepowołaniu biegłego z zakresu grafologii, który stwierdziłby, iż podpisy zamieszczone pod podaniem z dnia 15 lipca 1980 r. nie zostały złożone przez skarżących; 3. art. 107 § 3 in fine kpa polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim tylko i wyłącznie powołania się na aktualnie obowiązujące przepisy prawne bez jakiegokolwiek odwołania się do obowiązującego stanu faktycznego oraz wyjaśnienia związku pomiędzy ustalonym stanem faktycznym a przywołanymi przepisami prawnymi; 4. art. 130 § 1 kpa polegające na wykonaniu decyzji nieostatecznej; 5. art. 156 § 2 kpa poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, ze względu na fakt, iż skarżący złożyli odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r., a nie wnioskowali o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. - - wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1980 r. wyrażającą zgodę na podział nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...], położonej w W. 3. Dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem nie może być dokonywana dowolnie, lecz w określonej kolejności. W pierwszej kolejności dokonywana jest kontrola zaskarżonej decyzji oraz postępowania, które ją poprzedziło - pod względem ważności, czyli sprawdzenia, czy nie zaistniały wady powodujące nieważność decyzji. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny kontroluje przestrzeganie przez organ administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, a dopiero w ostatniej kolejności należy badać przestrzeganie przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis", Warszawa 2005, s. 460-461). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. 4. Podkreślić należy, i przyznać racje w tym zakresie stronie skarżącej, iż zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. Jak wynika z akt sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, odpisy z księgi wieczystej czy akty notarialne, których w aktach sprawy nie ma, a które umożliwiają prawidłowe wskazanie stron postępowania. Do obowiązków organu administracji publicznej należy również prawidłowe wskazanie stron postępowania administracyjnego, a obowiązkiem organu odwoławczego w pierwszej kolejności jest zbadanie, czy odwołanie, stosownie do art. 127 kpa, zostało wniesione w terminie, i czy osobie składającej odwołanie przysługuje przymiot strony. 5. Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu pierwszej instancji zezwalająca na podział nieruchomości została wydana w dniu [...] sierpnia 1980 r., zgodnie z wnioskiem, i była traktowana przez organy administracji publicznej jako ostateczna; na jej podstawie dokonano zbycia jednej z działek powstałych w wyniku podziału dokonanego tą decyzją. Skarżący, na których wniosek został dokonany podział nieruchomości zarzucili, że ich podpisy we wniosku z 1980 r. o podział zostały sfałszowane, jednakże nie przedstawili żadnego dowodu potwierdzającego ich tezę. Podnieść jeszcze należy, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że na dole decyzji pierwszoinstancyjnej odręcznie napisano: "Otrzymałem 3 egzemplarze decyzji ...", jednakże, zdaniem Sądu, powinno być: "Otrzymałam ...", co wynika również ze złożonego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 10 stycznia 2012 r. oświadczenia pełnomocnika uczestnika postępowania A. W. – jego żony G. W., która przyznała, że otrzymała 3 egzemplarze decyzji podziałowej z 1980 r., celem przekazania zainteresowanym, co potwierdziła własnym podpisem na znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy decyzji z 1980 r., a odpisy tej decyzji przekazała zainteresowanym. Oświadczyła również, że na prośbę teściów napisała podanie o wydanie decyzji zezwalającej na podział nieruchomości, "ponieważ oni nie byli w stanie sobie z tym poradzić." Z oświadczenia G. W. wynika również, że na wydzielonych działkach nr [...] został wybudowany dom bliźniaczy, pół tego domu jest własnością A. W. a drugie pół skarżącego M. W.; uczestniczka postępowania H. M., a w zasadzie [...] jest córką [...], uczestnik W. W. jest bratem [...], która "została obdarowana chyba w 2003 r. domem wolnostojącym włącznie z działką, który już istniał w 1980 r., w chwili wydania decyzji podziałowej." 6. Podkreślić jednakże przede wszystkim należy, iż art. 107 § 1 kpa wskazuje, co powinna zawierać decyzja administracyjna - m. in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Natomiast z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1980 r. zawiera okrągłą pieczęć, wskazuje imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do wydania decyzji, jednakże nie zawiera żadnego podpisu. Na tę okoliczność organ drugiej instancji uwagi nie zwrócił, więc jego obowiązkiem będzie obecnie, w pierwszej kolejności, zbadanie - czy pismo z dnia 30 sierpnia 1980 r. nazwane decyzją organu pierwszej instancji - jest rzeczywiście decyzją administracyjną. 7. Zdaniem Sądu przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, to jest art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynika sprawy, i nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w sposób umożliwiający merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku strony, a więc przedwczesne byłoby badanie przez Sąd ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie miał na uwadze powyższe. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.