I SA/Wa 911/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg J. S. i M. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji potwierdzającej prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] odmawiającą M. S. i J. S. zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], potwierdzającej E. Ż., J. S., J. S., M. S. i E. S., prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D., powiat [...], województwo [...], w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Wojewoda [...] potwierdził prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami RP: E. Ż. w udziale do 3/10 części, J. S. w udziale do 1/20 części, J. S. w udziale do 3/10 części, M. S. w udziale do 1/20 części i E. S. w udziale do 3/10 części. W decyzji ustalono, że wartość nieruchomości wynosiła [...] zł, z czego 20% to wysokość należnej rekompensaty, stanowiąca kwotę [...] zł. Organ ustalił, że rekompensata zostanie podzielona stosownie do przypadających wnioskodawcom udziałów spadkowych i wynosić będzie, dla: E. Ż. - [...] zł, E. S. - [...] zł, J. S. - [...] zł, M. S. - [...] zł oraz J. S. - [...] zł. Wnioskiem z dnia 21 października 2007 r. J. S., natomiast wnioskiem z dnia 25 października 2007 r. M. S. wystąpili o zmianę ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., żądając równego podziału rekompensaty pomiędzy wszystkich uprawnionych. Do wniosków dołączono prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] września 2007 r., sygn. akt [...] zmieniające postanowienie tego Sądu z dnia [...] lipca 1975 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że stwierdzono, iż spadek po zmarłym w dniu [...] grudnia 1956 r. w G. F. S. na podstawie ustawy nabyli: wdowa A. S. w 5/20 części oraz dzieci: E. S., E. Ż., J. S., J. S. i M. S. po 3/20 części każdy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda [...] odmówił zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. i wskazał, że stosownie do treści art. 155 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie z wnioskiem o zmianę decyzji wystąpili M. S. i J. S. domagając się równego podziału rekompensaty pomiędzy wszystkich uprawnionych, stosownie do przysługującym wnioskodawcom, w dacie orzekania, udziałów spadkowych. Jednakże na zmianę decyzji wyrazili zgodę jedynie wnioskodawcy, natomiast zgody takiej nie uzyskano od E. S. (który zmarł w dniu [...] marca 2008 r.), E. Ż. i J. S. Wobec zatem braku zgody wszystkich stron postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., należało odmówić zmiany tej decyzji. Na skutek odwołania J. S. i M. S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podziela argumentację organu I instancji, że wykładnia przepisu art. 155 kpa wskazuje, iż w przypadku udziału w postępowaniu więcej niż jednej strony, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji w trybie powołanego przepisu, niezbędna jest zgoda wszystkich stron postępowania. Zgoda taka musi być udzielona wyraźnie i nie można jej domniemywać. W związku z powyższym prawidłowo Wojewoda [...] odmówił zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. S. i M. S. W uzasadnieniu wskazali, że zgoda stron postępowania wynikająca z art. 155 kpa jest niezbędna jedynie w sytuacji, gdy nie ma podstaw prawnych do zmiany lub uchylenia decyzji. W niniejszej sprawie natomiast wnioskodawcy przedstawili zmienione orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po ich ojcu - F. S., które zostało pominięte przez organy orzekające w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Biorąc pod uwagę te przesłanki należy wniesioną skargę uznać za uzasadnioną, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze. W przedmiotowej sprawie - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem badania jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 roku, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku o odmowie uchylenia na podstawie art. 155 kpa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku potwierdzającej E. Ż., J. S., J. S., M. S. i E. S. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Przepis art. 155 kpa dopuszcza możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Postępowanie toczące się w trybie art. 155 kpa prowadzone jest w nowej sprawie w stosunku do tej rozstrzygniętej decyzją ostateczną, która ma być zmieniona lub uchylona. Przedmiotem jest więc ustalenie przesłanek do obalenia lub zmiany decyzji już istniejącej. Wnioski skarżących J. S. i M. S., które wpłynęły do organu w dniu 30 października 2007 roku, wszczynające postępowanie, zostały sformułowane jako wnioski o zmianę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku w związku ze zmianą postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku z dnia [...] lipca 1975 roku sygn. akt [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] września 2007 roku sygn. akt [...]. Zdaniem skarżących, w związku z wydanym postanowieniem zmieniającym wszyscy spadkobiercy po F. i A. S. mają równe prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania. Z treści wniosków z dnia 30 października 2007 roku wynika, że dotyczą żądania zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2006 roku w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w G. zmieniającego postępowania spadkowego z dnia [...] września 2007 roku. Natomiast organ pismem z dnia 11 stycznia 2008 roku na podstawie art. 61 § 4 kpa zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji Wojewody [...] w trybie art. 155 kpa. Zdaniem sądu, porównanie treści wniosku skarżących o wszczęcie postępowania oraz zawiadomienia organu z dnia 11 stycznia 2008 roku o wszczęciu postępowania administracyjnego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił istoty wniosku strony, a tym samym dowolnie zakwalifikował wniosek skarżących. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany wyżej przepis art. 7 kpa wymaga załatwienia wniosku po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741). Należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Zasada, zgodnie z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowane wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą rolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2262/98, LEX nr 48718). Z tych względów Sąd uznał, że zostały naruszone przepisy art. 7, 61 § 1 i 77 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien na wstępie wyjaśnić w jakim trybie skarżący chcą dokonać zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku (czy chodzi im w istocie o zmianę w trybie art. 155 kpa, czy też ich wniosek jest w istocie wnioskiem o zmianę decyzji po wznowieniu postępowania z powodu zmiany postanowienia spadkowego), a po wyjaśnieniu tej kwestii zbada złożone wnioski we właściwym trybie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku. Na mocy art. 152 powołanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt II wyroku.