I SA/Wa 912/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], którą stwierdzono, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1955 r. nr [...] w części dotyczącej praw związanych z własnością lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] wydane zostało z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jego nieważności z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków prawnych, zaś w pozostałym stwierdziło nieważność ww. orzeczenia. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1955 r. odmówiło A. D., A. D., M. D. i S. D. przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. B. F. (dalej jako skarżąca) wnioskiem z 30 grudnia 2014 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wskazała, że orzeczenie to dotyczyło praw osoby zmarłej, tj. S. D., zmarłego w dniu [...] sierpnia 1944 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2016 r. stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1955 r. w części dotyczącej praw związanych z własnością lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] wydane zostało z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jego nieważności z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków prawnych, zaś w pozostałym stwierdziło jego nieważność. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że niewątpliwie skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.). Decyzja taka obarczona jest wadą nieważności. Kolegium podało, że organ, uznając, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ocenianej decyzji ma jednocześnie obowiązek zbadać, czy w sprawie nie zaszły okoliczności, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a., tj. czy nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Organ zauważył, że na przedmiotowej nieruchomości posadowiony jest budynek mieszkalny. Jak wynika z pisma Prezydenta W. z 20 lutego 2015 r. lokale mieszkalne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zbyte zostały w wykonaniu decyzji administracyjnych orzekających o ich sprzedaży, zaś lokale mieszkalne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] sprzedane zostały w wyniku podpisanych wcześniej protokołów uzgodnień warunków sprzedaży. W tej sytuacji wobec lokali, których sprzedaż poprzedzało wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne i należało stwierdzić w tym zakresie nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1955 r. (pkt 2 decyzji), zaś w odniesieniu do drugiej grupy lokali skutki takie wystąpiły, stąd organ zobligowany był do stwierdzenia, że w tym zakresie powyższe orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa (pkt 1 decyzji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2017 r., po rozpoznaniu wniosku B. F. i P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało decyzję z [...] kwietnia 2016 r. w mocy, uznając za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji, zarówno odnośnie do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu kontrolowanego orzeczenia administracyjnego, jak i do nieodwracalnych skutków prawnych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. F., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji w części, ewentualnie o ich uchylenie w części. Organowi zarzuciła naruszenie art. 28, art. 6, art. 7, art. 10, art., 30 § 1 i § 4, art. 77, art. 80, art. 97 § 1 pkt 1, art. 107 i art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 2 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2015 r. poz. 1892 ze zm.), art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) i art. 1, art. 5, art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), poprzez uznanie za stronę postępowania osób nieżyjących, tj. I. K. i T. B., jak również osób, które zbyły swoje prawa do nieruchomości lokalowych znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że ustalając strony postępowania bazował na posiadanych aktach własnościowych nieruchomości. Brak było (po wszczęciu postępowania) informacji, aby którakolwiek ze stron została niewłaściwie ustalona. W tej sytuacji należy uznać, ze zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzja z [...] kwietnia 2016 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd ustalił bowiem, że kwestionowane decyzje skierowane zostały do osoby nieżyjącej – I. K., który zmarł w dniu [...] lutego 2016 r. Informacja powyższa wynika zarówno z zapisów księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla lokalu nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w W., w której wpisano nowego właściciela lokalu wraz z informacją o sporządzonym akcie poświadczenia dziedziczenia z [...] lutego 2016 r. nr Rep. [...], jak również z danych zawartych w Rejestrze Spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną, gdzie pod nr wpisu [...] zawarto informacje o dacie zgonu ww. osoby. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że I. K. zmarły w dniu [...] lutego 2016 r. w W. nie mógł być stroną postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia oraz ich prawidłowe adresy. Organ weźmie również pod uwagę zapisy znajdujące się w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości, z których wynika, że zmienili właściciele także innych lokali objętych przedmiotowymi decyzjami. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.