I SA/Wa 914/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-30
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa przez wojewódzki sejmik samorządowy, wynikające z porozumienia o udostępnieniu lokali, stanowi przesłankę do nabycia przez samorządowe województwo prawa własności tej nieruchomości na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa przez wojewódzki sejmik samorządowy, wynikające z porozumienia o udostępnieniu lokali, nie stanowi przesłanki do nabycia przez samorządowe województwo prawa własności tej nieruchomości na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Sąd podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, że nabycie własności ex lege mogło nastąpić jedynie w odniesieniu do nieruchomości znajdujących się we władaniu sejmików na zasadach analogicznych do władania mieniem Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne, co wyklucza nabycie przez najemców lub dzierżawców. Ponadto, część składowa rzeczy nie może stanowić odrębnego przedmiotu własności, a prawo najmu lokalu nie kreuje uprawnień do gruntu.Stan faktyczny
Województwo wniosło skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości. Województwo argumentowało, że porozumienie z 1992 r. dawało sejmikowi władanie nieruchomością w jedyny dopuszczalny prawnie sposób, a organy nie ustaliły zakresu tego władania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. Nr [...] po rozpoznaniu odwołania Zarządu Województwa [...], od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., odmawiającej stwierdzenia nabycia przez województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności jakiegokolwiek udziału w zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanej obecnie w księdze wieczystej [...], utrzymał powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r, działając na postawie art. 68 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872z poźn. Zm.) odmówił stwierdzenia nabycia przez województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności jakiegokolwiek udziału w zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanej obecnie w księdze wieczystej [...]
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Zarząd Województwa [...]. W uzasadnieniu wskazano na naruszenie przepisów procedury administracyjnej: brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, nie zapewnianie czynnego udziału strony w postępowaniu oraz niedochowanie właściwej formy doręczenia decyzji (tj. doręczenia na elektroniczną skrzynkę podawczą odwołującego się – zgodnie z art. 39² k.p.a.). Ponadto odwołujący się wskazał, że skoro na podstawie porozumienia z dnia [...] grudnia 1992 r. sejmik uzyskał władanie nieruchomością w jedyny dopuszczalny prawnie sposób (na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym), to niewłaściwe jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że powinien uzyskać w formie użytkowania, zarządu i trwałego zarządu.
Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że przedmiotowa decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., została wydana na podstawie przepisu art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną, który stanowi, że mienie będące we władaniu wojewódzkich sejmików samorządowych staje się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. mieniem samorządu województwa, na którego obszarze miał siedzibę sejmik.
Z akt sprawy wynika, że na mocy porozumienia zawartego w dniu [...] grudnia 1992 r. pomiędzy Urzędem Wojewódzkim w W. a Sejmikiem Samorządowym Województwa [...], Urząd Wojewódzki przekazał na rzecz Sejmiku pomieszczenia nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w budynku przy [...] w W. z wyposażeniem zgodnie z załącznikiem do porozumienia zawartego w dniu [...] stycznia 1991 r. Powyższe porozumienie zostało zawarte na czas nieokreślony.
W ocenie organu I instancji posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa przez wojewódzki sejmik samorządowy – wynikające z porozumienia z dnia [...] grudnia 1992 r. zawartego z państwową jednostka organizacyjną nie stanowi przesłanki nabycia przez samorządowe województwo praw własności do tej nieruchomości na podstawie art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Organ odwoławczy podzielił powyższe stanowisko, mając na uwadze wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 206/01. W uzasadnieniu ww. wyroku wskazano, że "nabycie przez samorządowe województwo z mocy prawa, prawa własności nieruchomości jako jednej z form mienia mogło nastąpić jedynie w odniesieniu do tych nieruchomości, które znajdowały się we władaniu wojewódzkich sejmików samorządowych jako reprezentacji gmin z obszaru województwa utworzonej na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (tekst jednolity: Dz. U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1998 r.) będących samorządowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, na zasadach analogicznych do określnych w ustawach regulujących wykonywanie przez Skarb Państwa władztwa nad państwowym mieniem, czyli na zasadach analogicznych do władania mieniem Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w szczególności analogicznych do użytkowania, zarządu lub trwałego zarządu. Nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu wojewódzkiego sejmiku samorządowego mogło dotyczyć zatem tylko takiego rodzaju władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela. Nie sposób przyjąć, zdaniem organu odwoławczego aby intencją ustawodawcy regulującego kwestie nabycia mienia przez samorządowe województwo jako samorządową osobę prawną odrębną od Skarbu Państwa było swoiste najemców lub dzierżawców mienia państwowego rozumiane jako przyznanie z mocy prawa, prawa własności nieruchomości dotychczasowemu jej najemcy lub dzierżawy, posiadającemu słabe, bo tylko obligacyjne prawo do faktycznego władania nieruchomością, bardzo ograniczone co do zakresu zarządzania lub rozporządzania najętym lub dzierżawionym mieniem".
W przedmiotowej sprawie Urząd Wojewódzki w W. udostępnił część budynku znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...] (powierzchnię biurową określoną numerami pomieszczeń) do korzystania Sejmikowi Samorządowemu Województwa [...], na podstawie porozumienia z dnia [...] grudnia 1992 r. dotyczącego zasad współpracy, realizując w ten sposób obowiązek wojewody wynikający z art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1998 r.). Nie można jednak uznać zdaniem organu, że wystarczy jakakolwiek prawem przewidziana forma faktycznego władania nieruchomością (częścią nieruchomości), aby nastąpiło nabycie na własność części nieruchomości dotychczas posiadanej w ramach posiadania zależnego wynikającego z ww. porozumienia.
Odnośnie zarzutów proceduralnych, przedstawionych w odwołaniu, organ wskazał, że w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, ze naruszenie przez organ zasad czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem, oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Na stronie stawiającej tego rodzaju zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok: WSA z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/O1 407/14; z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1155/13 – CBOSA). Zasada czynnego udziału kreuje uprawnienie, a nie obowiązek uczestniczenia stron w postępowaniu. Obliguje jednak organ prowadzący postępowanie do zagwarantowania stronie możliwości jej realizacji. Skorzystanie z powyższej zasady może przyczynić się do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. Daje także stronie możliwość przedstawienia organowi prowadzącemu postępowanie stanowiska odnośnie oczekiwanego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy może wydawać rozstrzygnięcie kasacyjne jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie każde zatem naruszenie reguł postępowania dowodowego skutkować będzie koniecznością uchylenia decyzji, w szczególności gdy nie sposób wykazać wpływu takiego uchybienia na wynik postępowania.
W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie stanu prawnego nieruchomości, a odwołujący się nie przedstawił jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miało naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Ponadto odnosząc się do argumentów wskazanych w odwołaniu, dotyczących formy przesłania decyzji organ wskazał, że dodany ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, art. 39² k.p.a. wprowadził elektroniczną formę korespondencji w administracji publicznej w aspekcie spraw realizowanych w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego, tj. w przypadku gdy stroną lub innym uczestnikiem postępowania jest podmiot publiczny. Wojewoda [...] przesłał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. drogą tradycyjną, przez operatora pocztowego. Należy uznać to za uchybienie w sposobie dostarczenia korespondencji, jednakże należy mieć na uwadze, że decyzja została doręczona skutecznie, a art. 39² k.p.a. nie wyłącza art. 39 k.p.a., przewidującego doręczenia tradycyjne. Nie można zatem uznać zdaniem organu, że powyższe miało wpływ na wynik postępowania. Dlatego organ odwoławczy uznał, że oceniana przez niego decyzja Wojewody jest prawidłowa i nie narusza prawa. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Województwo [...] zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.: art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872, z późn. zm., dalej "u.p.w.") poprzez uznanie, że posiadanie wykonywane przez sejmik województwa [...] nie stanowi władania o jakim mowa w tym przepisie;
2) przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nieustalenie jaki był zakres władania nieruchomością przez sejmik województwa [...], wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że przesłanką nabycia mienia, wskazaną w art. 68 ust. 1 u.p.w. jest władanie przez sejmik samorządowy owym mieniem. W niniejszej sprawie organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że Urząd Wojewódzki w W. przekazał część nieruchomości przy [...] do używania na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia. Organ nie ustalił jaki był zakres posiadania przez sejmik wynikający z porozumienia, co było istotne dla sprawy skoro organ sam stwierdził, że władztwo, o którym mowa w art. 68 ust. 1 u.p.w. przejawia się w możliwości samodzielnego korzystania z nieruchomości. Użyte w art. 68 ust. 1 u.p.w. pojęcie władania nie zostało zdefiniowane w przepisach. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2001 r. I SA 2475/99, jeżeli ustawa sama nie definiuje władania oznacza tylko stan faktyczny, niezależny od tytułu prawnego w szczególności organ powinien ustalić kiedy, w jakim trybie i na jakich zasadach przekazano sejmikowi samorządowemu wymienione we wniosku pomieszczenia oraz czy do dnia 1 stycznia 1999 r. nie nastąpiły w tym zakresie zmiany. W postępowaniu toczącym się przed organami I i II instancji nie podjęto zdaniem skarżącego żadnych czynności zmierzających do ustalenia charakteru władania przez sejmik nieruchomością, a nawet zakresu przysługujących mu praw do nieruchomości i mimo iż skarżący na taką potrzebę wskazywał w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się również do wniosków dowodowych o jakie występował skarżący. Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie przyjął, że władanie mieniem przez sejmik samorządowy powinno odbywać się na zasadach analogicznych do wykonywania władztwa mieniem Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Organ I instancji stwierdził (co utrzymał organ II instancji), że "nabycie przez samorządowe województwo z mocy prawa nieruchomości jako jednej z form władania mieniem mogło nastąpić jedynie w odniesieniu do tych nieruchomości, które znajdowały się we władaniu wojewódzkich sejmików samorządowych jako reprezentacji gmin z obszaru województwa utworzonej na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1998 r.) będących samorządowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, na zasadach analogicznych do określonych w ustawach regulujących wykonanie przez Skarb Państwa władztwa nad mieniem państwowym, czyli na zasadach do władania mieniem Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w szczególności analogicznej do użytkowania, zarządu lub trwałego zarządu".
Konkluzja taka w żaden sposób zdaniem skarżącego nie wynika z omawianych przepisów. Co więcej, trudno ją obronić biorąc pod uwagę wykładnię systemową. Pozycja sejmiku samorządowego oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej stanowią zupełnie odrębne regulacje. Uprawnienia do władania mieniem przez jednostki została wyraźnie przewidziana w przepisach gdzie zastrzeżono zarówno jego formę jak i sposób ustanowienia danego prawa. Zupełnie odwrotnie ma się sytuacja sejmików samorządowych. Poczynając od tego, że ich status nie został w żaden sposób określony to nie przyznano im żadnych praw ani do jakiegokolwiek mienia niezbędnych do realizacji ich zadań ani nawet do posiadania majątku. Jedynym przepisem, który przyznawał jakiekolwiek uprawnienie na rzecz sejmiku był art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (dalej "u.s.t."). Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji wojewoda wypełnił wypływający z tego przepisu obowiązek do zapewnienia sejmikowi możliwości korzystania z niezbędnych lokali poprzez przekazanie ich na podstawie porozumienia z [...] grudnia 1992 r. Przepis art. 82 ust. 2 u.s.t. nie przewidywał w jaki sposób wojewoda powinien zapewnić sejmikowi korzystanie z niezbędnych mu lokali. Organ nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że porozumienie z [...] grudnia 1992 r. było odpowiednią do tego formą.
Skoro więc na podstawie wskazanego porozumienia sejmik uzyskał władanie nieruchomością w jedyny dopuszczalny prawnie sposób, to sprzeczne z omawianymi przepisami jest twierdzenie, że powinien je uzyskać w formie użytkowania, zarządu lub trwałego zarządu. Organ nie wskazywał także w jakim trybie i jaki podmiot miałby wskazane prawa na rzecz sejmiku ustanowić, co dobitnie świadczy o niezasadności przedstawionej przez organ argumentacji. Dlatego skarżący nie zgadza się, że władanie wykonywane przez sejmik samorządowy województwa [...] w stosunku do nieruchomości przy [...] przekazanej mu porozumieniem z [...] grudnia 1992 r. nie uprawnia Województwa [...] do nabycia tego mienia. Bezsprzecznie zdaniem skarżącego nie było intencją ustawodawcy ograniczanie wyposażenia nowopowstałych jednostek samorządu terytorialnego jedynie w mienie będące we władaniu na podstawie prawa użytkowania, zarządu lub trwałego zarządu, o których mowa w skarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena taka dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania orzeczenia na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., którą to decyzją organ odmówił stwierdzenia nabycia przez województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności udziału w zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...].
Podstawę materialnoprawną decyzji Wojewody [...] stanowi art. 68 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.), z którego wynika, że mienie będące we władaniu Wojewódzkich Sejmików Samorządowych staje się z mocy prawa z dnia 1 stycznia 1999 r. mieniem samorządu województwa na którego obszarze miał sejmik siedzibę. Kwestią sporną o rozpoznawanej sprawie jest wykładnia pojęcia władania wynikającego z treści powyższego przepisu.
Z akt sprawy wynika, że na mocy porozumienia z dnia [...] grudnia 1992 r. zawartego pomiędzy Urzędem Wojewódzkim w W., a Sejmikiem Samorządowym Województwa [...] Urząd Wojewódzki przekazał na rzecz Sejmiku pomieszczenia nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w budynku przy [...] w W. z wyposażeniem zgodnym z załącznikami do porozumienia. Powyższe porozumienie zostało zawarte na czas nieokreślony. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko organu, że posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa przez Wojewódzki Sejmik Samorządowy wynikające z powyższego porozumienia zawartego z państwową jednostką organizacyjną nie stanowi przesłanki nabycia przez samorządowe województwo prawa własności do tej nieruchomości (lub jej części) na podstawie at. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające (...). Problem ten był już przedmiotem oceny przez Sąd Najwyższy rozpoznający sprawę Zarządu Województwa (...) na decyzję Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie odmowy nabycia z mocy prawa części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na skutek rewizji nadzwyczajnej prezesa NSA od wyroku tego Sądu (vide wyrok SN z 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 206/01). Sąd Najwyższy przyjął, że publicznoprawny charakter regulacji dotyczącej mienia samorządu województwa wynikającej z ustaw ustrojowych (ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) skłania do przyjęcia odmiennego od wynikającego z Kodeksu cywilnego rozumienia pojęcia "mienie będące we władaniu wojewódzkich sejmików samorządowych" użytego w art. 68 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W związku z tym Sąd Najwyższy podzielił pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną (Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego), że nabycie przez samorządowe województwo z mocy prawa własności nieruchomości jako jednej z form mienia mogło nastąpić jedynie w odniesieniu do tych nieruchomości, które znajdowały się we władaniu wojewódzkich sejmików samorządowych jako reprezentacji gmin z obszaru województwa utworzonej na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1998 r.) będących samorządowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, na zasadach analogicznych do określonych w ustawach regulujących wykonywanie przez Skarb Państwa władztwa nad mieniem państwowym, czyli na zasadach analogicznych do władania mieniem Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w szczególności analogicznych do użytkowania, zarządu lub trwałego zarządu. Nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu wojewódzkiego sejmiku samorządowego mogło dotyczyć zatem tylko takiego rodzaju władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztw przez właściciela. Nie sposób przyjąć, aby intencją ustawodawcy regulującego kwestie nabycia mienia oraz przez samorządowe województwo jako samorządową osobę prawną odrębną od Skarbu Państwa było swoiste "uwłaszczenie" najemców lub dzierżawców mienia państwowego rozumiane jako przyznanie z mocy prawa własności nieruchomości dotychczasowemu jej najemcy lub dzierżawy, posiadającemu słabsze przecież, bo tylko obligacyjne prawo do faktycznego władania nieruchomością, bardzo ograniczone co do zarządzenia lub rozporządzania najętym lub dzierżawionym mieniem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieruchomość, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, znajdowała się w trwałym zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (np. urzędu wojewódzkiego), która w ramach posiadanych uprawnień do korzystania z nieruchomości i (ograniczonego) rozporządzania nią udostępniła część tej nieruchomości (powierzchnię biurową, lokal biurowy, lokal użytkowy) na zasadach najmu sejmikowi wojewódzkiemu jako samorządowej jednostce organizacyjnej, realizując w ten sposób obowiązek wojewody wynikających z art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1998 r.). Ostatecznie Sąd Najwyższy przyjął, że posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa przez wojewódzki sejmik samorządowy wynikające z umowy najmu zawartej z państwową jednostką organizacyjną, w której trwałym zarządzie znajdowała się ta nieruchomość nie stanowi przesłanki nabycie przez samorządowe województwo prawa własności tej nieruchomości na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w całości powyższy pogląd podziela. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wyodrębnione w porozumieniu z 1992 r. lokale nie stanowiły odrębnego przedmiotu własności (nie stawiły prawnie wyodrębnionej w osobny przedmiot własności części budynku stanowiącej samodzielne lokale art. 46 § 1 KC). Nabycie własności części nieruchomości (niewyodrębnionych prawnie lokali użytkowych) nie mogło nastąpić, gdyż niezależnie od przyjętej wykładni art. 68 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i sposobu interpretacji użytego w tym przepisie pojęcia "władanie" – zgodnie z art. 47 § 1 KC część składowa rzeczy nie może stanowić odrębnego przedmiotu własności. Najem lokalu jako prawo majątkowe o charakterze obligacyjnym nie kreuje po stronie najemcy jakichkolwiek uprawnień do gruntu pod budynkiem, w którym znajduję się ten lokal. Jednocześnie nie można nabyć prawa własności części zabudowanej nieruchomości (prawa we współwłasności takiej nieruchomości) bez odpowiedniego prawa do gruntu (prawa własności gruntu albo użytkowania wieczystego lub użytkowania), jeżeli budynek stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Opisane trudności z określeniem, w jaki sposób prawo najmu lokalu jako prawo majątkowe o charakterze obligacyjnym miałoby się w opisanej sytuacji przekształcić w prawo własności "części nieruchomości" stanowiącej mienie Skarbu Państwa, prowadzą do wniosku, że przepis art. 68 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie daje podstaw do "uwłaszczenia" najemcy. Nie można zaakceptować sytuacji, w której miałoby dojść do nabycia prawa własności przez samorządowe województwo w odniesieniu do niewyodrębnionej części budynku (a część składowa nieruchomości nie może stanowić odrębnego przedmiotu własności) kosztem państwowej jednostki organizacyjnej (w tym przypadku urzędu wojewódzkiego) mającej nieruchomości w trwałym zarządzie, ustanowionym na potrzeby realizowania przez nią jej publicznoprawnych zadań.
Nie sposób uznać, że przepis art. 68 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną mógł prowadzić do przekształcenia prawa najmu przysługującego wojewódzkiemu sejmikowi samorządowemu w prawo własności przysługujące samorządowi województwa. Dlatego też ten zarzut skargi Sąd uznał za niezasadny. Organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Z tego powodu także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło