I SA/Wa 915/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-23
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Dariusz Pirogowicz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli kwestie podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności były już przedmiotem kontroli sądowej, która oddaliła skargę na te decyzje?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli uprzedni prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na te decyzje stanowi przeszkodę przedmiotową uniemożliwiającą ponowne badanie sprawy. Sąd administracyjny, oddalając skargę, bada legalność decyzji z urzędu, a jego wyrok wiąże organy administracji, co wyklucza ponowne rozpatrywanie tych samych kwestii w trybie stwierdzenia nieważności.Stan faktyczny
Skarżący E. D. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 1984 r. i 1985 r., które stwierdziły nieważność wcześniejszej decyzji z 1982 r. o wyznaczeniu go na nabywcę nieruchomości rolnej. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na prawomocny wyrok NSA z 1985 r. oddalający skargę skarżącego na te decyzje. Skarżący argumentował, że wyrok NSA nie badał kwestii nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z 1982 r. oraz błędnej wykładni przepisów dotyczących nieruchomości rolnych. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że wyrok NSA stanowi przeszkodę przedmiotową do ponownego rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2012 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1985 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z [...] listopada 1984 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] września 1982 r. nr [...].
Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało wydane przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją z [...] września 1982 r. Naczelnik Gminy w [...] orzekł, na podstawie art. 5 i 8 ustawy z 12 marca 1958 r. - o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), o wyznaczeniu E. D. na nabywcę niezabudowanej nieruchomości o pow. [...] ha położonej we wsi M., wykazanej na mapie wsi M.w granicach działki nr [...], a stanowiącej nieużytek.
W wyniku wszczętego z urzędu postępowania Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W., decyzją z [...] listopada 1984 r. stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika Gminy w [...]. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1985 r. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] było ustalenie, że E. D. jest właścicielem działki budowlanej o pow. [...] ha, a z przeznaczonej do sprzedaży nieruchomości tylko obszar [...] ha stanowi użytki rolne. Pozostały zaś areał ([...]ha) stanowi nieużytek. W konsekwencji czego nie odpowiada on minimalnej powierzchni wymaganej dla uznania nieruchomości za nieruchomość rolną wynoszącej, wedle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r., 0,50 ha użytków rolnych. Tym samym nieruchomość ta nie może być zbywana na podstawie przepisów o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Powyższe decyzje poddane zostały kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 października 1985r., sygn. akt II SA 1392/85 oddalił złożoną przez E. D. skargę.
Pismem z 22 maja 2013 r. E. D. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jak też poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W., zarzucając im naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie tych decyzji z rażącym naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a., a także art. 6 k.p.a., a to w związku z tym, że w jego ocenie kontrolowana przez organy decyzja Naczelnika Gminy w [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne. W jej wykonaniu zawarto bowiem akt notarialny o sprzedaży nieruchomości, którego nie mógł w ramach własnych kompetencji wyeliminować organ. Zdaniem skarżącego analiza uzasadnienia zapadłego wyroku NSA (jak też treści skargi), prowadzi do wniosku, że pod tym kątem Sąd nie badał zaskarżonej decyzji Ministra. W konsekwencji wywodził, że nie ma przeszkód by poddać ją kontroli nadzorczej. Odwołał się przy tym do uchwały składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, wedle której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z [...] lipca 2012, w następstwie rozpoznania powyższego wniosku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, uznając, że zaistniała przeszkoda o charakterze przedmiotowym powodująca niedopuszczalność wszczęcia postępowania nadzorczego i merytorycznego rozpoznania wniosku. Odwoływał się on między innymi do wynikającej z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocności materialnej wyroków sadów administracyjnych, a w konsekwencji związania nimi organów. Wskazywał także na unieważnienie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1985 r. sygn. akt [...] zawartego w wykonaniu decyzji Naczelnika Gminy w [...] aktu notarialnego z [...] września 1982 r. oraz wynikające z art. 365 § 1 k.p.c. związanie organów i sądów tym wyrokiem.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem E. D. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut braku właściwego umocowania Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gmin oraz naruszenie zasad współżycia społecznego przy podejmowaniu decyzji nadzorczych.
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2012 r., utrzymał kwestionowane postanowienie w mocy. Zdaniem organu w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 1985 r. oddalającym skargę strony na decyzję, których stwierdzenia nieważności obecnie domaga się ona domaga, Sąd ów uznał, że nie zostały naruszone przepisy stanowiące podstawę wydania kontrolowanych orzeczeń, w tym również przepisy postępowania administracyjnego w zakresie właściwości organów. Minister zauważył przy tym, że sądy administracyjne z urzędu badają podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji, będąc związanym tym wyrokiem nie może ponownie badać orzeczeń, których kontroli dokonał już sąd.
Na postanowienie to E. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie "art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz niezastosowanie do nieodpowiadającego jego treści administracyjnoprawnego stanu faktycznego", a także naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie do wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, a więc naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podnosił on, że zarówno Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegli rażącego naruszenia prawa w wydanej przez Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu decyzji, a mianowicie pominięcie prawidłowej wykładnia pojęcia nieruchomości rolnej. Skarżący wywodził mianowicie, odwołując się do treści § 1 i 2 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. - w sprawie przenoszenia własności rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U.z 1972, Nr 31, poz. 215), że teza, która legła u podstaw wydania decyzji nadzorczej, iż nie mógł on nabyć działki nr [...]bowiem łączna wielkość już posiadanej nieruchomości i nieruchomości kupionej jest mniejsza niż minimalna wielkość obszarowa gospodarstwa rolnego (tj. 0,5 ha), będąca podstawą materialnoprawną decyzji, jest sprzeczna z ww. przepisem i należy ją ocenić jako rażące naruszenie prawa, w tym również zasady legalizmu.
Zdaniem skarżącego Minister Rolnictwa i Rozwoju nie poddał obecnie dokładnej weryfikacji całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, ani też nie przeprowadził analizy przepisów prawa, skupiając się jedynie na fakcie, że w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 1985 r. Tymczasem w jego ocenie przepis art. 170 ustawy Prawo o powstępowaniu przed sądami administracyjnymi, w aktualnym brzmieniu nie zabrania wnoszenia skarg na innej podstawie, niż ta która była rozpatrywana wcześniej. Poprzednio rozpatrywana sprawa w trybie zwykłego odwołania od decyzji, jest bowiem czymś innym niż stwierdzenie nieważności decyzji
W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 8 maja 2013 r. I SA/Wa 2471/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie jako obarczone wadą dająca podstawę do wznowienia postępowania, a to w związku z tym, że osoba która podpisała zaskarżone postanowienia brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia. W związku z czym doszło, w ocenie Sądu, do istotnego naruszenia art.24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Wyrok ten w następstwie rozpoznania wywiedzionej od niego skargi kasacyjnej został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1842/13, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. W motywach tego wyroku Sąd kasacyjny wywodził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odczytał uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09. W konsekwencji czego wadliwie przyjął, że postanowienie odwoławcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 października 2012 r. tytko z tego powodu, że zostało podpisane przez tego samego Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemi –Z. A., który podpisał w imieniu Ministra postanowienie wydane na skutek pierwotnego rozpoznania sprawy, zawiera wadę skutkująca koniecznością jego uchylenia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądowej jest odmowa wszczęcia z wniosku E. D. postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1985 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. z [...] listopada 1984 r., ze względu na uprzednią przeprowadzoną sądową kontrolę tych decyzji i wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnego wyroku oddalającego wniesioną na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej skargę.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 60 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności (o ile nie są one wszczynane z urzędu) z uwagi na treść art. 157 § 2 k.p.a., przewidującego możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. Z treści przywołanego art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te wprawdzie nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej należy przyjąć, że obejmują ona takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do uruchomienie postępowania. Za taką przeszkodę o charakterze przedmiotowym zaś uznać należy uprzednio sformułowaną przez sąd administracyjny ocenę jako zgodnej z prawem decyzji, której stwierdzenia nieważności z przyczyn opisanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obecnie żąda strona. Wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę jest wszak rezultatem stwierdzenia niewystępowania wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności, a jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona wadliwa z punktu widzenia ustawowych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku brzmieniem art. 206 k.p.a. (podobnie jak ma to miejsce obecnie w świetle art. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że z urzędu winien on badać legalność kontrolowanych przez siebie rozstrzygnięć w zakresie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Oddalenie więc skargi z innych przyczyn niż brak legitymacji procesowej po stronie skarżącego oznacza, że sąd takich naruszeń prawa nie dostrzegł. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanej tak przez organ jak i skarżącego uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA z 2010 r., Nr 2, poz.18.) żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.
Mimo, że powyższa uchwała została podjęta w okresie obowiązywania art. 157 § 3 k.p.a., a przed okresem obowiązywania art. 61a § 1 k.p.a., pozostaje aktualna w niniejszej sprawie, gdyż przepisy te dotyczą jedynie formy odmowy wszczęcia postępowania (decyzją – na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. albo postanowieniem – na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.).
W motywach tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednocześnie m.in., że "ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji." Dokonanie zaś tego rodzaju ustaleń wymaga zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku, po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym.
Przyczyny, w których skarżący upatruje kwalifikowanej wadliwości prawnej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1985 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. z [...] listopada 1984 r. mają tkwić z jednej strony w rażącym naruszeniu art. 156 § 2 k.p.a., polegającym na nie uwzględnieniu, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] września 1982 wywołała nieodwracalne skutki prawne, co stanowiło przeszkodę uniemożliwiającą jej eliminację z obrotu prawnego, stosownie do art. 158 § 2 k.p.a. Z drugiej zaś, w wadliwej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak też obowiązujących w roku 1982 przepisów, a zwłaszcza przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 ze zm.), skutkiem czego było błędne uznanie, że sprzedawane nieruchomości łącznie z nieruchomościami posiadanymi już przez skarżącego nie spełniały normatywu obszarowego, umożliwiającego sprzedaż w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych [...] (Dz.U. Nr 17, poz. 71 ze zm.).
W tym stanie rzeczy kluczowe dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia jest ustalenie, czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Miast prawidło ocenił, że podnoszone obecnie przez inicjatora postępowania nieważnościowego kwestie były już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego w 28 października 1985 r. jego skargę.
W przywoływanym wyroku Sąd wprawdzie explicite nie wskazał, że poddana kontroli nadzorczej decyzja Naczelnika Gminy Naczelnika Gminy w [...] z [...] września 1982 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 in fine k.p.a. Jednak nie oznacza to, jak usiłuje wykazać skarżący, że pod tym kątem zaskarżone wówczas decyzje nadzorcze Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie były przez Sąd badane. Zważyć wszak należy, że warunkiem koniecznym stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, iż jest ona obarczona co najmniej jedną z kwalifikowanych wad prawnych opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. przy jednoczesnym niezaistnieniu negatywnych przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a. Kontrolując zatem decyzje stwierdzające nieważność decyzji z [...] września 1982 r. sąd administracyjny tych aspektów nie mógł pominąć, niezależnie od tego czy te kwestie były podnoszone w skardze czy nie. W konsekwencji zawarte w uzasadnieniu wyroku stwierdzenie, iż "zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodna z prawem" w rzeczywistości oznacza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd ów ocenił, iż stwierdzenie nieważności decyzji było uzasadnione nie tylko zaistnieniem kwalifikowanej wady prawnej decyzji Naczelnika Gminy w [...] (w tym wypadku wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ale również brakiem przeszkód do podjęcia tej treści rozstrzygnięcia wynikających z hipotezy normy prawnej zawartej w przepisie art. 156 § 2 in fine k.p.a.
Także argumenty podnoszone w skardze, a wskazujące na wadliwość decyzji nadzorczej Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wynikającej z błędnego uznanie, iż sprzedawane na mocy decyzji Naczelnika Gminy nieruchomości łącznie z nieruchomościami posiadanymi już przez skarżącego nie spełniały normatywu obszarowego, umożliwiającego ich zbycie w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wbrew zarzutom skargi, stanowiły przedmiot rozważań Sądu, gdyż stanowiły one zasadniczą oś sporu w sprawie pomiędzy organami nadzoru a skarżącym. Zwrócić jednak należy uwagę, iż o trafności rozstrzygnięcia eliminującego z obrotu prawnego od dnia wydania decyzję Naczelnika Gminy w [...], nie zadecydowało podzielenie przez Sąd argumentów organów o braku spełnienia przez nieruchomość podlegającą sprzedaży kryteriów pozwalających zakwalifikować ją jako rolną w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów, ale to, że jej nabywca nie spełniał wymogów z art. 160 k.c. Innymi słowy dokonując kontroli decyzji nadzorczych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a więc stwierdzenie nieważności decyzji o wyznaczeniu E. D. na nabywcę nieruchomości położonych we wsi M., odpowiada prawu, ale wynika to z innych względów niż podniesione przez organ nadzoru. Wskazuje na to wprost stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnienia wyroku, gdzie stwierdzono, iż "[...] zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dowodów na okoliczność czy i jaki obszar spornej nieruchomości o pow. [...] ha ma charakter gruntów rolnych. Powyższy brak nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem zaskarżona decyzja w ostatecznym kształcie odpowiada prawu również gdyby dać wiarę skarżącemu, iż znaczna część działki może być użytkowana na cele produkcji rolnej", a w dalszej kolejności podano, że " [...] obligatoryjne byłoby stwierdzenie nieważności decyzji z dn. [...] września 1982 r. wydanej z upoważnienia Naczelnik Gminy w [...], także wówczas gdyby zbywana nieruchomość miała charakter nieruchomości rolnej"
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że pod względem przedmiotowym zachodzi tożsamość sprawy rozstrzygniętej już ostateczną i prawomocną decyzją nadzorczą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1985 r. oraz sprawy objętej żądaniem E. D.. W tym stanie rzeczy jego wniosek o stwierdzenia nieważności tej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a. oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ze względu na zaistnienie przeszkody przedmiotowej w postaci stanu powagi rzeczy osądzonej - jak trafnie uznał Minister - nie mógł skutecznie uruchomić postępowania nadzorczego. Prowadzenie w takich okolicznościach faktycznych i prawnych postępowania z ww. wniosku miałoby bowiem na celu ponowną kontrolę prawomocnej decyzji w aspekcie przesłanek określonych w art.156 §1 pkt 2 k.p.a., co ze względu na związanie organów oraz sądów, z mocy art. 170 i 171 p.p.s.a. prawomocnym wyrokiem, było niedopuszczalne.
To zaś oznacza, że organ nadzoru prawidłowo zastosował art. 61 a § 1 k.p.a. i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w W. Podnoszone zaś w ustalonym stanie faktycznym argumenty skarżącego co do braku wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oceny skutków prawnych wywołanych kontrolowaną w postepowaniu nieważnościowym decyzją Naczelnika Gminy w [...], w aspekcie przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a., a w konsekwencji niezaistnienia w sprawie w tym zakresie stanu powagi rzeczy osądzonej, uznać należy li tylko za niczym nieuzasadnioną spekulację. Całkowicie jest chybiony również zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego to naruszenia skarżący upatruje w jego niezastosowaniu w stosunku do decyzji z 1985 r. Zważyć wszak należy, że przedmiotem zaskarżenia nie jest rozstrzygnięcie przesądzające o legalności tej decyzji, ale wyłącznie akt (postanowienie) o charakterze procesowym, stwierdzające zaistnienie przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie kontroli ww. decyzji w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 i n k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło