I SA/Wa 92/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w B. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania nieruchomości do rejestru zabytków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie "[...]" w B. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania nieruchomości do rejestru zabytków. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na ww. postanowienie Stowarzyszenie "[...]" w B. wystąpiło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie podało, że nie posiada jakiegokolwiek majątku i nie osiąga przychodów wobec niepobierania składek członkowskich. Wszystkie działania interwencyjne, na których skupia swoją działalność Stowarzyszenie, podejmowane są, jak wyjaśniono we wniosku, społecznie przez jego członków. Z przedłożonego regulaminu Stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2009 r. wynika, że "[...]" jest stowarzyszeniem zwykłym, które uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich (pkt 8). Z załączonej do wniosku o prawo pomocy uchwały członków Stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2009 r. (uchwała nr [...]) wynika jednocześnie, że członkowie Stowarzyszenia "w związku z trudną sytuacją materialną (...) postanowili zwolnić do odwołania członków Stowarzyszenia "[...]" ze składek zaległych i bieżących". Pismem z dnia 23 marca 2011 r. Stowarzyszenie "[...]" wniosło sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2011 r. utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. W złożonym sprzeciwie z dnia 23 marca 2011 r. skarżące Stowarzyszenie podniosło, iż z faktu, że jest organizacją non profit nie wywodzi swego prawa do zwolnienia z kosztów sądowych tylko podkreśla, że funkcjonowanie jego oparte jest jedynie na pracy społecznej członków, których ilość spełnia minimalne wymogi ustawowe i wynosi 3 osoby. Stowarzyszenie nie jest nastawione na zysk, zysku nie osiąga, nie posiada najmniejszych możliwości finansowych, a jego członkowie egzystują na poziomie dalece odbiegającym od średniej krajowej. Ponadto dodało, że jego członkowie mając świadomość konieczności finansowania zasilenia funduszy organizacji dokonują tylko tych wpłat (zakup materiałów biurowych), które umożliwiają skuteczne funkcjonowanie. A zatem w rozpoznawanej sprawie wpis sądowy w kwocie 100 zł nie znajduje uzasadnienia w finansach Stowarzyszenia jak również w budżetach domowych członków. Członkowie tworząc Stowarzyszenie nie mogli z góry założyć, że postępowania administracyjne inicjowane w zakresie przestrzegania ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami doprowadzą ich do sądu i spowodują koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W tej sytuacji, Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich. W odróżnieniu od stowarzyszenia, o którym mowa w rozdziale 2 cyt. ustawy, stowarzyszenie zwykłe nie jest uprawnione do prowadzenie działalności gospodarczej, przyjmowania darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywania dotacji, a także korzystania z ofiarności publicznej. Niezależnie od ograniczeń wynikających ze wskazanego powyżej sposobu finansowania, z regulacji odnoszącej się do stowarzyszenia zwykłego, wywieść można, że założyciele stowarzyszenia, określając cele i formy działania, zobowiązani są przewidzieć środki finansowe adekwatne do postawionych przed sobą zamierzeń. Zasada ta stanowi rozwinięcie wielokrotnie podkreślanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska, że każde stowarzyszenie, niezależnie od tego, że ma charakter uproszczony, zobowiązane jest do zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności. W przedmiotowej sprawie zaś, z wyjaśnień złożonych przez Stowarzyszenie wynika, iż nie pobiera ono składek od swoich członków, a tym samym nie ma środków na swoją działalność. Pokreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który należy podzielić, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków, chociażby w drodze obowiązkowych składek. Skoro zatem strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony. Stowarzyszenie odstępując od pobierania składek członkowskich, nie może przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę wykazaną przez Stowarzyszenie sytuację finansową Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.