I SA/Wa 92/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Maria Tarnowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. P. i Z. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących M. P. i Z. P. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwoty po [...] ([...]) złotych dla każdego z nich, tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P. i Z. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za przyłącze wodociągowe [...] leżące poza granicami nieruchomości wywłaszczonej, położonej w obrębie [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...], oznaczonej jako działkami nr [...] przeznaczonej pod autostradę płatną [...], uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za fragment wodociągu o długości [...] m doprowadzającego wodę do nieruchomości położonej w obrębie [...]. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, została przeznaczona pod budowę autostrady płatnej [...] na odcinku [...] (od km [...] do km [...]) . Kwestia przyłącza wodociągowego doprowadzającego wodę z wodociągu gminnego do działki nr [...] została, ze względu na potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia podmiotu uprawnionego do jego otrzymania, wyłączona do odrębnego postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł o odmowie przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za przyłącze wodociągowe [...] leżące poza granicami nieruchomości wywłaszczonej. Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożył M. P. i Z. P. W uzasadnieniu swojego odwołania wskazali, że znajdująca się na wywłaszczonym gruncie tuczarnia nie mogła funkcjonować bez wody , wobec czego powinni otrzymać także odszkodowanie za fragment wodociągu biegnącego od drogi [...] do działki nr [...]. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 20112 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za fragment wodociągu o długości [...] m doprowadzającego wodę do nieruchomości położonej w obrębie [...]. W uzasadnieniu Minister powołał przepis art. 134 ust. 1-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) zgodnie, z którym podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Wskazał przy tym, że przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Minister Infrastruktury wskazał ponadto na przepisy kodeksu cywilnego dotyczące definicji nieruchomości, wskazując przy tym, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. wyraźnie wskazuje, że odszkodowanie należy się za nieruchomość rozumianą jako grunt wraz z jego częściami składowymi. W związku z powyższym stwierdził, że odszkodowanie należne jest wyłącznie za tę część nieruchomości (wraz z naniesieniami, ale wyłącznie tymi, które stanowią jej części składowe), która została wywłaszczona pod inwestycję drogową, czyli w sprawie niniejszej za dwie działki nr [...] i [...]. Ponadto Minister Infrastruktury wskazał, że podstawę ustalenia w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. odszkodowania, stanowił operat szacunkowy sporządzony w dniach [...] stycznia 2009 r., w którym rzeczoznawca majątkowy oszacował przedmiotową nieruchomość na całkowitą kwotę [...] zł i w tej wysokości Wojewoda [...] ustalił należne odszkodowanie. Powyższe zdaniem Ministra jednoznacznie wskazuje, że tak ustalone odszkodowanie zawiera w sobie także wartość przyłącza wodociągowego znajdującego się na wywłaszczonym gruncie. Podkreślił przy tym, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uwzględnienia w kwocie odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, wartości innych elementów, w tym przypadku fragmentu wodociągu biegnącego w drodze gminnej na odcinku od granic działki [...] do wodociągu stanowiącego własność Gminy [...]. Niezgadzając się z takim rozstrzygnięciem M. P. i Z. P. reprezentowani przez pełnomocnika adw. M. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając Ministrowi infrastruktury naruszenie m.in.: - art. 191 kc w zw. z art. 46, 47 i 49 kc w zw. z art. 6, 7 i 8 kpa polegające na błędnej wykładni przepisów prawa cywilnego materialnego dotyczącego prawa własności części składowych nieruchomości, co doprowadziło do odmowy przyznania im odszkodowania za część wodociągu o długości [...] m doprowadzającego wodę do działki [...] przez Ministra Infrastruktury, który błędnie przyjął, że wskazany fragment wodociągu nie stanowił części składowej wywłaszczonej nieruchomości, wobec czego nie jest należne skarżącym odszkodowanie w tym zakresie; - art. 18 ust. 1 w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych z dnia 10 kwietnia 2003 r. w zw. z art. 134 ust. 1-4 oraz z art. 135 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za fragment wodociągu o długości [...] m doprowadzającego wodę do działki [...], a jedynie za część przyłącza wodociągowego znajdującego się na wywłaszczonym gruncie, podczas gdy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie wyżej wskazanych przepisów jest należne także za części składowe nieruchomości, którą była także sporna część wodociągu; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa polegające na braku rozpatrzenia przez organy obu instancji materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób wyczerpujący, zgodny z prawem i w granicach swobodnej oceny dowodów oraz braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo odnieśli się wskazanych powyżej zarzutów oraz opisali stan sprawy. Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga aczkolwiek, z innych przyczyn niż w niej wymienione podlega uwzględnieniu. Istotą sporu w sprawnie niniejszej jest kwestia , czy wydając zaskarżoną decyzję Minister Infrastruktury zasadnie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010r. i orzekł o odmowie przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za fragment wodociągu o długości [...]m, doprowadzającego wodę do nieruchomości położonej w miejscowości [...], która została przeznaczona pod autostradę płatną [...] i wywłaszczona. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji wydanej przez Ministra Infrastruktury w dniu [...].11.2011r. zapadła ona na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 kpa . Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności w wyniku wniesienia odwołania organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Zakres tego rozstrzygnięcia wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji . Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Rodzaje decyzji, które mogą zapaść w postępowaniu przed organem odwoławczym wyczerpująco wymienia art.138 § 1 i 2 kpa . Stosownie do jego treści organ odwoławczy wydaje decyzję, w której : 1) Utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję – w przypadku gdy uzna, że decyzja wydana przez organ I instancji jest prawidłowa , zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem jak i pod względem celowości. 2) Uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tą decyzję – umarza postępowanie I instancji w całości albo w części, albo 3) Umarza postępowanie odwoławcze -w przypadku gdy dojdzie do przekonania, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest nieprawidłowe i wymaga weryfikacji. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy może podzielić stanowisko zajęte przez organ I instancji lub dokonać odmiennej oceny okoliczności faktycznych i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie . W wyniku tego może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji w całości bądź w części , albo też umorzyć postępowanie odwoławcze. Brak jest podstaw do przejęcia , aby organ odwoławczy, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, mógł uchylić decyzję organu I instancji (a zatem zakwestionować zapadłe rozstrzygnięcie), a następnie wydać decyzję identyczną z decyzją, która została uchylona. Minister Infrastruktury, obecnie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej , uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010r orzekającą o odmowie przyznania M. P. i Z. P. odszkodowania za przyłącze wodociągowe [...] leżące poza granicami nieruchomości wywłaszczonej położonej w obrębie [...], gminie [...] ,powiecie [...], województwie [...] , a następnie decyzją własną z dnia [...].11.2011r. odmówił wyżej wymienionym przyznania odszkodowania za to samo przyłącze. Wskazane rozstrzygnięcie nie mieści się w ramach zakreślonych dyspozycją art. 138 § 1 pkt. 2 kpa , co oznacza, że zapadło z naruszeniem tego przepisu. Powyższe uchybienie przesądza o konieczności jego uchylenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu , w wyniku czego wyda rozstrzygnięcie przewidziane treścią art. 138 kpa . Mając wskazane okoliczności na uwadze, na podstawie art. 145§ 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art.200 p.p.s.a.