I SA/Wa 920/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez gminę oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. S.A. Oddział [...] w K., uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem [...] maja 1990 r., przez Gminę K., własności zabudowanej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., w obrębie nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] powołaną wyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdził komunalizację oznaczonej nieruchomości z mocy prawa na rzecz Gminy K., na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podał, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu [...] maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i pozostawała bez tytułu prawnego, jedynie w faktycznym władaniu K.. Od decyzji Wojewody [...] odwołała się "P." S.A. Oddział [...] w K. podnosząc, że złożyła do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nabycia w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) prawa użytkowania wieczystego oznaczonych gruntów, w tym przedmiotowej działki nr [...]. Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zważyła, że komunalizacja na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. powoduje, iż z dniem [...] maja 1990 r., z mocy samego prawa następuje przejście prawa własności na właściwą gminę. Decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny i potwierdza tylko ten fakt. Skoro skutek prawny następuje w dniu [...] maja 1990 r., to może on dotyczyć składników mienia, w tym nieruchomych, tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu [...] maja 1990 r. Dotyczyć to może zarówno stwierdzenia nabycia własności konkretnego i istniejącego wówczas składnika majątkowego, a nie niewydzielonej jeszcze wtedy części nieruchomości, odmiennie oznaczonej i mającej inne granice oraz powierzchnię. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że działka nr [...] została wydzielona po dniu [...] maja 1990 r. Nie mogą więc mieć do niej zastosowania ani przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ani obowiązujące przed tą datą uregulowania dotyczące ustanawiania prawa zarządu nieruchomościami. W aktach sprawy znajduje się wniosek Zarządu Miasta K. z dnia 3 czerwca 2003 r. o ujawnienie tej działki w księdze wieczystej. Brak jest jednak dokumentów o utworzeniu tej działki. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia sposobu i daty wydzielenia działki, o której komunalizację wystąpiła Gmina Miasta K. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2004 r. wniosła Gmina Miejska K. podnosząc zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Skarżąca uważa za błędne stanowisko organu odwoławczego, że stwierdzenie jak i odmowa stwierdzenia nabycia własności dotyczyć musi konkretnego istniejącego w dniu [...] maja 1990 r. składnika majątkowego, a nie innych, odmiennie oznaczonych ewidencyjnie i mających inne granice nieruchomości. W trakcie kilkunastu lat, jakie upłynęły od tej daty zmieniła się ewidencja gruntów. Regulacja ta była związana z koniecznością dokonywania nowych podziałów nieruchomości oraz modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków. W tej sytuacji stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jakoby komunalizacji podlegać mogła tylko nieruchomość w granicach istniejących w dniu [...] maja 1990 r., jest nieuzasadnione. Działka nr [...] o powierzchni 0.7788 ha powstała z dokonywanych kolejno podziałów istniejącej uprzednio działki nr [...] o powierzchni 2.1695 ha, utworzonej operatem nowej ewidencji gruntów w 1986 roku z parcel gruntowych l. kat [...] oraz części parceli [...] i jest zabudowana garażami. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i wskazała, że w skardze ujawniono, iż istotnie działka nr [...] powstała po dniu [...] maja 1990 r. Potwierdza to konieczność wyjaśnienia stanu prawnego działki i stanu faktycznego w zakresie ewidencji gruntów przez organ powołany do wydania decyzji w przedmiocie komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wobec czego skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2004 r. jest decyzją kasatoryjną opartą na przepisie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 136 kpa organ odwoławczy posiada kompetencje do przeprowadzenia, na żądanie strony lub z urzędu, uzupełniającego postępowania dowodowego. Wiąże się to z obowiązkiem wnikliwego, szybkiego i z użyciem najprostszych środków, załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych (art. 12 kpa). Wydanie decyzji kasacyjnej stanowi zatem wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, co oznacza, że może być ona podjęta wyłącznie na podstawie i w granicach wyznaczonych w art. 138 § 2 kpa (por. wyrok NSA z dnia 27.10.1999 r. I SA 2127/98 niepublik., także wyrok NSA z dnia 28.07.2000 r. I SA 97/2000 niepublik.). Przedmiotem oceny Sądu jest w tej sytuacji okoliczność, czy organ odwoławczy nie przekroczył granicy wyznaczonej przepisem art. 138 § 2 kpa. W niniejszej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jest poza sporem, że każda czynność prawna, a w tym także wydanie decyzji administracyjnej, musi uwzględniać aktualny stan ewidencyjny gruntów. Zatem i decyzja komunalizacyjna musiała uwzględniać stan ujawniony w ewidencji gruntów aktualny na dzień [...] maja 1990 r. Tymczasem z treści uzasadnienia decyzji Wojewody [...] nie wynikało, jakiej nieruchomości - według stanu na dzień [...] maja 1990 r. - dotyczyła komunalizacja. Wyjaśnienie tej kwestii nie było także możliwe w oparciu o przedstawiony przez Wojewodę materiał dokumentacyjny. Wprawdzie ze znajdującego się w aktach administracyjnych wykazu zmian gruntowych sporządzonego przez uprawnionego geodetę wynika, że działka nr [...] w nowej ewidencji gruntów odpowiada dotychczasowej działce nr [...], jednak dokument ten nie daje odpowiedzi na pytanie, jaki był stan ewidencyjny działki w dniu [...] maja 1990 r. Treść skargi potwierdza, że w okresie od dnia [...] maja 1990 r. do dnia wydania decyzji komunalizacyjnej dokonywano podziałów, wynikiem których było utworzenie działki nr [...]. Skutek przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mógłby powstać tylko wówczas, gdyby oznaczenie nieruchomości w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej odpowiadało oznaczeniu ewidencyjnemu istniejącemu w dniu [...] maja 1990 r. Wymagało to jednak odpowiedniego wyjaśnienia w treści decyzji komunalizacyjnej. Z uwagi na brak tych wyjaśnień uzasadnione było uchylenie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Należy zwrócić przy tym uwagę, że braki postępowania wyjaśniającego dotyczą także ustaleń w zakresie stanu prawnego nieruchomości. Treść sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2003 r. wypisu z księgi wieczystej KW nr [...] dotyczącej nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 7788 m2 (a więc odpowiadającej powierzchni przedmiotowej nieruchomości) wskazuje, że w dziale drugim tej księgi wieczystej ujawniono: "Skarb Państwa w zarządzie i użytkowaniu H. na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu PWRN Wydział [...] w K. z dnia [...].06.1954 r. [...]". Do tego wpisu oraz jego znaczenia dla sprawy komunalizacji Wojewoda [...] w ogóle się nie odniósł. W świetle powyższego wpisu w dziale drugim księgi wieczystej wymaga jednoznacznego wyjaśnienia, czy i jakie prawo przysługiwało w dniu [...] maja 1990 r. przedsiębiorstwu państwowemu - H. w K., a w konsekwencji jaki był w istocie stan prawny przedmiotowej nieruchomości w tej dacie. Okoliczność ta ma zasadniczy wpływ na treść decyzji komunalizacyjnej. Z przedstawionych przyczyn - uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa - Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.