I SA/Wa 920/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi H. K. i R. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania H. i R. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2007 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielonej z działki nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej Nr [...], zajętej pod drogę publiczną. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy : Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) decyzją z [...] maja 2007 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności działki nr [...] jako zajętej pod drogę publiczną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stosownie do postanowień art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Wojewoda podkreślił, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa może zatem nastąpić jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 roku działka nr [...] (z której została wydzielona działka nr [...]) stanowiła własność E. M., a obecnie prawa do tej działki nabyli R. i H. K. Również w dniu 31 grudnia 1998 roku przedmiotowa działka pozostawała we władaniu publicznoprawnym (co potwierdza oświadczenie [...] z dnia [...] marca 2007 roku) i była zajęta pod pas drogowy ([...]) ul. [...], która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 roku w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35 poz. 179), została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich jako droga miejska. Droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160 poz. 1071), a więc zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 roku, droga ta stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r. Organ ponad to wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie ww. art. 73 do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela. Natomiast wykorzystywanie gruntu pod [...] niewątpliwie świadczy o władztwie. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. złożyli H. i R. K. Decyzji Wojewody [...] zarzucili obrazę przepisu art. 7 kpa., obrazę przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez pozbawienie strony udziału w prowadzonym postępowaniu oraz bezzasadne i niczym nie poparte przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 1 stycznia 1999 roku we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg. W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Sąd administracyjny nie ma zatem prawa rozstrzygać sprawy merytorycznie, ani narzucać organom treści rozstrzygnięcia. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było wydanie decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości zajętej pod drogi publiczne, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha (powstałą po podziale działki nr [...]), położonej przy ul. [...] w [...]. Podstawę prawną takiej decyzji stanowi przepis art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Artykuł 73 omawianej ustawy, sankcjonujący "faktyczne wywłaszczenie" nieruchomości wcześniej zajętych pod drogi publiczne, jest przepisem incydentalnym i wyjątkowym. W myśl tego przepisu (ust. 1) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przejście własności potwierdza ostateczna decyzja wojewody (ust. 3), zaś odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, zaś Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Przedmiotem badania w tego rodzaju sprawach jest tylko stan prawny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Pozytywna decyzja Wojewody zostaje wydana tylko wówczas, gdy nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i w określonej dacie była zajęta pod drogi publiczne. Zdaniem sądu wyżej wymienione przesłanki zostały spełnione. Z dokumentacji technicznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że na przedmiotowej działce dokonano w [...] roku przebudowy [...]. Fakt usytuowania [...] na przedmiotowej działce potwierdza również notatka urzędowa sporządzona w dniu [...] czerwca 2006 roku przez geodetę B. K. Wynika zatem, że została spełniona przesłanka zajętości pod drogę publiczną. Bowiem w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) pasem drogowym w dniu 31 grudnia 1998 r. był wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (art. 4 ust. 1 pkt 1). Przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do przedstawionych wyżej definicji pasa drogowego jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. Bez wątpienia urządzenie na przedmiotowej nieruchomości [...] wskazuje na fakt zajętości pod drogę. Należy przy tym zauważyć, iż do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P. 5/99 (OTK ZU 2000/2, poz. 60). Droga ta ma również charakter drogi publicznej (kolejna przesłanka), gdyż wynika z akt sprawy, że ul. [...] została w 1986 roku zaliczona do kategorii dróg [...], a następnie stała się własnością Gminy Miasta [...], ponieważ nie została umieszczona w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich podlegających przejęciu przez gminy o statusie miasta zamieszczonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1995 roku w sprawie jednostek organizacyjnych oraz dróg nie podlegających przejęciu przez gminy o statusie miasta (Dz. U. z 1995 r. NR 145 poz. 711). Wreszcie została spełniona kolejna przesłanka tj., w dniu 31 grudnia 1998 roku nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Z dokumentów zawartych w aktach sprawy wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność w tym dniu E. M. Jeszcze raz należy podkreślić, że dla przejścia własności gruntu na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wystarczy, iż grunt nie stanowiący ich własności był w tym dniu zajęty pod drogę publiczną i pozostawał we władaniu tych podmiotów. Stan taki bezspornie miał miejsce w niniejszej sprawie, zasadnie zatem Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę Miasta [...]. Tak więc w tych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze dotyczące błędnego przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 1 stycznia 1999 roku we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg oraz naruszenia art. 7 kpa nie mogą zostać uwzględnione. Również za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 10 kpa. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymali zawiadomienie z dnia [...] marca 2007 roku o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz informację o możliwości zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Mieli więc możliwość czynnego brania udziału w każdym stadium postępowania . Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji.