I SA/Wa 922/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.M. i R.M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odrzucić skargę R.M. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2017 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1992 r. nr [...] w części dotyczącej dawnej parceli nr [...]. Decyzja została skierowana m.in. do R.M. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. D.M. działając jako pełnomocnik R.M. oraz w imieniu własnym jako jego spadkobierca wniosła skargę na ww. decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. W uzasadnieniu skargi wskazała, że działa jako pełnomocnik jej zmarłego męża R.M. na podstawie załączonego niewygasającego na wypadek śmierci pełnomocnictwa. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wynika, że R.M. zmarł [...] listopada 2017 r. Ponadto z aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2018 r. rep. A nr [...] sporządzonego przez notariusz M.K. wynika, że spadek po zmarłym R.M. nabyła w całości D.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony (art. 58 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, R.M. zmarł [...] listopada 2017 r., a więc nie tylko przed wniesieniem przedmiotowej skargi w jego imieniu przez D.M., ale także przed wydaniem przez Ministra Inwestycji i Rozwoju zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Osoba nieżyjąca takiej zdolności nie posiada i nie może być stroną postępowania przed sądem. Z uwagi na moment zgonu – przed wydaniem zaskarżonej decyzji – skarżący nie posiadał zdolności sądowej w momencie wniesienia skargi. Utrata przez osobę fizyczną zdolności sądowej w wyniku śmierci nie może zostać uzupełniona w trybie przepisu art. 58 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 43 p.p.s.a., w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej, pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. Skoro pełnomocnictwo z chwilą śmierci wygasa, to pełnomocnik, który wniósł skargę po śmierci swego mocodawcy jest osobą niemającą pełnomocnictwa. Także zatem i z tego względu skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Z treści pełnomocnictwa udzielonego przez R.M. w dniu [...] września 2017 r. jego żonie D.M. wynika, że nie wygasa ono na wypadek jego śmierci. Co prawda w myśl art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa, jednakże w przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności nie występują. Zastrzeżenie zawarte w końcowej części art. 101 § 2 k.c. ("chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa") stanowi swoisty wyjątek od zasady związku pełnomocnictwa z osobami mocodawcy i pełnomocnika. Jednakże aby możliwe było skuteczne powoływanie się na tę klauzulę, konieczne jest nie tylko istnienie stosunku podstawowego pełnomocnika z mocodawcą, ale także uzasadnione to musi być treścią stosunku prawnego będącego podstawą takiego pełnomocnictwa. Musi więc znajdować uzasadnienie w charakterze istniejącego stosunku prawnego i niezbędności kontynuacji w jego ramach działań. Przyczyną taką może być np. potrzeba wykonania umowy, która nie wygasa w razie śmierci strony będącej mocodawcą (por. A. Kidyba, Komentarz do Kodeksu Cywilnego, opublikowany w wersji elektronicznej LEX). W żadnej jednak mierze – jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., ICSK 362/07 (OSNC 2009, nr 3, poz. 46) - nie można przyjąć, że przepis ten przedłuża zdolność prawną mocodawcy i przyznaje mu ją także po śmierci, pozwalając pełnomocnikowi działać w sytuacjach określonych w tym przepisie w jego imieniu i ze skutkiem dla niego. W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, iż złożenie przez D.M. przedmiotowej skargi, po śmierci R.M., mieści się w dyspozycji art. 101 § 2 k.c. Treść pełnomocnictwa nie wskazuje bowiem na istnienie takiego stosunku podstawowego pełnomocnika z mocodawcą, który uzasadniałby udzielenie pełnomocnictwa skutecznego także po jego śmierci. Powyższe pozwoliło Sądowi przyjąć, że umocowanie wynikające z treści pełnomocnictwa wygasło, zgodnie z brzmieniem art. 43 p.p.s.a, z momentem śmierci R.M. Skutkiem nieusuwalnego braku zdolności sądowej skarżącego R.M. jest stosownie do powołanego art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. odrzucenie skargi. Należy jednak zaznaczyć, że zaskarżona decyzja zostanie poddana kontroli sądu, albowiem skargę złożyła również D.M. – następca prawny zmarłego R.M. oraz Starosta [...] reprezentujący Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.