I SA/Wa 923/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K.C. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził niedopuszczalność odwołania K.C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 984 ze zm.) i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789), decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu stanowiącego fragment linii kolejowej, położonego w K., obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez P. [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, a także prawa własności fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...] – [...]. Od powyższej decyzji odwołanie, przesłane faksem, wniosła K.C. Minister Infrastruktury, mając na uwadze art. 64 § 2 Kpa w związku z art. 63 § 3 Kpa, pismem z dnia 14 lutego 2011 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia, w terminie 7 dni braku formalnego odwołania, poprzez jego podpisanie, pouczając, że niepodpisanie we wskazanym terminie spowoduje "wydanie stosownego orzeczenia mającego na uwadze braki formalne odwołania". Koperta zawierająca powyższe pismo, wysłana na adres wskazany w nagłówku odwołania, wróciła do nadawcy z adnotacją "nicht abgeholt". Minister Infrastruktury pismem z dnia 7 listopada 2011 r. ponownie wezwał skarżącą do uzupełnienia odwołania poprzez jego podpisanie z pouczeniem analogicznym jak w piśmie z dnia 14 lutego 2011 r. oraz poinformował o konieczności ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w kraju. Koperta zawierająca powyższe pismo również wróciła do nadawcy z adnotacją "nicht abgeholt". Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie art. 134 Kpa, stwierdził niedopuszczalność odwołania K.C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], z uwagi na brak własnoręcznego podpisu odwołującej się. Powyższe rozstrzygnięcie zostało sprostowane postanowieniem Ministra z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. Skargę na postanowienie z dnia [...] marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K.C. twierdząc, że jej odwołanie z dnia 16 stycznia 2011 r. zostało przyjęte i zaakceptowane przez pracownika Urzędu Wojewódzkiego w [...] – [...], który e-mailem z dnia 17 stycznia 2011 r. potwierdził, że odwołanie zostało przyjęte i sprawie został nadany dalszy bieg. Ponadto strona stwierdziła, że nie została pouczona o konieczności wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju oraz wyjaśniła, że pisma Ministra Infrastruktury, wysyłane na jej adres, nie były awizowane. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, co prowadzi do jego uchylenia. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. wniesione zostało za pomocą faksu, w związku z czym nie zostało przez zainteresowaną własnoręcznie podpisane. Tym samym Minister Infrastruktury pismem z dnia 14 lutego 2011 r., ponowionym w dniu 7 listopada 2011 r., wezwał K.C. do podpisania odwołania w terminie 7 dni pod rygorem wydania "stosownego orzeczenia mającego na uwadze braki formalne odwołania", a następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., na podstawie art. 134 Kpa, stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Tymczasem, zdaniem Sądu, brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania niemożność jego rozpoznania. Tę problematykę reguluje art. 64 § 2 Kpa stanowiący, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wymienione w § 1 art. 64 Kpa wymaganiom ustalonym w przypisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania. Wskazać należy, że wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozstrzygają w sposób jednoznaczny, jakie są skutki prawne niezastosowania się przez odwołującego do wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania, a stanowisko organu, wskazuje na pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków formalnych w terminie, organ odwoławczy powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, na podstawie art. 134 Kpa, jednakże Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wyraża stanowisko odmienne, tj. iż w omawianej sytuacji ma w pełni zastosowanie wyżej powoływany art. 64 § 2 Kpa. Oznacza, to że po bezskutecznym upływie 7-dniowego terminu do usunięcia braków formalnych odwołania, organ odwoławczy powinien przedmiotowe odwołanie pozostawić bez rozpoznania (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 595-596). Wyjaśnić bowiem należy, że w fazie wstępnej postępowania przed organem odwoławczym, organ ten zobowiązany jest w pierwszej kolejności dokonać kontroli odwołania pod kątem spełnienia wymogów formalnych. Zgodnie z art. 63 § 3 Kpa, podanie, czyli w świetle § 1 także odwołanie, wniesione pisemnie (a więc również drogą elektroniczną) powinno być podpisane przez wnoszącego. Jeżeli natomiast nie czyni zadość temu wymaganiu, to w świetle art. 64 § 2 Kpa, wnoszącego należy wezwać do usunięcia tego braku w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że jego nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W sprawie niniejszej takiego prawidłowego pouczenia zabrakło, gdyż organ poinformował stronę, iż niepodpisanie odwołania skutkować będzie wydaniem "stosownego orzeczenia mającego na uwadze braki formalne odwołania", co wprawdzie i tak nie miało wpływu na sprawę, gdyć pisma organu do skarżącej nie dotarły. Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów przyjąć należy, że nieusunięcie braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie w terminie ustawowym skutkuje pozostawieniem tego odwołania bez rozpoznania. Zauważyć jednocześnie należy, iż odwołania dotkniętego brakami formalnymi nie można utożsamiać z odwołaniem niedopuszczalnym, jak uczynił to organ administracji. Odwołanie takie do czasu usunięcia tych braków nie wywołuje skutków prawnych, gdyż jest bezskuteczne, dopiero po ich usunięciu w zależności od okoliczności danej sprawy może być uznane zarówno za dopuszczalne, jak i niedopuszczalne. O ile bowiem braki formalne odwołania można uzupełnić, o tyle wadliwości odwołania w postaci jego niedopuszczalności nie można z reguły sanować. W konsekwencji uznać należy, że art. 134 zd. 1 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, nie odnosi się do sytuacji, w której odwołujący nie uzupełnił braków formalnych odwołania. Skoro zaś w świetle art. 63 § 1 Kpa, pojęcie podania obejmuje także odwołanie, to uznać należy, że do omawianej sytuacji zastosowanie ma w pełni art. 64 Kpa. Sąd zauważył ponadto, że w skardze na postanowienie organu odwoławczego skarżąca powołała okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na ocenę skuteczności doręczenia w niniejszej sprawie wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania, a mianowicie na fakt, że nie wiedziała o wysyłanych przez Ministra wezwaniach, zaś korespondencja wysyłana na jej adres do [...] nie była awizowana. W tej kwestii organ nie zajął stanowiska ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pism widniała adnotacja "nich abgeholt". Podejmując ponownie czynności w niniejszej sprawie, organ odwoławczy powinien więc mieć na uwadze wskazaną okoliczność i ustalić, czy w sprawie niniejszej mamy do czynienia ze skutecznym doręczeniem zastępczym wezwań o uzupełnienie odwołania z dnia 16 stycznia 2011 r. W zależności od tych ustaleń organ powinien podjąć dalsze czynności, tj. albo ponownie wysłać wezwanie do skarżącej z prawidłowym pouczeniem o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, albo załatwić sprawę z uwzględnieniem prawidłowej podstawy prawnej. Odnosząc się do zarzutów skargi, iż pracownik Urzędu Wojewódzkiego przyjął i zaakceptował odwołanie z dnia 16 stycznia 2011 r. wniesione drogą mailową wyjaśnić należy, że dokonanie kontroli odwołania pod kątem spełnienia wymogów formalnych jest kompetencją organu odwoławczego, nie zaś organu I instancji, za pomocą którego odwołanie się wnosi. Organ I instancji, w przypadku wniesienia odwołania w formie dokumentu elektronicznego, obowiązany jest jedynie – zgodnie z art. 63 § 4 Kpa – potwierdzić wniesienie odwołania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Tym samym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w związku z art. 64 § 2 i 134 Kpa, oraz art. 152 tej ustawy, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4