I SA/Wa 925/12
WyrokWSA w Warszawie2012-07-02
Skład orzekający: Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy wnioskodawcy w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wynikającego z podawania nieprawdziwych informacji o miejscu zamieszkania, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy wnioskodawcy w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wynikającego z podawania nieprawdziwych informacji o miejscu zamieszkania, jest zgodna z prawem. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia ocenę sytuacji życiowej wnioskodawcy i stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Skarżąca P. K. wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując na brak współpracy wnioskodawczyni i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu podawania nieprawdziwych informacji o miejscu zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko o braku współpracy i niemożności ustalenia sytuacji życiowej wnioskodawczyni. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, opisując swoją trudną sytuację życiową i problemy psychiczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmawiającą udzielenia wnioskodawczyni pomocy finansowej w formie zasiłku celowego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że P. K. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o udzielenie pomocy finansowej w formie "stałego zasiłku celowego". Po jego rozpatrzeniu Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. odmówił P. K. udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni wprowadziła pracownika socjalnego w błąd, podając mu nieprawdziwe informacje na temat miejsca swojego pobytu. We wniosku o udzielenie pomocy finansowej wskazała bowiem, że obecnie przebywa w W. przy ul. [...], natomiast jako adres do korespondencji wskazała Plac [...]. Podczas wizyty środowiskowej w dniu 12 grudnia 2011 r. pracownik socjalny zastał w lokalu przy ul. [...] A. K., byłego konkubenta zmarłej matki P. K., który złożył pisemne oświadczenie, że P. K. nie mieszka pod tym adresem. Pismem z dnia 16 grudnia 2011 r. organ poinformował P. K., że do podjęcia decyzji w sprawie objęcia jej pomocą finansową niezbędne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej pobytu. Wnioskodawczyni telefonicznie poinformowała pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, że pomieszkuje przy ul. [...]. W dniu 27 grudnia 2011 r. pracownik socjalny ponownie udał się pod wskazany adres, jednak nie zastał nikogo w mieszkaniu. Wobec powyższego organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy ze względu na brak współdziałania wnioskodawczyni z Ośrodkiem Pomocy Społecznej i uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (art. 11 ustawy o pomocy społecznej).
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem P. K. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazała, że decyzja o odmowie udzielenia jej pomocy jest krzywdząca i głęboko niesłuszna. Podniosła, że zwróciła się o zasiłek, ponieważ jest osobą przejawiającą poważne problemy psychiczne oraz zaburzenia przystosowania, z ujawnionymi uszkodzeniami mózgu, przez które nie radzi sobie w życiu i wymaga pomocy. Wywiad środowiskowy, o którym wspomina organ I instancji, sprowadzał się do jednej wizyty w lokalu nr [...] przy ul. [...] i rozmowie z kompletnie pijanym byłym konkubentem jej nieżyjącej matki A. K. O wizycie pracownika socjalnego w tym dniu dowiedziała się wieczorem, kiedy przyszła nocować w przedmiotowym lokalu. Na jej prośbę A. K. napisał oświadczenie, że zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu, które wnioskodawczyni załączyła do odwołania.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm.). Kolegium przywołało treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 39, art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 powołanej ustawy i wyjaśniło, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Zasady przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 27, poz. 138). W § 2 ust. 3 tego rozporządzenia przewidziano, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej brak m.in. współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jest odmowa lub uniemożliwianie pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Na poparcie tego stanowiska organ II instancji powołał szereg orzeczeń sądowych. Organ odwoławczy podkreślił, że wywiad środowiskowy jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia. Jest on obligatoryjną formą postępowania wyjaśniającego. Niemożność jego przeprowadzenia uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną.
W rozpatrywanej sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego skład orzekający Kolegium podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym P. K. nie współpracuje z organem pomocy społecznej w celu ustalenia jej rzeczywistej sytuacji życiowej. Brak współpracy polegał na uniemożliwieniu pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ponieważ podczas jego wizyty w dniu 12 grudnia 2011 r. skarżącej nie było pod adresem podanym we wniosku Obecny w lokalu A. K. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że pod tym adresem zamieszkuje sam od czasu zgonu konkubiny B. K. W związku z powyższym pismem z dnia 16 grudnia 2011 r. organ I instancji zwrócił się do P. K. z prośbą o zgłoszenie się do Ośrodka do dnia 21 grudnia 2011 r. celem poinformowania o aktualnym miejscu zamieszkania. W piśmie tym organ wyjaśnił również, że do podjęcia decyzji w sprawie wnioskowanej pomocy finansowej konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu. Pismo zostało wysłane na adres korespondencyjny wskazany przez P. K., tj. na Plac [...], a odebrał je B. M. (domownik). Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia 27 grudnia 2011 r. wynika, że P. K. skontaktowała się telefonicznie z Ośrodkiem w dniu 21 grudnia 2011 r. i wskazała, że pomieszkuje przy ul. [...], ale od stycznia 2012 r. będzie starała się o przyjęcie do Ośrodka dla Bezdomnych przy ul. [...] w W. Po uzyskaniu tej informacji, w dniu 27 grudnia 2011 r. pracownik socjalny ponownie udał się pod wskazany adres, jednak w mieszkaniu nikogo nie zastano (notatka służbowa z dnia 27 grudnia 2011 r.). Przy czym kwestionowana przez wnioskodawczynię decyzja organu I instancji została wysłana na wskazany przez nią adres korespondencyjny, tj. Plac [...] w W. i została odebrana przez B. M., podpisanego jako konkubent. W tej sytuacji w dniu 6 lutego 2012 r. pracownicy socjalni ponownie udali się do mieszkania przy ul. [...] w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z P. K., jednak i tym razem w mieszkaniu nikogo nie zastali. Gospodarz domu poinformował pracowników socjalnych, że w lokalu nr [...] zamieszkuje tylko A. K., a P. K. odwiedza go 1-2 razy w miesiącu. Pracownicy socjalni po raz trzeci udali się do mieszkania przy ul. [...] w dniu 7 lutego 2012 r. W mieszkaniu zastali jedynie A. K., a z notatki służbowej z tego dnia wynika, że A. K. nie wskazał przedmiotów, które byłyby własnością P. K. Natomiast w znajdującym się w aktach sprawy oświadczeniu z dnia 7 lutego 2012 r. A. K. podał, że P. K. w lokalu codziennie nie zamieszkuje, chociaż nieraz przenocuje dwa, trzy dni. Obecnie nie zna adresu pobytu byłej pasierbicy. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu, zgodnie z którymi zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], na potwierdzenie czego przedłożyła oświadczenie A. K. zawarte w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. nie mogą być uznane za wiarygodne i zgodne ze stanem faktycznym. Brak wskazania przez wnioskodawczynię ubiegającą się o pomoc społeczną rzeczywistego miejsca jej pobytu uniemożliwiło natomiast organowi pomocy społecznej przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem dokonania oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej wnioskodawczym przed podjęciem decyzji rozstrzygającej o jej żądaniu. W ocenie organu II instancji P. K. przez swoją postawę nie wykazuje aktywności w celu poprawy swojej sytuacji życiowej, co w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy udzielenia jej wnioskowanego świadczenia. Równocześnie Kolegium wyjaśniło, że sprawa udzielenia P. K. świadczeń z pomocy społecznej będzie mogła być ponownie rozpatrzona na jej wniosek w razie podjęcia przez nią współpracy z organem pomocy społecznej w celu umożliwienia ustalenia jej aktualnej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. K., kwestionując prawidłowość tej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną i życiową oraz problemy w kontaktach z pracownikami opieki społecznej. Podkreśliła, że ma trudności przystosowawcze i problemy psychiczne, przez które była zmuszona do opuszczenia ośrodka dla bezdomnych i "pomieszkiwania" w lokalu przy ulicy [...], zajmowanym przez konkubenta jej zmarłej matki, który jest alkoholikiem. Często tuła się po dalszej rodzinie i znajomych. W ocenie skarżącej oznacza to, że jest osobą bezdomną. Skarżąca podkreśliła, że pracuje ale często zmienia pracę, nie posiada żadnego meldunku oraz żadnych praw do żadnego lokalu. Zdaniem skarżącej jej nieobecność w lokalu w czasie bytności tam pracowników socjalnych, ze względu na sytuację skarżącej oraz fakt, że pracuje, nie może być uznana za brak współpracy i fakt niezamieszkiwania w lokalu, w którym stara się z podanych powodów, jedynie nocować. Skarżąca powołała się również na treść oświadczenia złożonego przez byłego konkubenta jej matki, z którego wynika, że zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...].
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o jej skierowanie do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Istotnym elementem ustalenia i oceny tych potrzeb jest wywiad środowiskowy. Zgodnie z art. 107 ust. 1 powołanej ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Sposób przeprowadzenia tego wywiadu regulują przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672, ze zm.). W myśl przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania tego świadczenia ma charakter uznaniowy. Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w art. 8 powołanej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W sytuacji, gdy dochód wnioskodawcy przekracza ustalone kryterium dochodowe, może nastąpić przyznanie świadczenia jedynie na mocy art. 41 ustawy o pomocy społecznej stanowiącego, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, które podlegają zwrotowi częściowo lub w całości. Decyzję administracyjną w sprawie zasiłku celowego organ wydaje po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4), który zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin.
Artykuł 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2). Obowiązek współdziałania został w ustawie o pomocy społecznej określony ogólnie, wywiązanie się z niego podlega ocenie organu, od której zależy udzielenie bądź nieudzielanie wnioskowanej pomocy. Decyzja o przyznaniu wnioskowanego przez skarżącą świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się natomiast do zbadania zgodności z prawem takiej decyzji. Sąd nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola Sądu ma zatem jedynie ustalić, czy dopuszczalne było wydanie przedmiotowej decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie może budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu tego przepisu jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad rodzinny służy bowiem do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Bez tego wywiadu nie sposób ustalić, czy wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria (m.in. tzw. kryterium dochodowe) do udzielenia mu wnioskowanej pomocy. Na podstawie wywiadu środowiskowego, który jest obligatoryjną częścią postępowania dowodowego, pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też odmowa podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy (m.in. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1424/07, niepubl.).
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustaliły jej stan faktyczny, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego i dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jak zasadnie wywiodło to Kolegium w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, organ I instancji nie miał jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej. Skarżąca nie przebywała pod adresem podanym przez nią jako adres stałego pobytu. Brak wskazania przez wnioskodawczynię rzeczywistego miejsca jej pobytu trzykrotnie uniemożliwił pracownikowi socjalnemu ustalenie wymaganych ustawą o pomocy społecznej okoliczności faktycznych. Organ nie dysponował zatem jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącej czynią zadość wymogom "niezbędnej potrzeby bytowej", określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz czy zachowane jest w rozpatrywanej sprawie tzw. kryterium dochodowe. W okolicznościach tej sprawy uznać należy trafność postawionego przez organ I instancji zarzutu braku współdziałania skarżącej z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Podanie przez skarżącą, że zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], pozostaje w sprzeczności z wyjaśnieniami udzielonymi przez gospodarza domu oraz faktem, że pracownik socjalny podczas wizyty pod wskazanym adresem w dniach 12 i 27 grudnia 2011 r. oraz 6 i 7 lutego 2012 r. nie zastał skarżącej pod tym adresem. A. K., były konkubent zmarłej matki skarżącej, stale zamieszkujący pod wskazanym adresem, nie potrafił wskazać żadnych przedmiotów, które byłyby własnością skarżącej lub służyły do jej osobistego użytku. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu rzeczywistego pobytu wnioskodawczyni stanowi w ocenie Sądu wystarczającą przeszkodę do wydania pozytywnej decyzji administracyjnej w sprawie dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej. Trzeba także mieć na względzie, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający i pomocniczy. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne. W przeciwnym bowiem przypadku pomoc społeczna ograniczałaby się prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, negatywna ocena postawy wnioskodawczyni, wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej, stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę do odmowy przyznania jej zasiłku celowego.
Podsumowując Sąd orzekający stanął na stanowisku, że organy orzekające podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności ustalenia faktycznego miejsca pobytu skarżącej. Organy dokonały również właściwej oceny postawy skarżącej. Jednym z przejawów braku współdziałania skarżącej było podanie przez nią informacji co do miejsca przebywania, której organy, wobec sprzecznych oświadczeń A. K. i wyjaśnień gospodarza domu, nie zdołały potwierdzić, mimo działań podejmowanych w tym zakresie. W ocenie Sądu decyzji wydanej w rozpatrywanej sprawie nie można określić jako dowolnej. Organy nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś zarzuty sformułowane w skardze pozbawione są uzasadnionych podstaw. Sąd wziął również pod uwagę, że jak wynika z akt analizowanej sprawy, wielokrotnie były podejmowane próby ustalenia rzeczywistego miejsca pobytu skarżącej mające na celu umożliwienie ustalenia terminu i miejsca przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Brak w rozpatrywanej sprawie niezbędnego wywiadu środowiskowego nie jest zatem wynikiem zaniechania przez organ administracji wykonania nałożonego na niego obowiązku, lecz następstwem tylko i wyłącznie braku współdziałania w tej sprawie skarżącej z organem pomocowym. Nie ulega wątpliwości, że uznanie przez organ faktów lub stanu prawnego za udowodnione tylko na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni jest niezgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej a ponadto może budzić wątpliwości (w szczególności wobec sprzecznych ze sobą oświadczeń A. K.), gdy organ administracji nie ma możliwości ich weryfikacji w środowisku, w którym przebywa osoba wnioskująca o pomoc społeczną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Za prawidłowe uznać należy również wyjaśnienie udzielone skarżącej przez organ, że sprawa ewentualnego udzielenia jej świadczeń z pomocy społecznej będzie mogła być ponownie rozpatrzona na jej wniosek w razie podjęcia przez nią aktywnej współpracy z organem pomocy społecznej w celu umożliwienia ustalenia jej aktualnej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej.
Dodatkowo jedynie wyjaśnić należy, mając na uwadze zarzuty postawione w skardze, że na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. znajduje się: data ([...].01.2012 r.), nieczytelny podpis oraz adnotacja - (B. M.) konkubent. Fakt ten nie podlega kontroli Sądu orzekającego, ponieważ prawdziwość tej adnotacji (lub nie) nie ma żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zapadłej w sprawie decyzji administracyjnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło