I SA/Wa 926/17

Starszy referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 926/17. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 926/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M.G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcia te zapadło w oparciu o dane zawarte we wniosku o prawo pomocy, w którym skarżący wskazał, że swoje jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymuje ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...], ponosząc stałe wydatki na utrzymanie w kwocie równej uzyskiwanym dochodom, jak również po ustaleniu, że w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania, wnioskodawca został zobowiązany wskazać numer rachunku bankowego, na który organ mógłby przelać należne mu odszkodowanie w kwocie [...], a w sytuacji odmowy jego przyjęcia odszkodowanie zostanie wpłacone do depozytu sądowego zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 214 ze zm.). W tych warunkach w ww. postanowieniu stwierdzono, że sam odbiór ustalonego odszkodowania i jego forma uzależniona jest od woli strony, niemniej w niniejszym postępowaniu fakt dysponowania przez skarżącego powyższymi środkami nie mógł zostać pominięty. W orzecznictwie sądowym wskazuje się bowiem, że sytuacja, w której wnioskodawcy przysługują określone należności, a wnioskodawca z własnego wyboru rezygnuje z ich pobierania nie może być traktowana na równi z sytuacją osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu (postanowienia NSA z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1643/15 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. I OZ 1503/15). Wobec powyższego brak wypłaty odszkodowania nie dowodzi, iż skarżący nie posiada środków wystarczających do pokrycia we własnym zakresie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2017 r. sygn. I SA/Wa 926/17, po rozpoznaniu sprzeciwu M.G., ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy. Sąd mając na uwadze należne wnioskodawcy odszkodowanie oraz jego wysokość zgodził się z oceną, że sytuacji skarżącego nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. sygn. I SA/Wa 926/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił na wniosek M.G. zmiany postanowienia referendarza sądowego z 3 sierpnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. W postanowieniu tym organ sądowy przyjął, że nowo złożone żądanie zostało oparte na identycznej argumentacji, jak została podniesiona w postępowaniu w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończonym wcześniejszym postanowieniem z dnia 25 października 2017 r. utrzymującym w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy z 3 sierpnia 2017 r. Skarżący nie wskazał, że jego sytuacja majątkowa zmieniła się od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób wskazujący na konieczność postrzegania go obecnie jak osoby niemogącej samodzielnie wywiązać się z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Analiza wniosku, który zainicjował drugie postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy nie pozwalała zatem na uznanie, że zostały spełnione warunki z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., od których istnienia uzależnione jest skuteczne żądanie merytorycznego rozpoznania tego wniosku i jego uwzględnienie. W postanowieniu tym zaakcentowano, że stanowisko przyjęte w postanowieniu z 3 sierpnia 2017 r. i postanowieniu z 25 października 2017 r. w zakresie, w jakim w tych rozstrzygnięciach stwierdzono, że źródłem czerpania przez skarżącego środków na koszty postępowania mogą być środki z odszkodowania, nie straciło swej aktualności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. I SA/Wa 926/17 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 marca 2018 r. Sąd zgodził się z oceną, że skarżący nie wskazał, iż jego sytuacja majątkowa zmieniła się od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko przyjęte w postanowieniu z 3 sierpnia 2017 r. oraz w postanowieniu z 25 października 2017 r. w zakresie, w jakim w tych rozstrzygnięciach stwierdzono, że źródłem czerpania przez skarżącego środków na koszty postępowania mogą być środki z odszkodowania, nie straciło bowiem swej zasadności. W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego, jakoby decyzja na podstawie której przyznano wskazane odszkodowania była nieważna, nie mogły zasługiwać na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał powołanej okoliczności. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. M.G. wystąpił ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku skarżący podał, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...], które w całości służy wydatkom na utrzymanie konieczne. Wysokość stałych wydatków skarżący oszacował bowiem ponownie na kwotę [...]. Strona podała, że nie posiada żadnych oszczędności, a skład jej majątku nie zmienił się, tj. nadal doń wchodzi dom o pow. [...] oraz nieruchomość rolna obejmująca [...] łąk oraz [...] gruntów rolnych. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na liczne postępowania, których jest stroną, przedstawił także swoją trudną sytuację zdrowotną. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Przedmiotem niniejszego postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wniosek skarżącego o prawo pomocy złożony nie tylko po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, ale również po rozpoznaniu wniosku odnoszącego się do zmiany wskazanego postanowienia. Oznacza to, że skarżący podjął kolejną próbę zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, niezależnie od tego, że poprzednia próba mająca doprowadzić do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu okazała się nieskuteczna. Zauważenie powyższej kwestii jest o tyle w niniejszej sprawie konieczne, że w postępowaniu w sprawie zmiany postanowienia niekończącego postępowania w sprawie (art. 165 p.p.s.a.) mechanizm uchylania lub zmiany rozstrzygnięcia został oparty na stwierdzeniu zmiany okoliczności sprawy, co prowadzi do zniesienia obowiązku organu sądowego rozpoznającego wniosek o prawo pomocy dokonywania ponownej merytorycznej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że strona nie powołała nowych faktów rzutujących na jej wcześniej ustaloną możliwość partycypowania w kosztach prowadzonego postępowania. Odnosząc się zaś do rozpatrywanego wniosku o prawo pomocy, nie sposób uznać, by wskazany wyżej warunek został przez skarżącego tym razem spełniony, jeżeli się zważy, że sytuacja materialna skarżącego, odnoszona do wysokości oraz źródła dochodów przez niego uzyskiwanych oraz deklarowanych ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie odpowiada wcześniej przedstawionej i wiążąco rozpatrzonej tak w postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy, jak i postanowieniu odmawiającym jego zmiany (postanowienie z dnia 8 marca 2018 r.). W tym zakresie z nowego wniosku nie wynikają jakiekolwiek okoliczności, które w istotny sposób czyniłyby wcześniejsze ustalenia nieadekwatnymi do sytuacji materialnej skarżącego, w jakiej się on obecnie znajduje i jaka została przedstawiona przez wnioskodawcę w nowo sformułowanym wniosku. Oceniając ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie przypisać jednakże trzeba nie temu, że wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego i jego wydatków na utrzymanie pozostają we względnej równowadze, ile temu, że wnioskodawcę należy traktować jako osobę posiadającą środki pieniężne znacznej wartości, gdyż niedopuszczalne jest, by w niniejszym postępowaniu tak fakt przyznanego skarżącemu odszkodowania ([...]zł), jak i ocena tego zdarzenia z punktu widzenia dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. mogły zostać odmiennie rozważone aniżeli wynikało to z treści przywołanych wcześniej postanowień wydanych w przedmiocie przyznania prawa pomocy, jak i postanowień rozstrzygających o zasadności zmiany postanowienia referendarza sądowego z 3 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2018 r. stwierdził, że kluczową okolicznością decydującą o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy jest fakt przyznania skarżącemu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a oceny tej nie zmienia odmowa przyjęcia przez skarżącego tejże kwoty. Wnioskodawca w rozpoznawanym wniosku nie wskazał, że jego sytuacja majątkowa w powyższym zakresie zmieniła się od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. należne skarżącemu odszkodowanie powinno przestać być prawnie traktowane jako środki finansowe pozostające w dyspozycji skarżącego, toteż analiza niniejszego wniosku nie mogła doprowadzić do przyjęcia, że w sprawie zostały spełnione warunki określone w art. 165 p.p.s.a., od których istnienia ustawodawca uzależnił możliwość skutecznego żądania merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, uznając, że rozpatrywany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.