I SA/Wa 927/18

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. C. wnioskiem z dnia 5 czerwca 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawczyni i jej męża w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że poza domem nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Zaznaczyła, że wraz z mężem są osobami w podeszłym wieku, bardzo schorowanymi oraz że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na utrzymanie i leczenie. W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W piśmie z dnia 11 lipca 2018 r. skarżąca wskazała ponadto, że stan jej konta na dzień 10 lipca 2018 r. wynosi [...] zł, zaś jej męża -[...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika co prawda, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie i leczenie. Zauważyć jednak trzeba, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskują stały dochód miesięczny w wysokości [...] zł, a ponadto – jak wskazano w piśmie z dnia 11 lipca 2018 r. – mąż wnioskodawczyni posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Nie można zatem uznać, że skarżąca jest osobą pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czy podkreślić trzeba, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, możliwości finansowe wnioskodawcy ocenia się z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Zdaniem starszego referendarza sądowego skarżąca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu i posiadanych oszczędności wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zwłaszcza, że jak wynika z informacji zawartych we wniosku, uzyskiwany dochód przeznaczany jest wyłącznie na potrzeby własne wnioskodawczyni i jej męża. Nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one w istocie do wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a dalsze ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.