I SA/Wa 929/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa na niewykonanie przez Ministra Finansów wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 164/20 1. wymierza Ministrowi Finansów grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Finansów w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] (dalej jako "skarżący") w dniu 27 marca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Ministra Finansów (dalej jako "Minister" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 164/20, mocą którego Sąd uwzględnił jego skargę na bezczynność Ministra i zobowiązał Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie decyzji deklaratoryjnej w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. , przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu w październiku 2021 r. terminu do wydania decyzji oraz skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Co więcej, jedynymi czynnościami podjętymi po wydaniu ww. wyroku było wystosowanie zawiadomienia z 28 lipca 2022 r. o przedłużeniu postępowania do 31 października 2022 r., zwrócenie się o wyrażenie zgody na doręczenie pism w postępowaniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, przesłanie zawiadomienia z 30 stycznia 2023 r. o kolejnym przedłużeniu postępowania do 30 czerwca 2023 r. i o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Wobec powyższego skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w związku z niewykonaniem wyroku; stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, opisał szczegółowo przebieg postępowania administracyjnego od 1999 r. i wyjaśnił, że po otrzymaniu w dniu 11 sierpnia 2021 r. wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 164/20, podjął czynności zmierzające do wydania decyzji, jednak ze względu na skomplikowany charakter sprawy, czas który upłynął od ostatniej aktywności stron postępowania, śmierć pełnomocnika, konieczność ustalenia adresów oraz potwierdzenia pełnomocnictw zakończenie postępowania poprzez wydanie decyzji w terminie dwóch miesięcy nie było możliwe i konieczne stało się jego przedłużenie. O czynnościach tych został poinformowany skarżący, który w dniu 27 czerwca 2022 r. wystąpił do organu z wezwaniem do wykonania ww. wyroku. W dniu 30 stycznia 2023 r. Minister poinformował skarżącego o zgromadzonym materiale dowodowym oraz wskazał termin zakończenia postępowania do 30 czerwca 2023 r. Tymczasem skarżący, znając skomplikowany charakter sprawy i sam zmieniając w toku sprawy stanowisko co do sposobu zakończenia postępowania dotyczącego nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (od kwestionowania wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, jego umorzenia poprzez wydanie decyzji, aż po zmianę decyzji z 2005 r.) zdecydował się skierować skargę w momencie, kiedy postępowanie dobiega końca. Organ zauważył również, że postępowanie to dotyczy nieruchomości, co do której nastąpił już obrót cywilnoprawny, w związku z czym nie jest zagrożony interes Skarbu Państwa jako jej właściciela, a wydanie decyzji deklaratoryjnej potwierdzić może jedynie zajście "historyczne" zdarzenia prawnego, jakim było przejście prawa własności na Skarb Państwa w związku z zawartym układem indemnizacyjnym. Minister przy piśmie z 5 lipca 2023 r. nadesłał do Sądu decyzję z 4 lipca 2023 r. znak [...] zmieniającą ostateczną decyzję tego organu z 17 marca 2000 r. znak [...] w ten sposób, że stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w 4/5 w prawie własności nieruchomości położonej w K. , przy ul. [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 164/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Ministra i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji deklaratoryjnej w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. , przy ul. [...] , w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 27 listopada 2020 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Ministrowi w dniu 11 sierpnia 2021 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 11 października 2021 r. Tymczasem organ dopiero decyzją z 4 lipca 2023 r. znak [...] zmienił własną decyzję z 17 marca 2000 r. w ten sposób, że stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w 4/5 w prawie własności nieruchomości położonej w K. , przy ul. [...] . Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z 27 czerwca 2022 r., którym wezwał Ministra do wykonania wyroku z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 164/20. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 27 listopada 2020 r. oraz fakt, że organ w dniu 4 lipca 2023 r. wydał decyzję rozpoznającą wniosek o zmianę własnej decyzji z 17 marca 2000 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Ministra za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał jednak również na względzie, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 27 listopada 2020 r., organ nie tylko nie zakończył niezwłocznie postępowania (uczynił to dopiero niemal dwa lata później), ale też nie podejmował już w sprawie żadnych merytorycznych czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, prócz dwukrotnego poinformowania stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, zobowiązania skarżącego do zajęcia stanowiska, czy wyraża zgodę na doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz ustalania aktualnego adresu jednej ze stron postępowania. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu 11 sierpnia 2021 r. odpisu prawomocnego wyroku z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 164/20, podjął zaledwie jedną czynność zmierzającą do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, kiedy to w dniu 28 lipca 2022 r. (a zatem po roku od otrzymania ww. wyroku) wystąpił do pełnomocnika jednej ze strony postępowania o wskazanie adresu strony oraz udzielenie informacji, czy nadal będzie ona przez tego pełnomocnika reprezentowana (osoba ta ostatecznie nie stała się adresatem wydanej), a to na skutek wystosowanego przez skarżącego wezwania do wykonania wyroku. Pozostałe czynności wiązały się z przedłużeniem terminu załatwienia sprawy oraz z ustaleniem sposobu doręczeń korespondencji. Choć Sąd nie kwestionuje skomplikowanego charakteru niniejszej sprawy, to jednak nie sposób uznać, że działania organu podjęte po doręczeniu mu prawomocnego wyroku z 27 listopada 2020 r. usprawiedliwiały jego bezczynności. Z kolei podnoszona przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność dokonywanych przez skarżącego zmian stanowiska co do sposobu zakończenia postępowania dotyczącego nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (od kwestionowania wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, jego umorzenia, poprzez wydanie decyzji, aż po zmianę decyzji z 2005 r.), pozostaje bez wpływu na ocenę charakteru bezczynności po wydanym wyroku z 27 listopada 2020 r. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 121/08, podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1501/07 odnośnie do konieczności ustalenia rzeczywistej woli wnioskodawcy (skarżącego) w sposobie załatwienia niniejszej sprawy dotyczącej przejęcia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem Minister dopiero pismem z 17 stycznia 2018 r. zobowiązał skarżącego do wskazania podstawy prawnej tego wniosku, co uczynione zostało w piśmie z 13 marca 2018 r., w którym wskazano, że skarżący wnosi o zmianę decyzji z 17 marca 2000 r. w trybie art. 154 K.p.a. Mając powyższe na uwadze nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.