I SA/Wa 93/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu 24 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Ł. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., znak sprawy: [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, dalej "organ/Minister", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej "kpa", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem Ministra Rozwoju z [...] marca 2020 r., nr [...] zawieszającym z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z [...] września 2008 r., utrzymał je w mocy. Toczące się postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie przyznania własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...], Hip. [...] w części dotyczącej mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, tj. działki [...], obręb [...]. Postępowanie zawieszono do czasu przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po B. D. ze Z. H. Wezwano nadto T. Ł. oraz Prezydenta [...] do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po ww. i jej następcach prawnych. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Minister wskazał, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego są wszyscy byli właściciele tej nieruchomości a gdy nie żyją ich następcy prawni i podmioty którym obecnie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości dekretowej. Właścicielami nieruchomości dekretowej byli C. W. P. oraz B. D. ze Z. H. Następcami C. P. jest T. Ł. natomiast brak jest informacji odnośnie następców pranych B. H. W takiej sytuacji Minister uznał za prawidłowe zawieszenie postępowania do czasu ustalenia tychże następców prawnych na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wskazał, że ustalenie spadkobierców następuje na postawie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ administracji nie ma bowiem kompetencji do dokonania samodzielnie tych ustaleń. Za zasadne, na podstawie art. 100 § 1 kpa Minister uznał także zobowiązanie stron do wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia praw do spadku, gdyż organ administracji takich uprawnień nie posiada. Jednocześnie Minister wskazał, że Skarb Państwa – Prezydent [...] wystąpił o stwierdzenie nabycia spadku po B. H. Do chwili zawieszenia postępowania nie wpłynęły do organu dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę do podjęcia zawieszonego postępowania. Jednocześnie organ stwierdził, że z Jej aktu zgonu wynika, że urodziła się [...] lipca 1919 r. a zmarła [...] kwietnia, 1973r., jej rodzice nie żyją bo mieliby ponad 120 lat, i jest prawdopodobne że jako osoba bezdzietna nie ma innych następców prawnych. Oznacza to, że prawa do spadku mogą być przedmiotem dziedziczenia Skarbu Państwa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł T. Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania. Wskazał, że organ winien zastosować art. 30 § 5 kpa i powinien zwrócić się do sądu o ustanowienie kuratora spadku na potrzeby prowadzenia postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawą faktyczną do zawieszenia postępowania administracyjnego była konieczność ustalenia następców prawnych po właścicielce dekretowej a podstawę prawną stanowił art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Sąd w pełni podziela wywody Ministra o konieczności ustalenia następców prawnych byłej współwłaścicielki dekretowej jako mających interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. Jedynym dowodem na istnienie spadkobierców jest w tym wypadku postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku ponieważ spadek otworzył się przed datą wejścia w życie przepisów o możliwości stwierdzenia tych skutków prawnych przed notariuszem. Skoro toczy się postępowanie przed sądem powszechnym tym bardziej uzyskanie takiego dokumentu urzędowego jest możliwe i konieczne. Od ustalenia następców prawnych zmarłej właścicielki zależy dalszy tok postępowania i krąg jego uczestników. Jak się przyjmuje w orzecznictwie (np wyrok WSA w Szczecinie 20 grudnia 2017 r., sygn.. akt II SA/Sz 1362/17), w przypadku ustalenia przez organ, że strona zmarła przed wszczęciem postępowania tylko w przypadku braku możliwości wezwania spadkobierców organ może podjąć czynności w postaci zwrócenia się o ustalenie kuratora spadku w trybie art. 30 § 5 kpa. Kwestię czy ustalenie spadkobierców zmarłej strony jest konieczne w tego rodzaju postępowaniu przesądził NSA w wyroku z 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 148/11 stwierdzając, że ustalenie spadkobierców właściciela przejętej nieruchomości dekretowej stanowi zagadnienie wstępne od którego zależy prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności. W sytuacji w której toczy się już postępowanie o stwierdzenie praw do spadku organ nie miał podstaw do uznania, że spełniona jest przesłanka z art. 30 § 5 kpa – spadek nie objęty. Zwrócić należy uwagę, że zasadą jest w przypadku istnienia praw zbywalnych, że w miejsce osoby zmarłej wchodzą ich następcy prawni – co wynika z art. 30 § 4 kpa. Ustanowienie kuratora stanowi zatem wyjątek od tej zasady o charakterze ogólnym. Dlatego prawidłowo organ zawiesił postępowanie o czasu ich ustalenia uznając, że mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, co w świetle art. 97 § 1 pkt 4 kpa skutkuje koniecznością zawieszenia postępowania. Błędnie jednak organ zobowiązał 2 strony do wystąpienia z tym wnioskiem, w sytuacji w której posiadał już wiedzę, że Skarb Państwa wystąpił o stwierdzenie nabycia praw do spadku. Prawidłowo powinien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania. Wada ta jednak nie dyskwalifikuje postanowienia o zawieszeniu ponieważ skutek jest taki sam – ustalenie spadkobierców zmarłej właścicielki dekretowej. Oczywistym jest także, że skoro Skarb Państwa wystąpił o stwierdzenie nabycia praw do spadku – zwalnia to, do czasu zakończenia tego postępowania-wskazane w postanowieniu podmioty z czynności procesowych. Zadaniem natomiast organu jest monitorowanie na bieżąco stanu sprawy tak aby w sytuacji w której zapadnie prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku – mógł je podjąć z udziałem następcy prawnego byłej właścicielki dekretowej. Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.