I SA/Wa 930/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi P. S. A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego P. S. A. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SAM/A 930/07 UZASADNIENIE Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania spółki P. Spółka Akcyjna od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 roku Nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, własności nieruchomości zabudowanej, , położonej w jednostce ewidencyjnej P., obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr nr [...] o pow.[...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, objętej księgą wieczystą Nr KW [...] - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006 roku Nr [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, przez Gminę K. własności zabudowanej nieruchomości, szczegółowo opisanej w sentencji decyzji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż P. S.A. w K. nie posiada dokumentów potwierdzających prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy Wojewoda stwierdził, iż nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 roku należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Odwołanie od decyzji Wojewody złożyły P. S.A. z siedzibą w W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który to tytuł jedynie umożliwiałby stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość należała do Przedsiębiorstwa. Według art.38 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. Nr 22, poz.99/ , państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja o ustanowieniu opłat nie może w postępowaniu komunalizacyjnym stanowić dowodu na ustanowienie zarządu. Podniósł, że nie jest właściwe domaganie się przez skarżącego ustalania stanu posiadania nieruchomości przez P. na dzień 5 grudnia 1990 roku w sytuacji gdy postępowanie toczy się na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, która weszła w życie w dniu 27 maja 1990 roku. W tym stanie rzeczy skoro skarżącemu nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - przepisy wprowadzające /..../ do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku. Ponadto skarżący nietrafnie przywołuje także treść art. 11 ust 1 pkt 2 ustawy "komunalizacyjnej", ponieważ sens tego przepisu jest doprecyzowany w ust.2 art. 11. Wykaz przedsiębiorstw, o którym jest mowa w tym przepisie nie dotyczy P.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] wniosła P. S.A. W skardze skarżący zarzucał naruszenie art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 136 oraz art. 107 § 1 , 3 , art. 138§ 1 pkt. 1 kpa oraz art. 34, 34a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji , restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego" Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. Nr. 84, poz 948 z późno zmianami) art. 5 ust. 1 , art. 11 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. nr. 32 poz 191 ze zm.). Wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazywał, że przedmiotowa nieruchomość obejmująca działki gruntu opisane szczegółowo w decyzji objęta jest księgą wieczystą Nr KW [...], prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych w K.. Jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego z dnia [...] lipca 1986r. nr [...] o wywłaszczeniu. Wywłaszczenia przedmiotowych działek gruntu dokonano na wniosek Południowej Dyrekcji [...]. Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się przy linii kolejowej m [...] K. [...], jest zabudowana budynkami: GPZ ( główny punkt zasilania) wraz z budynkiem stacji TRAFO z przynależną infrastrukturą techniczną., w tym podziemną infrastrukturą kolejową z elementami naziemnymi i stanowi "infrastrukturę kolejową", w rozumieniu art. 4 pkt 1) ustawy z dnia 28 marca 2003 o transporcie kolejowym. Określenie "infrastruktura kolejowa" oznacza w tym wypadku linię kolejową wraz z zajętymi pod nią gruntami, usytuowaną na obszarze kolejowym, przeznaczoną do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. W tym stanie skarżący nie podziela ustaleń organów administracji, twierdzących, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skoro przedmiotowa nieruchomość, stanowi fragment linii kolejowej, brak jest podstaw do przyjęcia, ze w dniu 27.05.1990r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skarżący podniósł, że organ nie dokonał żadnych ustaleń na okoliczność objęcia przez skarżącego nieruchomości we władanie. Nie wyjaśnił także statusu tego mienia, a także podstawy jego nabycia przez P. Nie zbadał, zatem czy w stanie faktycznym sprawy występuje negatywna przesłanka komunalizacji mienia. Skarżący podkreślił, że wobec pozostawania wydzielonego mienia ogólnonarodowego P. w zakresie kompetencji administracji centralnej, rady narodowe i terenowe organy administracji nie wykonywały wobec tej nieruchomości uprawnień administracyjnych o charakterze władczym, W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( OZ.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zasadnicze dla rozstrzygnięcia miało ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie P.. Według odpisu z księgi wieczystej Kw nr [...], jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego z dnia [...] lipca 1986r. nr [...] o wywłaszczeniu, przy czym wywłaszczenia przedmiotowych działek gruntu dokonano na wniosek Południowej Dyrekcji [...]. W wypisie z rejestru gruntów jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa natomiast jako zarządca wpisana jest Południowa Dyrekcja [...]. Należy wskazać, że w kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( DZ.U. Nr 23, poz.120 ze zm.). W § 4 tego rozporządzenia ustawodawca wymienił dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu i wskazał w pkt 5 § 4, jako jeden z takich dokumentów odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości. Obligowało to organy orzekające w sprawie do dokonania wnikliwej analizy odpisu z księgi wieczystej i odniesienia się do treści tego dokumentu. W świetle zapisów w księdze wieczystej jako podstawa wpisu do działu drugiego została wymieniona decyzja o wywłaszczeniu wydana przez Urząd Dzielnicowy z dnia [...] lipca 1986r. nr [...]. Organ administracji publicznej nie odniósł się do treści decyzji wywłaszczeniowej, a w szczególności nie rozważył na jakie cele została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. W dacie decyzji wywłaszczeniowej tj w dniu [...] lipca 1986 r. obowiązywał art. 128 kodeksu cywilnego statuujący zasadę jedności mienia ogólnonarodowego, przyjmującą, że własność ogólnonarodowa jest jedna i przysługuje niepodzielnie Państwu, natomiast państwowe osoby prawne wykonują względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Z zasady tej wynikało, że własność przysługuje jednolicie i niepodzielnie Państwu również co do tych przedmiotów, które zostały przydzielone wyodrębnionym państwowym jednostkom organizacyjnym wyposażonym w osobowość prawną. Dlatego też pod rządem art.128 § 1 kodeksu cywilnego, w jego pierwotnym brzmieniu, przedsiębiorstwo państwowe mogło, w ramach sprawowanego zarządu częścią mienia ogólnonarodowego nabyć, działając w imieniu własnym, nieruchomość od osoby fizycznej w drodze czynności prawnej określonej przepisami kodeksu cywilnego; nabycie następowało jednak na własność państwową. Nowelizacja tego przepisu dokonana ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny ( Dz.U. Nr 3, poz.11) umożliwiła nabywanie przez państwowe osoby prawne składników majątkowych na własność. Przepis art.128 kodeksu cywilnego został ostatecznie uchylony ustawą z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 55, poz.321). Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z ustawą z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych ( Dz.U. 1987 r., Nr 35, poz.201) ustawodawca w art.6 dokonał podmiotowego wyłączenia spod jej działania m.in. Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe", przesądzając tym samym o odrębnym uwzględniającym specyfikę tego przedsiębiorstwa uregulowaniu jego statusu. Przepis art.200 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o konieczności wykazania istnienia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r., przy czym w tej dacie obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" , która w art.16 stanowiła o wyodrębnieniu z majątku ogólnonarodowego mienia nabytego przez P.. Wobec wyżej powołanych unormowań prawnych obowiązujących w dacie wywłaszczenia nieruchomości a dotyczących nabywania gruntów przez państwowe osoby prawne oraz w sytuacji szczególnych regulacji ustawowych dotyczących P. należy dojść do przekonania, że organ winien ocenić treść księgi wieczystej w sposób należyty i wnikliwy. Trzeba też podkreślić, że wpisanie w dziale drugim księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości na podstawie decyzji wywłaszczeniowej wydanej na skutek wniosku P. wskazuje na to, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się we władaniu tejże jednostki, jednakże nie wynika z tego, jaka była podstawa tego władania. W sprawie niniejszej jest faktem, że przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie Skarbu Państwa. Skarżący podnosił, że przedmiotowa nieruchomość jest przeznaczona na potrzeby funkcjonowania Przedsiębiorstwa Państwowego P.. Mianowicie jest zabudowana budynkami: GPZ wraz z budynkiem stacji TRAFO z przynależną infrastrukturą techniczną., w tym podziemną infrastrukturą kolejową z elementami naziemnymi i stanowi infrastrukturę kolejową, co oznacza w tym wypadku linię kolejową wraz z zajętymi pod nią gruntami, usytuowaną na obszarze kolejowym, przeznaczoną do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Organ nie odniósł się do wskazanej kwestii. Skoro jak twierdzi skarżący przedmiotowa nieruchomość stanowi infrastrukturę kolejową to domniemanie faktyczne przemawia za tym, że oddanie tej nieruchomości do eksploatacji musiało posiadać jakąś formę prawną. Jak wskazał skarżący organ nie dokonał żadnych ustaleń na okoliczność objęcia przez skarżącego nieruchomości we władanie. Nie wyjaśnił także statusu tego mienia, a także podstawy jego nabycia przez P. Nie zbadał, zatem czy w stanie faktycznym sprawy występuje negatywna przesłanka komunalizacji mienia. Jak wynika z akt sprawy organ orzekający w tej sprawie nie wykorzystał możliwości wyjaśnienia tych okoliczności, a ponieważ dotyczą one samej istoty sprawy, to uchybienie to miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić w sposób rzeczywisty status prawny przedmiotowej nieruchomości oraz przeanalizować podnoszone wyżej okoliczności. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.